Inhoud
GOEDEREN- EN ZEKERHEDENRECHT.......................................................................................................9
1. Wat is goederenrecht?....................................................................................................................9
2. Algemene kenmerken van zakelijke rechten...................................................................................9
3. onderverdeling van goederen: algemeen.......................................................................................9
3. onderverdeling van goederen: de onroerende goederen.............................................................10
Onroerende goederen door zijn aard (artikel 3.47 BW):...............................................................10
Onroerende goederen door incorporatie (artikel 3.47 BW):.........................................................10
Onroerende goederen door bestemming (artikel 3.47 BW):........................................................11
Onroerende goederen door het voorwerp waarop ze betrekking hebben (artikel 3.49 BW):.......12
3. Onderverdeling van goederen: de roerende goederen.................................................................12
4. onderscheid tussen openbare en privatieve domeingoederen.....................................................13
5. vervangbare en niet-vervangbare goederen.................................................................................15
6. verbruikbare en niet-verbruikbare goederen................................................................................15
7. goederen in en buiten de handel..................................................................................................15
De eigenlijke zakelijke rechten: het eigendomsrecht............................................................................15
De kenmerken van het eigendomsrecht...........................................................................................15
Evoluties binnen het eigendomsrecht..............................................................................................16
Begrenzingen van het eigendomsrecht.............................................................................................17
A. Verticale begrenzing van het eigendomsrecht:.........................................................................17
B. Horizontale begrenzing van het eigendomsrecht:....................................................................17
Beperkingen van het eigendomsrecht..............................................................................................18
A. Burenhinder:............................................................................................................................18
B. Aansprakelijkheid voor een eigen daad:...................................................................................20
C. Rechtsmisbruik:........................................................................................................................20
D. Aansprakelijkheid voor zaken:..................................................................................................20
E. Aansprakelijkheid van aanstellers:............................................................................................20
F. Aansprakelijkheid voor gebouwen:...........................................................................................21
G. Administratiefrechtelijke beperkingen:....................................................................................21
Speciaal geval: onteigening:..............................................................................................................21
1. Algemene kenmerken:..............................................................................................................21
2. De federale gewone onteigening (Wetten van 1835 en 1870):.................................................22
3. De federale dringende onteigening (Wet van 1926):................................................................22
4. De federale hoogdringende onteigening (Wet van 1962):........................................................23
5. De Vlaamse onteigening:..........................................................................................................23
,De eigenlijke zakelijke rechten: het mede-eigendomsrecht..................................................................26
Soorten van mede-eigendom...........................................................................................................26
Mede-eigendom vs. onverdeeldheid................................................................................................26
Toevallige of gewone mede-eigendom (artikelen 3.68-3.77 BW).....................................................26
A. Kenmerken...............................................................................................................................26
B. Bevoegdheden van de deelgenoten in verband met het aandeel............................................26
C. Bevoegdheden van de deelgenoten in verband met de overdeelde zaak.................................26
D. Verplichtingen van de deelgenoten..........................................................................................27
E. Einde van de toevallige of gewone mede-eigendom................................................................27
Vrijwillige mede-eigendom...............................................................................................................27
A. Algemene spelregels.................................................................................................................27
B. Bijzonder geval: Timesharing (Wet van 11 april 1999)..............................................................27
De eigenlijke zakelijke rechten: het vruchtgebruik................................................................................28
algemene kenmerken.......................................................................................................................28
ontstaan van vruchtgebruik..............................................................................................................28
goederen vatbaar voor vruchtgebruik..............................................................................................28
vruchtgebruik op een algemeenheid van goederen.........................................................................29
Bijzondere vormen van vruchtgebruik..............................................................................................29
Vruchtgebruik op een schuldvordering (art. 3.164 NBW):............................................................29
Vruchtgebruik of financiële instrumenten en lidmaatschapsrechten (art. 3.163 NBW):...............29
Eventueel vruchtgebruik:..............................................................................................................29
Vruchtgebruik op intellectuele rechten (art. 3.166 NBW):............................................................30
Vruchtgebruik bij vruchten en opbrengsten (artt. 3.146 en 3.147 NBW)......................................30
Vruchtgebruik bij een som geld:...................................................................................................30
Vruchtgebruik bij een effectenportefeuille:..................................................................................30
vruchtgebruik bij de langstlevende echtgenoot............................................................................30
Plichten van de vruchtgebruiker bij aanvang van het vruchtgebruik................................................31
rechten en plichten van de vruchtgebruiker tijdens het vruchtgebruik............................................32
A. Genots- en gebruiksrecht van de vruchtgebruiker (art. 3.143, 3.146 en 3.147 NBW):.............32
B. Beheersbevoegdheid van de vruchtgebruiker (art. 3.145 BW):................................................32
C. Bouwwerken en beplantingen aangebracht door de vruchtgebruiker (art. 3.160 NBW):.........32
D. Verbeteringen aangebracht door de vruchtgebruiker:.............................................................33
E. De onderhoudsverplichting (art. 3.153–3.155 BW):..................................................................33
F. Voor wat betreft de bijdrage in lasten (art. 3.156 NBW):..........................................................33
G. Genieten als een goede huisvader:..........................................................................................33
H. De teruggave van het goed (artt. 3.158 en 3.159 NBW):..........................................................33
, einde van het vruchtgebruik.............................................................................................................34
rechten van gebruik en bewoning........................................................................................................34
het recht van bewoning....................................................................................................................34
het recht van gebruik........................................................................................................................35
erfpacht................................................................................................................................................36
kenmerken van erfpacht:..................................................................................................................36
rechten en plichten van de erfpachter..............................................................................................36
rechten en plichten van de eigenaar.................................................................................................37
einde van de erfpacht (art. 3.174-3.175 BW)....................................................................................37
opstalrecht............................................................................................................................................38
kenmerken........................................................................................................................................38
rechten en plichten opstalhouder.....................................................................................................39
Rechten en plichten van de eigenaar................................................................................................39
einde opstalrecht..............................................................................................................................39
erfdienstbaarheden..............................................................................................................................40
wezenlijke kenmerken......................................................................................................................40
niet wezenlijke kenmerken...............................................................................................................40
erfdienstbaarheden gevestigd door de mens (EDBH).......................................................................41
Ontstaan van EDBH die door de mens zijn gevestigd:.......................................................................42
uitoefenen van de EDBH – situatie titularis EDBH/heersend erf (geniet).........................................43
uitoefenen van EDBH – situatie eigenaar lijdend erf........................................................................44
tenietgaan van EDBH........................................................................................................................45
het ontstaan van natuurlijk en wettelijke EDBH tot privaat en tot algemeen nut.............................47
A. De wettelijke EDBH tot algemeen nut:.....................................................................................47
B. De wettelijke EDBH tot privaat nut:..........................................................................................47
Aanverwante rechtsfiguren..................................................................................................................51
Bezit..................................................................................................................................................51
Detentie............................................................................................................................................52
Daden van gedogen of vermogen.....................................................................................................52
Precaire bezetting of bezit ter bede..................................................................................................53
Toe-eigening.....................................................................................................................................53
Schatvinding.....................................................................................................................................54
Achtergelaten of verloren zaken.......................................................................................................54
Zaakvorming.....................................................................................................................................54
Natrekking........................................................................................................................................55
Verjaring...............................................................................................................................................56
, Verkrijgende verjaring......................................................................................................................56
Bevrijdende verjaring.......................................................................................................................57
Bijzondere verjaringstermijnen: art. 2260 ev. BW.........................................................................58
De zekerheidsrechten: persoonlijke rechten.........................................................................................59
Onderscheid tussen zekerheidsrechten............................................................................................59
Borgtocht..........................................................................................................................................59
Wat is borgtocht?..........................................................................................................................59
Begrippen en evoluties.................................................................................................................60
Verschillende categorieën van borg..............................................................................................60
De borgtocht is een consensuele overeenkomst..........................................................................63
Bewijs van borgtocht....................................................................................................................63
Bestaansvoordelen van borgtocht................................................................................................63
Gevolgen van borgtocht – verhouding SE/borg............................................................................64
Gevolgen van borgtocht – verhouding SA/borg:...........................................................................65
Gevolgen van borgtocht – verhouding tussen de verschillende borgen:......................................65
Einde van de borgtocht:................................................................................................................66
Garantie............................................................................................................................................66
Bankgarantie op eerste verzoek........................................................................................................67
Aval...................................................................................................................................................67
Solidariteit........................................................................................................................................68
Sterkmaking......................................................................................................................................68
Patronaatsverklaringen.....................................................................................................................68
De zekerheidsrechten: De zakelijke zekerheden...................................................................................69
Pandrecht.........................................................................................................................................69
Wat is een pandrecht?..................................................................................................................69
Wat voor type overeenkomst is een pandrecht?..........................................................................69
Bewijs van een pand.....................................................................................................................70
De tegenstelbaarheid van een pand aan derden (= externe geldigheid)......................................70
Modaliteiten en begrippen van een pand.....................................................................................70
Het bezitloos pandrecht (= registerpand).....................................................................................71
Pand met buitenbezitstelling (= vuistpand)..................................................................................73
Verpanding van schuldvorderingen..............................................................................................73
Verpanding van een geldsom........................................................................................................75
Uitwinningsprocedure..................................................................................................................75
Rangconflicten..............................................................................................................................76
Het eigendomsvoorbehoud..............................................................................................................76
GOEDEREN- EN ZEKERHEDENRECHT.......................................................................................................9
1. Wat is goederenrecht?....................................................................................................................9
2. Algemene kenmerken van zakelijke rechten...................................................................................9
3. onderverdeling van goederen: algemeen.......................................................................................9
3. onderverdeling van goederen: de onroerende goederen.............................................................10
Onroerende goederen door zijn aard (artikel 3.47 BW):...............................................................10
Onroerende goederen door incorporatie (artikel 3.47 BW):.........................................................10
Onroerende goederen door bestemming (artikel 3.47 BW):........................................................11
Onroerende goederen door het voorwerp waarop ze betrekking hebben (artikel 3.49 BW):.......12
3. Onderverdeling van goederen: de roerende goederen.................................................................12
4. onderscheid tussen openbare en privatieve domeingoederen.....................................................13
5. vervangbare en niet-vervangbare goederen.................................................................................15
6. verbruikbare en niet-verbruikbare goederen................................................................................15
7. goederen in en buiten de handel..................................................................................................15
De eigenlijke zakelijke rechten: het eigendomsrecht............................................................................15
De kenmerken van het eigendomsrecht...........................................................................................15
Evoluties binnen het eigendomsrecht..............................................................................................16
Begrenzingen van het eigendomsrecht.............................................................................................17
A. Verticale begrenzing van het eigendomsrecht:.........................................................................17
B. Horizontale begrenzing van het eigendomsrecht:....................................................................17
Beperkingen van het eigendomsrecht..............................................................................................18
A. Burenhinder:............................................................................................................................18
B. Aansprakelijkheid voor een eigen daad:...................................................................................20
C. Rechtsmisbruik:........................................................................................................................20
D. Aansprakelijkheid voor zaken:..................................................................................................20
E. Aansprakelijkheid van aanstellers:............................................................................................20
F. Aansprakelijkheid voor gebouwen:...........................................................................................21
G. Administratiefrechtelijke beperkingen:....................................................................................21
Speciaal geval: onteigening:..............................................................................................................21
1. Algemene kenmerken:..............................................................................................................21
2. De federale gewone onteigening (Wetten van 1835 en 1870):.................................................22
3. De federale dringende onteigening (Wet van 1926):................................................................22
4. De federale hoogdringende onteigening (Wet van 1962):........................................................23
5. De Vlaamse onteigening:..........................................................................................................23
,De eigenlijke zakelijke rechten: het mede-eigendomsrecht..................................................................26
Soorten van mede-eigendom...........................................................................................................26
Mede-eigendom vs. onverdeeldheid................................................................................................26
Toevallige of gewone mede-eigendom (artikelen 3.68-3.77 BW).....................................................26
A. Kenmerken...............................................................................................................................26
B. Bevoegdheden van de deelgenoten in verband met het aandeel............................................26
C. Bevoegdheden van de deelgenoten in verband met de overdeelde zaak.................................26
D. Verplichtingen van de deelgenoten..........................................................................................27
E. Einde van de toevallige of gewone mede-eigendom................................................................27
Vrijwillige mede-eigendom...............................................................................................................27
A. Algemene spelregels.................................................................................................................27
B. Bijzonder geval: Timesharing (Wet van 11 april 1999)..............................................................27
De eigenlijke zakelijke rechten: het vruchtgebruik................................................................................28
algemene kenmerken.......................................................................................................................28
ontstaan van vruchtgebruik..............................................................................................................28
goederen vatbaar voor vruchtgebruik..............................................................................................28
vruchtgebruik op een algemeenheid van goederen.........................................................................29
Bijzondere vormen van vruchtgebruik..............................................................................................29
Vruchtgebruik op een schuldvordering (art. 3.164 NBW):............................................................29
Vruchtgebruik of financiële instrumenten en lidmaatschapsrechten (art. 3.163 NBW):...............29
Eventueel vruchtgebruik:..............................................................................................................29
Vruchtgebruik op intellectuele rechten (art. 3.166 NBW):............................................................30
Vruchtgebruik bij vruchten en opbrengsten (artt. 3.146 en 3.147 NBW)......................................30
Vruchtgebruik bij een som geld:...................................................................................................30
Vruchtgebruik bij een effectenportefeuille:..................................................................................30
vruchtgebruik bij de langstlevende echtgenoot............................................................................30
Plichten van de vruchtgebruiker bij aanvang van het vruchtgebruik................................................31
rechten en plichten van de vruchtgebruiker tijdens het vruchtgebruik............................................32
A. Genots- en gebruiksrecht van de vruchtgebruiker (art. 3.143, 3.146 en 3.147 NBW):.............32
B. Beheersbevoegdheid van de vruchtgebruiker (art. 3.145 BW):................................................32
C. Bouwwerken en beplantingen aangebracht door de vruchtgebruiker (art. 3.160 NBW):.........32
D. Verbeteringen aangebracht door de vruchtgebruiker:.............................................................33
E. De onderhoudsverplichting (art. 3.153–3.155 BW):..................................................................33
F. Voor wat betreft de bijdrage in lasten (art. 3.156 NBW):..........................................................33
G. Genieten als een goede huisvader:..........................................................................................33
H. De teruggave van het goed (artt. 3.158 en 3.159 NBW):..........................................................33
, einde van het vruchtgebruik.............................................................................................................34
rechten van gebruik en bewoning........................................................................................................34
het recht van bewoning....................................................................................................................34
het recht van gebruik........................................................................................................................35
erfpacht................................................................................................................................................36
kenmerken van erfpacht:..................................................................................................................36
rechten en plichten van de erfpachter..............................................................................................36
rechten en plichten van de eigenaar.................................................................................................37
einde van de erfpacht (art. 3.174-3.175 BW)....................................................................................37
opstalrecht............................................................................................................................................38
kenmerken........................................................................................................................................38
rechten en plichten opstalhouder.....................................................................................................39
Rechten en plichten van de eigenaar................................................................................................39
einde opstalrecht..............................................................................................................................39
erfdienstbaarheden..............................................................................................................................40
wezenlijke kenmerken......................................................................................................................40
niet wezenlijke kenmerken...............................................................................................................40
erfdienstbaarheden gevestigd door de mens (EDBH).......................................................................41
Ontstaan van EDBH die door de mens zijn gevestigd:.......................................................................42
uitoefenen van de EDBH – situatie titularis EDBH/heersend erf (geniet).........................................43
uitoefenen van EDBH – situatie eigenaar lijdend erf........................................................................44
tenietgaan van EDBH........................................................................................................................45
het ontstaan van natuurlijk en wettelijke EDBH tot privaat en tot algemeen nut.............................47
A. De wettelijke EDBH tot algemeen nut:.....................................................................................47
B. De wettelijke EDBH tot privaat nut:..........................................................................................47
Aanverwante rechtsfiguren..................................................................................................................51
Bezit..................................................................................................................................................51
Detentie............................................................................................................................................52
Daden van gedogen of vermogen.....................................................................................................52
Precaire bezetting of bezit ter bede..................................................................................................53
Toe-eigening.....................................................................................................................................53
Schatvinding.....................................................................................................................................54
Achtergelaten of verloren zaken.......................................................................................................54
Zaakvorming.....................................................................................................................................54
Natrekking........................................................................................................................................55
Verjaring...............................................................................................................................................56
, Verkrijgende verjaring......................................................................................................................56
Bevrijdende verjaring.......................................................................................................................57
Bijzondere verjaringstermijnen: art. 2260 ev. BW.........................................................................58
De zekerheidsrechten: persoonlijke rechten.........................................................................................59
Onderscheid tussen zekerheidsrechten............................................................................................59
Borgtocht..........................................................................................................................................59
Wat is borgtocht?..........................................................................................................................59
Begrippen en evoluties.................................................................................................................60
Verschillende categorieën van borg..............................................................................................60
De borgtocht is een consensuele overeenkomst..........................................................................63
Bewijs van borgtocht....................................................................................................................63
Bestaansvoordelen van borgtocht................................................................................................63
Gevolgen van borgtocht – verhouding SE/borg............................................................................64
Gevolgen van borgtocht – verhouding SA/borg:...........................................................................65
Gevolgen van borgtocht – verhouding tussen de verschillende borgen:......................................65
Einde van de borgtocht:................................................................................................................66
Garantie............................................................................................................................................66
Bankgarantie op eerste verzoek........................................................................................................67
Aval...................................................................................................................................................67
Solidariteit........................................................................................................................................68
Sterkmaking......................................................................................................................................68
Patronaatsverklaringen.....................................................................................................................68
De zekerheidsrechten: De zakelijke zekerheden...................................................................................69
Pandrecht.........................................................................................................................................69
Wat is een pandrecht?..................................................................................................................69
Wat voor type overeenkomst is een pandrecht?..........................................................................69
Bewijs van een pand.....................................................................................................................70
De tegenstelbaarheid van een pand aan derden (= externe geldigheid)......................................70
Modaliteiten en begrippen van een pand.....................................................................................70
Het bezitloos pandrecht (= registerpand).....................................................................................71
Pand met buitenbezitstelling (= vuistpand)..................................................................................73
Verpanding van schuldvorderingen..............................................................................................73
Verpanding van een geldsom........................................................................................................75
Uitwinningsprocedure..................................................................................................................75
Rangconflicten..............................................................................................................................76
Het eigendomsvoorbehoud..............................................................................................................76
