Inhoud
Thema 1: ziekte en gezondheid..........................................................................................2
Ziekte en gezondheid: inleiding (nt)................................................................................2
Gezondheid in een historisch perspectief........................................................................3
1. Oudheid.................................................................................................................... 3
2. Oude grieken en romeinen.......................................................................................3
3. Middeleeuwen.......................................................................................................... 3
4. Renaissance: opkomst vh biomedisch perspectief....................................................3
5. 19-de eeuwse ‘sanitary movement’..........................................................................3
6. 20e-eeuwse medische vooruitgang...........................................................................4
7. Huidige trends en toekomstperspectieven...............................................................4
Het concept gezondheid..................................................................................................4
De WHO def v gezondheid............................................................................................ 4
Belangrijke conceptuele evolutie..................................................................................4
Disease – Illness – Sickness............................................................................................. 5
3 perspectieven= disease, sickness, illness.................................................................5
Impact op zorggebruik (nt kennen, begrijpen)..............................................................5
Dynamische interactie tuss D/I/S (figuur begrijpen, tabel wel kennen).........................6
Biomedische, biopsychosociale, sociologische en evolutionair model als verschillende
benaderingen om gezondheid en ziekte te begrijpen......................................................6
1. Biomedisch model.................................................................................................... 6
2. Biopsychosociale model............................................................................................ 8
3. Sociologische model.................................................................................................9
4. Evolutionair model.................................................................................................. 10
Wat bepaald gezondheid?.............................................................................................. 10
Determinanten van gezondheid.....................................................................................10
Model van Lalonde...................................................................................................... 10
Model van Blum (enkel grote lijnen.............................................................................11
Model van Whitehead en Dahlgren.............................................................................11
Thema 2: Sociale gradiënt in gezondheid.........................................................................11
Intro: setting the scene.................................................................................................. 11
Intermezzo: functioneren van sociale groepen..............................................................12
Groepen...................................................................................................................... 12
Kenmerken v groepen................................................................................................. 12
Sociale stratificatie..................................................................................................... 12
Sociale verschillen in gezondheid: van start tot einde vh leven.....................................13
Aandachtspunten bij het beschouwen v sociale ongelijkheid.........................................13
, 1. Sociale gradient in gezondheid...............................................................................13
2. An eye for the bigger picture..................................................................................14
3. Kritische kijk op gebruikte indicatoren....................................................................14
De sociale gradient in gezondheid verklaren.................................................................14
Determinanten van gezondh......................................................................................14
Thema 3: (in)equity in gezondheidszorg...........................................................................16
Equity internationaal beschouwd als belangrijke dimensie bij ontw v
gezondhzorgsystemen................................................................................................... 16
1. Sustainable development goals..............................................................................16
2. WHO UHC framework.............................................................................................. 16
3. Belang v equity in healthcare erkend als dimensie v kwaliteit v zorg.....................17
Wat is een equitable gezondheidszorgsysteem?............................................................18
Wat is equity in gezondheidszorg?..............................................................................18
Horizontale vs verticale equity in zorg........................................................................18
(in)equity in belgische gezondheidszorg........................................................................18
Kinderen in armoede bijzonder at risk........................................................................18
Sociale verschillen in patiëntenveiligheid in de eerstelijnszorg..................................18
Thema 1: ziekte en gezondheid
Ziekte en gezondheid: inleiding (nt)
Casus man/vrouw met zelfde klacht, andere zorgen
Wat is gezondheid? => hoogste goed
Wat is gezondheid en ziekte? => tegengesteld of niet, uni- of multidimensioneel?,
conceptuele onduidelijkheid!
, Gezondheid in een historisch perspectief
1. Oudheid
- Ziekte: door kwade geesten die lichaam binnendringen
- Behandeling = geesten uitdrijven
2. Oude grieken en romeinen
- Hippocrates: ziekte = inbalans tuss lichaamssappen (bloed, slijm, gele en zwarte
gal)
- Behandeling: toedienen medicatie
- Erkenning vd rol v lichaamsfactoren in ziekte
- Ook invloed menselijke geest (humeuren)
- Galenus: persoonlijkheidstypes obv sappen
3. Middeleeuwen
- Opnieuw: ziekte door bovennatuurlijke krachten, straf van God
- Behandeling: uitdrijven slechte krachten door lichaam te geselen
- Fct geneesheer door priester
4. Renaissance: opkomst vh biomedisch perspectief
- Ziekte: spec biochemische etiologie
- Lichaam: kan gerepareerd als machine worden
- Metafoor: lichaam als robot
- Descartes: beschrijft pijn vanuit mechanisch model (prikkeling =>..=> banen nr
spier)
- Genezing afh v medische technologie en/of chemische interventie
- Arts = lichaamsingenieur, patiënt = passief
5. 19-de eeuwse ‘sanitary movement’
Population health surveillance:
- Kolonisalisme = economisch belang
o Public health infrastructure in London (kwam er door cholera epidemie,
alles in kaart brengen)
- Healthy working class = economisch belang
o General registrar’s office: william farr: weekly reports => verhoogde risico’s
op infectie in de arme buurten
o Edwin chadwick: sanitary conditions poor neigbourhoods
o John snow: geloofde nt in miasma-theorie v thems (dampen overheen
moerassen), vermoeden dat het door het water kwam (micro-organismen
door vervuiling)
Samen met hendry whitehead: epidemiologisch onderzoek
Stelden kaart op
Bevragingen
Oorzaak waren waterpompen
- Stadsplanning en volksgezondheidsmaatregelen
- Ontwikkeling epidemiologie
- Invloed v industriële revolutie op gezondh
Thema 1: ziekte en gezondheid..........................................................................................2
Ziekte en gezondheid: inleiding (nt)................................................................................2
Gezondheid in een historisch perspectief........................................................................3
1. Oudheid.................................................................................................................... 3
2. Oude grieken en romeinen.......................................................................................3
3. Middeleeuwen.......................................................................................................... 3
4. Renaissance: opkomst vh biomedisch perspectief....................................................3
5. 19-de eeuwse ‘sanitary movement’..........................................................................3
6. 20e-eeuwse medische vooruitgang...........................................................................4
7. Huidige trends en toekomstperspectieven...............................................................4
Het concept gezondheid..................................................................................................4
De WHO def v gezondheid............................................................................................ 4
Belangrijke conceptuele evolutie..................................................................................4
Disease – Illness – Sickness............................................................................................. 5
3 perspectieven= disease, sickness, illness.................................................................5
Impact op zorggebruik (nt kennen, begrijpen)..............................................................5
Dynamische interactie tuss D/I/S (figuur begrijpen, tabel wel kennen).........................6
Biomedische, biopsychosociale, sociologische en evolutionair model als verschillende
benaderingen om gezondheid en ziekte te begrijpen......................................................6
1. Biomedisch model.................................................................................................... 6
2. Biopsychosociale model............................................................................................ 8
3. Sociologische model.................................................................................................9
4. Evolutionair model.................................................................................................. 10
Wat bepaald gezondheid?.............................................................................................. 10
Determinanten van gezondheid.....................................................................................10
Model van Lalonde...................................................................................................... 10
Model van Blum (enkel grote lijnen.............................................................................11
Model van Whitehead en Dahlgren.............................................................................11
Thema 2: Sociale gradiënt in gezondheid.........................................................................11
Intro: setting the scene.................................................................................................. 11
Intermezzo: functioneren van sociale groepen..............................................................12
Groepen...................................................................................................................... 12
Kenmerken v groepen................................................................................................. 12
Sociale stratificatie..................................................................................................... 12
Sociale verschillen in gezondheid: van start tot einde vh leven.....................................13
Aandachtspunten bij het beschouwen v sociale ongelijkheid.........................................13
, 1. Sociale gradient in gezondheid...............................................................................13
2. An eye for the bigger picture..................................................................................14
3. Kritische kijk op gebruikte indicatoren....................................................................14
De sociale gradient in gezondheid verklaren.................................................................14
Determinanten van gezondh......................................................................................14
Thema 3: (in)equity in gezondheidszorg...........................................................................16
Equity internationaal beschouwd als belangrijke dimensie bij ontw v
gezondhzorgsystemen................................................................................................... 16
1. Sustainable development goals..............................................................................16
2. WHO UHC framework.............................................................................................. 16
3. Belang v equity in healthcare erkend als dimensie v kwaliteit v zorg.....................17
Wat is een equitable gezondheidszorgsysteem?............................................................18
Wat is equity in gezondheidszorg?..............................................................................18
Horizontale vs verticale equity in zorg........................................................................18
(in)equity in belgische gezondheidszorg........................................................................18
Kinderen in armoede bijzonder at risk........................................................................18
Sociale verschillen in patiëntenveiligheid in de eerstelijnszorg..................................18
Thema 1: ziekte en gezondheid
Ziekte en gezondheid: inleiding (nt)
Casus man/vrouw met zelfde klacht, andere zorgen
Wat is gezondheid? => hoogste goed
Wat is gezondheid en ziekte? => tegengesteld of niet, uni- of multidimensioneel?,
conceptuele onduidelijkheid!
, Gezondheid in een historisch perspectief
1. Oudheid
- Ziekte: door kwade geesten die lichaam binnendringen
- Behandeling = geesten uitdrijven
2. Oude grieken en romeinen
- Hippocrates: ziekte = inbalans tuss lichaamssappen (bloed, slijm, gele en zwarte
gal)
- Behandeling: toedienen medicatie
- Erkenning vd rol v lichaamsfactoren in ziekte
- Ook invloed menselijke geest (humeuren)
- Galenus: persoonlijkheidstypes obv sappen
3. Middeleeuwen
- Opnieuw: ziekte door bovennatuurlijke krachten, straf van God
- Behandeling: uitdrijven slechte krachten door lichaam te geselen
- Fct geneesheer door priester
4. Renaissance: opkomst vh biomedisch perspectief
- Ziekte: spec biochemische etiologie
- Lichaam: kan gerepareerd als machine worden
- Metafoor: lichaam als robot
- Descartes: beschrijft pijn vanuit mechanisch model (prikkeling =>..=> banen nr
spier)
- Genezing afh v medische technologie en/of chemische interventie
- Arts = lichaamsingenieur, patiënt = passief
5. 19-de eeuwse ‘sanitary movement’
Population health surveillance:
- Kolonisalisme = economisch belang
o Public health infrastructure in London (kwam er door cholera epidemie,
alles in kaart brengen)
- Healthy working class = economisch belang
o General registrar’s office: william farr: weekly reports => verhoogde risico’s
op infectie in de arme buurten
o Edwin chadwick: sanitary conditions poor neigbourhoods
o John snow: geloofde nt in miasma-theorie v thems (dampen overheen
moerassen), vermoeden dat het door het water kwam (micro-organismen
door vervuiling)
Samen met hendry whitehead: epidemiologisch onderzoek
Stelden kaart op
Bevragingen
Oorzaak waren waterpompen
- Stadsplanning en volksgezondheidsmaatregelen
- Ontwikkeling epidemiologie
- Invloed v industriële revolutie op gezondh
