Lobke Goossens
Financiële markten
2024-2025, KUL (Antwerpen)
Inhoudstafel
Les 1: inleidende begrippen ............................................................................................................................ 5
Inleiding: context ............................................................................................................................................ 5
Wat is een Financieel Systeem? ............................................................................................................. 5
Wat doe ik met mijn geld? – geld te veel ............................................................................................ 5
Hoe kom ik aan geld? – geld te weinig................................................................................................ 5
Waarde prijs & vertrouwen informatie ..................................................................................... 6
Financiële berichtgeving ............................................................................................................................... 8
Macro-economische Invloeden op Waarde .......................................................................................... 9
Micro-economische Factoren en Bedrijfswaarde ................................................................................ 9
Macro- en Micro-economische Indicatoren ....................................................................................... 10
Het Belang van Vertrouwen in de Economie ................................................................................... 10
Geschiedenis financiële markten .............................................................................................................. 12
Componenten van het Financiële Systeem: .......................................................................................... 12
Soorten financiële markten ................................................................................................................... 12
Financiële markten en economie ......................................................................................................... 13
Spelers op financiële markten .............................................................................................................. 14
Les 2: financiële instrumenten voor particulieren .................................................................................... 15
Betalinsgtechnieken .................................................................................................................................... 15
Zichtrekening ........................................................................................................................................... 15
Technologie .............................................................................................................................................. 17
Sparen voor particulieren .......................................................................................................................... 18
Formules van tijdswaarde van geld (zie financiële algebra) ......................................................... 18
Van waar komt inflatie? ......................................................................................................................... 18
Soorten spaarrekeningen en hun kenmerken .................................................................................. 22
Roerende Voorheffing (RV) ................................................................................................................... 24
Kredieten aan particulieren ....................................................................................................................... 24
Kredietkaart .............................................................................................................................................. 25
Kredietlijn (Kaskrediet) ........................................................................................................................... 25
0
, Consumptiekrediet .................................................................................................................................. 25
Hypothecaire lening (woonlening) ...................................................................................................... 26
Grafische voorstelling van een lening ................................................................................................ 27
Beleggen in goud ........................................................................................................................................ 27
Les 3: rol van banken in het financiële landschap................................................................................... 28
Rol van banken ............................................................................................................................................ 29
Kernfuncties .............................................................................................................................................. 29
Marktverruimende activiteiten ............................................................................................................. 30
Wetgeving & boekhouding ................................................................................................................... 30
Belgisch bancair landschap .................................................................................................................. 31
Risico’s van het bancair business model ........................................................................................... 33
Financiële crisis........................................................................................................................................ 35
Het systemisch karakter van banken ...................................................................................................... 37
(strengere) Regelgeving van het bancair landschap ........................................................................... 37
Lessen ........................................................................................................................................................ 37
Hoe bestuderen economen het risico op een nieuwe crisis?....................................................... 37
Basel(III) ..................................................................................................................................................... 38
NBB............................................................................................................................................................. 39
Les 4: Financiële instrumenten voor ondernemingen............................................................................. 39
inleiding ..................................................................................................................................................... 39
Kredieten aan ondernemingen ................................................................................................................. 40
Welke investeringen moeten er gebeuren? ...................................................................................... 40
Hoe worden deze investeringen betaald? (Het financieringsplan) ............................................. 40
Wat zijn de lopende kosten (op jaarbasis)? ..................................................................................... 43
Zijn er voldoende liquide middelen beschikbaar?.......................................................................... 43
Kredietverlening en economische context ........................................................................................ 43
Vraag en aanbod op de kredietmarkt ................................................................................................ 44
Waarom bedrijven meer schulden hebben dan particulieren ....................................................... 46
Evolutie van financieringsbronnen tijdens de levenscyclus van een bedrijf ............................. 46
Rente, inflatie en rol van ECB ............................................................................................................... 46
Belang van de juiste looptijd bij financiering ....................................................................................... 47
Flexibele kredietvormen............................................................................................................................. 47
Kaskrediet (rekening-courantkrediet) ................................................................................................. 48
Straight loan (vast voorschot) .............................................................................................................. 48
Factuurfinanciering / Factoring / Voorschotten op facturen ........................................................ 48
Lange termijn financieringstechnieken ................................................................................................... 49
Leasing ...................................................................................................................................................... 49
Invetseringskredieten ............................................................................................................................. 52
1
, Financieringsproblemen bij KMO’s ......................................................................................................... 55
Geld als probleem bij ondernemingen............................................................................................... 55
Belang van lenen ten opzichte van eigen vermogen ..................................................................... 55
Waarom startende ondernemingen moeilijk aan een banklening raken ................................... 55
Oorzaken van financieringsproblemen .............................................................................................. 56
Nieuwe financieringstechnieken............................................................................................................... 56
Crowdfunfing ............................................................................................................................................ 56
Private equity ........................................................................................................................................... 57
Conclusie ....................................................................................................................................................... 58
Les 5: inleiding tot beleggingsinstrumenten ............................................................................................ 58
Vermogensbeheer ....................................................................................................................................... 59
Beleggen ................................................................................................................................................... 59
Definitie van belegging ......................................................................................................................... 60
Vermogensbeheer: Financiële activa .................................................................................................. 61
Investeringsproces ...................................................................................................................................... 62
Uitdagingen voor Beleggers ................................................................................................................. 63
Deeldisciplines van het Investeringsproces ...................................................................................... 63
Investeren vs. Speculeren...................................................................................................................... 64
Investeren vs. Gokken ............................................................................................................................ 65
investeren volgens objectieven ........................................................................................................... 67
Spelers en principes van financiële markten ........................................................................................ 69
Rendement en risico ................................................................................................................................... 70
Rendement ................................................................................................................................................ 70
Risico’s ....................................................................................................................................................... 71
Risicoporfiel .............................................................................................................................................. 72
Risico’s per productklasse .................................................................................................................... 74
Les 6: obligatiemarkten.................................................................................................................................. 75
inleiding ......................................................................................................................................................... 75
Algemeen....................................................................................................................................................... 75
Definitie ..................................................................................................................................................... 75
Kenmerken van een standaard obligatie ........................................................................................... 76
Soorten obligaties ....................................................................................................................................... 78
Volgens herkomst en munt................................................................................................................... 78
Volgens rentevergoeding...................................................................................................................... 79
Volgens aard van terugbetaling .......................................................................................................... 79
Obligatiemarkten ......................................................................................................................................... 80
Aandelen VS obligaties.......................................................................................................................... 80
Creditratings ............................................................................................................................................. 80
2
, Prijs van een obligatie ( Waarde?) ...................................................................................................... 81
Primaire markt.......................................................................................................................................... 82
Secundaire markt .................................................................................................................................... 82
Rendement van een obligatie .............................................................................................................. 83
Les 7: inleiding tot aandelen ........................................................................................................................ 84
inleiding ......................................................................................................................................................... 84
Basiskenmerken van aandelen ................................................................................................................. 84
Definitie en Eigendom............................................................................................................................ 84
Rechten verbonden aan aandelen....................................................................................................... 85
Waardemeters voor aandelen ................................................................................................................... 85
Prijs of Koers van een aandeel (≠waarde) ......................................................................................... 86
Marktkapitalisatie .................................................................................................................................... 86
Volume van verhandeling...................................................................................................................... 86
Omlooptijd van aandelen ...................................................................................................................... 87
Pay-out Ratio ............................................................................................................................................ 87
Dividendpolitiek ...................................................................................................................................... 88
Koers-winstverhouding (K/W of P/E) .................................................................................................. 89
Return (Rendement) ................................................................................................................................ 89
Boekwaarde en Intrinsieke waarde ..................................................................................................... 91
Market-to-Book (M/B) en Book-to-Market (B/M) ............................................................................. 92
Risico’s ........................................................................................................................................................... 93
Les 8: verhandeling van aandelen ............................................................................................................... 94
inleiding ......................................................................................................................................................... 94
Soorten markten ...................................................................................................................................... 94
Soorten orders ......................................................................................................................................... 95
Verhandelingsmechanismen ................................................................................................................. 96
Orderuitvoering en matching ............................................................................................................... 97
Orderboek ..................................................................................................................................................... 98
Voorbeeld orders : limiet- en marktorders ....................................................................................... 99
stoporders...............................................................................................................................................100
voorbeeld oefening...............................................................................................................................103
de beurs ..................................................................................................................................................104
Transactiekosten ........................................................................................................................................105
Les 9: van aandelen tot indices .................................................................................................................105
Speciale transacties met aandelen ........................................................................................................106
Beursgang (IPO: primaire markt) .......................................................................................................106
Voorwaarden om te mogen noteren ................................................................................................109
Kapitaalverhoging (SEO: secundaire markt)....................................................................................110
3
Financiële markten
2024-2025, KUL (Antwerpen)
Inhoudstafel
Les 1: inleidende begrippen ............................................................................................................................ 5
Inleiding: context ............................................................................................................................................ 5
Wat is een Financieel Systeem? ............................................................................................................. 5
Wat doe ik met mijn geld? – geld te veel ............................................................................................ 5
Hoe kom ik aan geld? – geld te weinig................................................................................................ 5
Waarde prijs & vertrouwen informatie ..................................................................................... 6
Financiële berichtgeving ............................................................................................................................... 8
Macro-economische Invloeden op Waarde .......................................................................................... 9
Micro-economische Factoren en Bedrijfswaarde ................................................................................ 9
Macro- en Micro-economische Indicatoren ....................................................................................... 10
Het Belang van Vertrouwen in de Economie ................................................................................... 10
Geschiedenis financiële markten .............................................................................................................. 12
Componenten van het Financiële Systeem: .......................................................................................... 12
Soorten financiële markten ................................................................................................................... 12
Financiële markten en economie ......................................................................................................... 13
Spelers op financiële markten .............................................................................................................. 14
Les 2: financiële instrumenten voor particulieren .................................................................................... 15
Betalinsgtechnieken .................................................................................................................................... 15
Zichtrekening ........................................................................................................................................... 15
Technologie .............................................................................................................................................. 17
Sparen voor particulieren .......................................................................................................................... 18
Formules van tijdswaarde van geld (zie financiële algebra) ......................................................... 18
Van waar komt inflatie? ......................................................................................................................... 18
Soorten spaarrekeningen en hun kenmerken .................................................................................. 22
Roerende Voorheffing (RV) ................................................................................................................... 24
Kredieten aan particulieren ....................................................................................................................... 24
Kredietkaart .............................................................................................................................................. 25
Kredietlijn (Kaskrediet) ........................................................................................................................... 25
0
, Consumptiekrediet .................................................................................................................................. 25
Hypothecaire lening (woonlening) ...................................................................................................... 26
Grafische voorstelling van een lening ................................................................................................ 27
Beleggen in goud ........................................................................................................................................ 27
Les 3: rol van banken in het financiële landschap................................................................................... 28
Rol van banken ............................................................................................................................................ 29
Kernfuncties .............................................................................................................................................. 29
Marktverruimende activiteiten ............................................................................................................. 30
Wetgeving & boekhouding ................................................................................................................... 30
Belgisch bancair landschap .................................................................................................................. 31
Risico’s van het bancair business model ........................................................................................... 33
Financiële crisis........................................................................................................................................ 35
Het systemisch karakter van banken ...................................................................................................... 37
(strengere) Regelgeving van het bancair landschap ........................................................................... 37
Lessen ........................................................................................................................................................ 37
Hoe bestuderen economen het risico op een nieuwe crisis?....................................................... 37
Basel(III) ..................................................................................................................................................... 38
NBB............................................................................................................................................................. 39
Les 4: Financiële instrumenten voor ondernemingen............................................................................. 39
inleiding ..................................................................................................................................................... 39
Kredieten aan ondernemingen ................................................................................................................. 40
Welke investeringen moeten er gebeuren? ...................................................................................... 40
Hoe worden deze investeringen betaald? (Het financieringsplan) ............................................. 40
Wat zijn de lopende kosten (op jaarbasis)? ..................................................................................... 43
Zijn er voldoende liquide middelen beschikbaar?.......................................................................... 43
Kredietverlening en economische context ........................................................................................ 43
Vraag en aanbod op de kredietmarkt ................................................................................................ 44
Waarom bedrijven meer schulden hebben dan particulieren ....................................................... 46
Evolutie van financieringsbronnen tijdens de levenscyclus van een bedrijf ............................. 46
Rente, inflatie en rol van ECB ............................................................................................................... 46
Belang van de juiste looptijd bij financiering ....................................................................................... 47
Flexibele kredietvormen............................................................................................................................. 47
Kaskrediet (rekening-courantkrediet) ................................................................................................. 48
Straight loan (vast voorschot) .............................................................................................................. 48
Factuurfinanciering / Factoring / Voorschotten op facturen ........................................................ 48
Lange termijn financieringstechnieken ................................................................................................... 49
Leasing ...................................................................................................................................................... 49
Invetseringskredieten ............................................................................................................................. 52
1
, Financieringsproblemen bij KMO’s ......................................................................................................... 55
Geld als probleem bij ondernemingen............................................................................................... 55
Belang van lenen ten opzichte van eigen vermogen ..................................................................... 55
Waarom startende ondernemingen moeilijk aan een banklening raken ................................... 55
Oorzaken van financieringsproblemen .............................................................................................. 56
Nieuwe financieringstechnieken............................................................................................................... 56
Crowdfunfing ............................................................................................................................................ 56
Private equity ........................................................................................................................................... 57
Conclusie ....................................................................................................................................................... 58
Les 5: inleiding tot beleggingsinstrumenten ............................................................................................ 58
Vermogensbeheer ....................................................................................................................................... 59
Beleggen ................................................................................................................................................... 59
Definitie van belegging ......................................................................................................................... 60
Vermogensbeheer: Financiële activa .................................................................................................. 61
Investeringsproces ...................................................................................................................................... 62
Uitdagingen voor Beleggers ................................................................................................................. 63
Deeldisciplines van het Investeringsproces ...................................................................................... 63
Investeren vs. Speculeren...................................................................................................................... 64
Investeren vs. Gokken ............................................................................................................................ 65
investeren volgens objectieven ........................................................................................................... 67
Spelers en principes van financiële markten ........................................................................................ 69
Rendement en risico ................................................................................................................................... 70
Rendement ................................................................................................................................................ 70
Risico’s ....................................................................................................................................................... 71
Risicoporfiel .............................................................................................................................................. 72
Risico’s per productklasse .................................................................................................................... 74
Les 6: obligatiemarkten.................................................................................................................................. 75
inleiding ......................................................................................................................................................... 75
Algemeen....................................................................................................................................................... 75
Definitie ..................................................................................................................................................... 75
Kenmerken van een standaard obligatie ........................................................................................... 76
Soorten obligaties ....................................................................................................................................... 78
Volgens herkomst en munt................................................................................................................... 78
Volgens rentevergoeding...................................................................................................................... 79
Volgens aard van terugbetaling .......................................................................................................... 79
Obligatiemarkten ......................................................................................................................................... 80
Aandelen VS obligaties.......................................................................................................................... 80
Creditratings ............................................................................................................................................. 80
2
, Prijs van een obligatie ( Waarde?) ...................................................................................................... 81
Primaire markt.......................................................................................................................................... 82
Secundaire markt .................................................................................................................................... 82
Rendement van een obligatie .............................................................................................................. 83
Les 7: inleiding tot aandelen ........................................................................................................................ 84
inleiding ......................................................................................................................................................... 84
Basiskenmerken van aandelen ................................................................................................................. 84
Definitie en Eigendom............................................................................................................................ 84
Rechten verbonden aan aandelen....................................................................................................... 85
Waardemeters voor aandelen ................................................................................................................... 85
Prijs of Koers van een aandeel (≠waarde) ......................................................................................... 86
Marktkapitalisatie .................................................................................................................................... 86
Volume van verhandeling...................................................................................................................... 86
Omlooptijd van aandelen ...................................................................................................................... 87
Pay-out Ratio ............................................................................................................................................ 87
Dividendpolitiek ...................................................................................................................................... 88
Koers-winstverhouding (K/W of P/E) .................................................................................................. 89
Return (Rendement) ................................................................................................................................ 89
Boekwaarde en Intrinsieke waarde ..................................................................................................... 91
Market-to-Book (M/B) en Book-to-Market (B/M) ............................................................................. 92
Risico’s ........................................................................................................................................................... 93
Les 8: verhandeling van aandelen ............................................................................................................... 94
inleiding ......................................................................................................................................................... 94
Soorten markten ...................................................................................................................................... 94
Soorten orders ......................................................................................................................................... 95
Verhandelingsmechanismen ................................................................................................................. 96
Orderuitvoering en matching ............................................................................................................... 97
Orderboek ..................................................................................................................................................... 98
Voorbeeld orders : limiet- en marktorders ....................................................................................... 99
stoporders...............................................................................................................................................100
voorbeeld oefening...............................................................................................................................103
de beurs ..................................................................................................................................................104
Transactiekosten ........................................................................................................................................105
Les 9: van aandelen tot indices .................................................................................................................105
Speciale transacties met aandelen ........................................................................................................106
Beursgang (IPO: primaire markt) .......................................................................................................106
Voorwaarden om te mogen noteren ................................................................................................109
Kapitaalverhoging (SEO: secundaire markt)....................................................................................110
3