Written by students who passed Immediately available after payment Read online or as PDF Wrong document? Swap it for free 4.6 TrustPilot
logo-home
Summary

Samenvatting OMT 1: psychometrie - 1BA PSY (6 studiepunten)

Rating
-
Sold
-
Pages
40
Uploaded on
07-06-2025
Written in
2024/2025

samenvatting van de cursus, powerpoint's en wpo's

Institution
Course

Content preview

PRINCIPES VAN DE PSYCHOMETRIE – Tim Vantilborgh

1. Psychometrie

Psychologische testen => spelen grote rol in ons dagelijks leven:
- Om diagnoses te stellen
- Rol in wetenschappelijk onderzoek
- Gebruikt om attituden, gedrag en gevoelens te meten in studies
ð Via statistische analyses worden die data geanalyseerd om hypotheses te toetsen


Heel ons leven lang komen we psychologische testen tegen:
- Bij geboorte: APGAR-test (eerste test die iedereen ondergaat)
- Op school: examens
- Zakenwereld: tests bij sollicitatiegesprekken
- Medisch onderzoek
- …


Psychometrie
= vormt de wetenschappelijke studie van (de kwaliteiten van) psychologische testen. De focus ligt daarbij op psychologische testen en
assessments.


1.1 Het belang van psychologische testen

De beslissingen die genomen worden op basis van psychologische testen, kunnen een grote impact hebben op mensen. Daarom is het
belangrijk dat je de basisprincipes van psychologische metingen begrijpt.

1.1.1 Voor psychologen

Men gaat beslissingen nemen o.b.v. resultaten van psychologische testen.
Vb.
Klinische psychologen: instrument om diagnoses te stellen
Arbeidspsychologen: instrument om persoonlijkheid van sollicitanten te meten

Onderscheid assessments & testing:
• Assessment = als meerdere testen en technieken gecombineerd worden om een beslissing te nemen over een persoon
• Testing = gebruik van één psychologische test om een beslissing te nemen

1.1.2 Voor onderzoekers

Metingen vormen altijd de basis van onderzoek. Psychologische testen worden binnen onderzoek gebruikt om verschillen tussen personen
en/of verschillen binnen personen te bestuderen.
• Interindividuele verschillen = hoe twee personen verschillen van elkaar
• Intra-individuele verschillen = verschillen binnen personen

1.1.3 Voor de maatschappij

In het dagelijkse leven worden we allemaal geconfronteerd met psychologische testen. Daarnaast maken we gebruik van de resultaten om
zelf beslissingen te nemen. Vb. rekening houden met antwoorden van consument over bepaald product

Enorme evolutie in voorbije decennia: opkomst van internet en smartphones
- Deze hebben een impact op het gebruik van psychologische testen en psychometrie.
- Socialemediaplatformen kunnen o.b.v. de gegevens van hun gebruikers en dankzij machine learning-algoritmes accurate
voorspellingen doen over de persoonlijkheid van gebruikers.
ð De gegevens die we zelf creëren op dergelijke platformen, of die verzameld worden via onze smartphone, kunnen zo gebruikt
worden als een soort psychologische test.

1.2 Wat zijn psychologische testen?

Cronbach (1960): “een psychologische test is een systematische procedure om het gedrag van twee of meer personen te vergelijken”.
¯
Nu: uitbreiding van zijn definitie gemaakt
- Psychologische testen kunnen ook gebruikt worden om het gedrag van een individu op verschillende momenten in de tijd te
vergelijken
- Dus: psychologische test kan gebruikt worden om zowel inter- als intra-individuele verschillen te bestuderen

,Uit Cronbachs definitie volgen enkele kenmerken van psychologische testen:
I. Ze leveren een staal van gedrag op
II. Ze gebruiken systematische procedures
III. Ze maken gebruik van een testscore
IV. Ze maken gebruik van normen of standaarden
V. Ze worden gebruikt om gedrag buiten de test te voorspellen

Psychologische test
= een systematische procedure om het gedrag van twee of meer personen te vergelijken, of om het gedrag van een persoon op verschillende
momenten te vergelijken.




Vb. psychologische test => de Mini-IPIP

ð Bestaat uit 20 vragen/items die vijf persoonlijkheidstrekken meten (the big 5)
ð De proefpersonen moeten zichzelf beoordelen
ð Er wordt een testscore berekend door de scores die bij de geselecteerde antwoorden horen
op te tellen
ð Die testscore geeft weer in welke mate je meer extravert, aangenaam, consciëntieus,
neurotisch en intelligent bent




1.2.1 Een staal van gedrag

Elke test moet worden beschouwd als een staal of steekproef van gedrag
- Een test wordt gebruikt om inferenties te maken o.b.v. een selectie van items. Daarom is de keuze van die items cruciaal!
- Een goede test meet een representatieve staal van gedragingen.

Het is een uitdaging voor testontwikkelaars om een goed evenwicht te vinden tussen …
… de nood aan een selectie van vragen die een representatief staal van gedrag opleveren
… praktische beperkingen (vb. tijdsduur vd test)

Het uitmaken of een item een goede voorspeller is van een bepaald gedrag, blijkt vooral een empirische kwestie te zijn die het onderwerp
is van wetenschappelijk onderzoek.

1.2.2 Systematische procedures

Het gebruik van systematische procedures in psychologische tests vinden we terug op drie niveaus:
1) Testontwikkeling
Ø Psychologische testen worden ontwikkeld o.b.v. wetenschappelijk onderzoek
Ø Testontwikkelaar stelt een itempool op
Ø Uit de itempool worden de beste items geselecteerd (items die goed scoren op of bijdragen aan psychometrische kenmerken,
zoals betrouwbaarheid, predictieve validiteit, test accuraatheid, …)
Ø Psychometrische kwaliteit van test wordt op regelmatige basis opnieuw getest
2) Testafname
Ø Gestandaardiseerde manier om test af te nemen (als we mensen o.b.v. testscores met elkaar willen vergelijken, dan willen we
zeker zijn dat verschillen in testscores te wijten zijn aan verschillen in het gemeten gedrag en niet aan verschillen in de wijze
waarop de test werd afgenomen)
Ø Vb. digit span test ® gaat na hoeveel cijfers iemand maximaal kan herhalen
3) Testscoring en interpretatie
Ø Responsen moeten worden omgezet in cijfers: testscores
Ø Alle tests omvatten regels of procedures die aangeven hoe een waargenomen antwoord omgezet moet worden in een cijfer
of categorie
Ø 2 soorten:
o Objectieve scoring
= een proces waarbij de omzetting van de respons in een cijfer gebeurt door de gegeven respons te vergelijken met
een lijst waarin alle mogelijke responsen worden opgesomd en waar dan de bijbehorende score in kan worden
opgezocht
= op voorhand de antwoordopties kennen en weten welke waarde aan de antwoordoptie verbonden is
o Subjectieve scoring
= een proces waarin de persoon die de scoring uitvoert, maar beschikt over een stel richtlijnen die gehanteerd
moeten worden bij het scoren van responsen
= je kan het antwoord niet voorspellen, er zijn geen gekende antwoordopties dus we weten niet direct hoe we het moeten
interpreteren ® dus andere soort interpretatie vd resultaten (vb. inktvlekkentest)

,1.2.3 Testscores

Basisaxioma vd psychometrie: men gaat ervan uit dat iedereen het geteste kenmerk in een bepaalde mate bezit
• De bedoeling van een test is bepalen in welke mate iemand het geteste kenmerk vertoont of bezit
• Een testscore is een inschatting van de “mate” waarin dit kenmerk bij een persoon aanwezig is
• 2 opmerkingen:
® Elke testscore bevat een zekere meetfout: X = T + E (X = geobserveerde testscore, T = true score, E = error/meetfout)
® De testscore die we verkrijgen met een test is geen ‘ding’ dat echt fysiek bestaat (gaat meestal over abstractie)

1.2.4 Normen en standaarden

Normen = een samenvatting van testresultaten voor een grote steekproef die representatief is voor een populatie
• Als normen beschikbaar zijn, dan kan men een testscore van een persoon vergelijken met die normen, en bijgevolg zeggen hoe die
persoon scoort ten opzichte van de testscores in de bevolking
• Maar, niet elke test heeft normen!
• Verschil tussen norm-referenced en criterion-referenced testen
® Norm: interpretatie van scores adhv normen
® Criterion: scores niet vergelijken met andere mensen maar met een criterium

1.2.5 Voorspellen van gedrag buiten de test

Uiteindelijk doel is niet om te voorspellen hoe iemand scoort op de test zelf, maar hoe iemand zich zal gedragen buiten de test
omstandigheden

Vb. Balloon Analogue Risk Task (BART)
Door te drukken op een knop blaast de ballon steeds meer op en kunnen ze steeds meer geld verdienen,
maar is er ook meer risico dat hij ontploft en dat je niets verdient. Men is geïntresseerd om uitspraken te doen
over hoe dikwijls iemand op de knop drukt.



1.3 Geschiedenis van de psychologische testen

Die geschiedenis biedt inzichten in de oorsprong van moderne testen en werkwijzen. Sterktes en zwaktes van moderne testen worden ook
duidelijk als we hun historische context kennen.

1.3.1 Eerste psychologische testen

China – Zhou dynastie (1046 – 256 BCE)
• Testen gebruikt voor selectie van ‘beste’ ambtenaren
• Schriftelijk examen (wiskunde, taalvaardigheid, muziek, verantwoordelijkheid, ...)
• Testafname duurde één volledige nacht en dag
• Afname vond plaats in een kleine, afgesloten ruimte
• Slechts 1-7% slaagde
• Systeem bleef bestaan tot 19de eeuw CE

Persoonlijkheidskenmerken die afgeleid werden uit onze fysieke toestand
• Heel veel gebruikt geweest in de geschiedenis
• Physiognomie = psychologische kenmerken afleiden uit het uitzicht van een persoon (bv. aangezicht)
• Phrenologie = psychologische kenmerken afleiden uit knobbels op het hoofd (Franz Joseph Gall; 1758 - 1828)

1.3.2 De experimentele psychologie

Experimentele psychologie
• Vaak gezien als startpunt van moderne psychologische testen
• Einde 19de eeuw: experimenteel psychologen zetten zich af tegen subjectieve methoden van onderzoek (bv. Introspectie)
• Focus op objectieve, reproduceerbare methoden in laboratoria
• Aandacht voor eenvoudige, sensorische processen en lichamelijke kenmerken
® Toen vooral gebruik van ‘bronzen’ apparaten om deze constructen mee te meten => “bronze age of testing”

Wilhelm Wundt (1832 – 1920)
• Eerste psychologisch lab in Leipzig in 1879
• Bedenkt allerlei testen zoals de ”gedachtenmeter” = toestel (soort klok) om mentale capaciteit in kaart te brengen
• Verdiensten:
o Erkennen van individuele verschillen
o Empirische benadering

, Francis Galton (1822 – 1911)
• Geobsedeerd door meten
• Interesse in erfelijkheid (kijken naar erfelijkheid m.b.t. intelligentie)
• Eugenetica
o Zijn idee: erfelijkheid speelt grote rol bij ons
o Hij wou a.d.h.v. zijn bevindingen de maatschappij beïnvloeden door mensen met lage intelligentie niet te laten voortplanten.
We stellen ons hier dus vragen bij.
• Antropometrie versus psychometrie
o Psychometrie = meten psychologische kenmerken
o Antropometrie = meten lichamelijke kenmerken
• Vader van de "differentiële psychologie”
• Grondlegger van verschillende statistische testen
• Galton heeft veel mensen geïnspireerd met zijn werk => o.a. James Cattel
• Galtons lab in Londen: 10 soorten testen
1) Demografische gegevens
2) Kleur haar en ogen
3) Visueel vermogen (bv. reactietijd visuele stimuli)
4) Auditief vermogen
5) Waarnemingsdrempel tastzin
6) Longcapaciteit
7) Snelheid handbeweging
8) Kracht (bv. handgrip)
9) (Arm-)Lengte
10) Gewicht

James McKeen Cattell (1860-1944)
• Student bij zowel Wundt als Galton
• Introduceert ideeën van Europese experimentele psychologen in VS
• Introduceert term “mentale test”
• Start zijn eigen lab, met 10 mentale testen
1) Handgrip (dynamometer)
2) Snelheid van de handbeweging over een afstand van 50cm
3) 2-puntsdrempel voor tast: minimumafstand tussen 2 punten opdat ze nog als 2 aparte stimuli waargenomen worden
4) Hoeveelheid druk nodig om pijn te veroorzaken (kracht op rubber punt op voorhoofd)
5) Gewichtsdifferentiatie: het relatieve gewicht van uiterlijk identieke doosjes variërend met telkens 1g tussen 100 en 110 gram
6) Reactietijd voor geluid
7) Tijd om kleuren te benoemen
8) Bissectie van een 50-cm lijn
9) Beoordeling van 10 seconden tijd
10) Aantal letters herhaald na 1 keer horen
• Mentale test = meting van mentale sterkte (intelligentie)
• Hij was ervan overtuigd dat fysieke en mentale energie onmogelijk te scheiden zijn (vandaar meting handbegrip etc.)

Clarck Wissler (1870-1947)
® Wou aantonen of Cattel effectief intelligentie aan het meten was:
• Verzamelde voor zijn doctoraatsonderzoek data van 300 studenten
o Scores op “mentale tests” van Cattell
o Studieresultaten
• Vond echter zwakke correlaties met studieresultaten
o 𝑟(𝑠𝑡𝑢𝑑𝑖𝑒𝑟𝑒𝑠𝑢𝑙𝑡𝑎𝑎𝑡, 𝑑𝑖𝑔𝑖𝑡 𝑠𝑝𝑎𝑛) = 0.16
o 𝑟(𝑠𝑡𝑢𝑑𝑖𝑒𝑟𝑒𝑠𝑢𝑙𝑡𝑎𝑎𝑡, ℎ𝑎𝑛𝑑𝑔𝑟𝑖𝑝) = −0.08
o 𝑟(𝑠𝑡𝑢𝑑𝑖𝑒𝑟𝑒𝑠𝑢𝑙𝑡𝑎𝑎𝑡, 𝑟𝑒𝑎𝑐𝑡𝑖𝑒𝑡𝑖𝑗𝑑) = −0.02
• Vond ook zwakke correlaties tussen mentale testen onderling
• Mentale tests niet geschikt voor het meten van intelligentie
• Men verloor interesse in experimentele psychologie

MAAR: Wissler maakte een fout

Homogene steekproeven hebben minder variatie. Heterogene had meer niveaus kunnen tonen.




ð Wissler mistake
= foute conclusie trekken van een verband omdat je een homogene steekproef gebruikte

Connected book

Written for

Institution
Study
Course

Document information

Summarized whole book?
Yes
Uploaded on
June 7, 2025
File latest updated on
June 10, 2025
Number of pages
40
Written in
2024/2025
Type
SUMMARY

Subjects

$8.30
Get access to the full document:

Wrong document? Swap it for free Within 14 days of purchase and before downloading, you can choose a different document. You can simply spend the amount again.
Written by students who passed
Immediately available after payment
Read online or as PDF

Get to know the seller
Seller avatar
bo_dhaese

Get to know the seller

Seller avatar
bo_dhaese Vrije Universiteit Brussel
Follow You need to be logged in order to follow users or courses
Sold
-
Member since
1 year
Number of followers
0
Documents
3
Last sold
-

0.0

0 reviews

5
0
4
0
3
0
2
0
1
0

Why students choose Stuvia

Created by fellow students, verified by reviews

Quality you can trust: written by students who passed their tests and reviewed by others who've used these notes.

Didn't get what you expected? Choose another document

No worries! You can instantly pick a different document that better fits what you're looking for.

Pay as you like, start learning right away

No subscription, no commitments. Pay the way you're used to via credit card and download your PDF document instantly.

Student with book image

“Bought, downloaded, and aced it. It really can be that simple.”

Alisha Student

Working on your references?

Create accurate citations in APA, MLA and Harvard with our free citation generator.

Working on your references?

Frequently asked questions