OMT-III kwalitatieve methoden
H1: what is qualitative research in psychology and was it really hidden? ...................... 8
H2: how qualitative method developed in psychology: the qualitative evolution ............ 8
Kwantitatief vs. Kwalitatief onderzoek .................................................................... 8
Psychologie: historisch kwantitatieve basis ......................................................... 8
Breuklijnen tussen kwalitatief en kwantitatief onderzoek ........................................10
Visie op wetenschap als basis voor polarisering .....................................................10
Visie op wetenschap (Woolgar, 1996) .................................................................10
Visie op kwalitatief onderzoek ..............................................................................11
Definiëren van wat kwalitatief onderzoek is............................................................13
Kwalitatief onderzoek definiëren is moeilijk ........................................................13
Karakteristieke van kwalitatief onderzoek ...........................................................13
Ontluiken van kwalitatief onderzoek in de psychologie ...........................................16
“Sporen van kwalitatief onderzoek” ...................................................................17
“Sporen van kwalitatief onderzoek-1”.................................................................17
“Sporen van kwalitatief onderzoek-2” ................................................................18
“Sporen van kwalitatief onderzoek-3” ................................................................19
“Sporen van kwalitatief onderzoek-4” ................................................................19
Doorbreken kwantitatief paradigma ......................................................................20
Pogingen om dominantie kwantitatieve benadering te doorbreken .......................20
Kwantitatief imperatief als basis ...........................................................................20
Statistische ontwikkelingen als gids ...................................................................20
H3: qualitative interviewing .....................................................................................21
Interviews? .........................................................................................................21
Kwalitatief interview .........................................................................................21
Structuur ............................................................................................................21
Gestructureerd interview ..................................................................................21
Semi/ongestructureerd interview = kwalitatieve interview ....................................22
Conversaties vs kwalitatief interview ..................................................................23
1
, Insider of outsider ...............................................................................................24
Interviewer: insider of outsider ..........................................................................24
Interviewer ..........................................................................................................24
Wie interviewt? ................................................................................................24
Een interview voorbereiden ...............................................................................25
Interviewproces ..................................................................................................25
Voorbereiding tot het interview ..........................................................................25
Het interview zelf .................................................................................................29
Na het interview ..................................................................................................30
Analyse van interviews .........................................................................................31
Wanneer gebruik je interviews?.............................................................................31
Kwaliteit van kwalitatieve interviews .....................................................................32
H4: focus groups ....................................................................................................32
Definitie focusgroep .........................................................................................32
Ontstaan focusgroepen ....................................................................................32
Kenmerken focusgroep .....................................................................................33
Gebruik focusgroepen ......................................................................................33
Wanneer gebruik je geen focusgroepen ..............................................................34
Voordelen van een focusgroep...........................................................................34
Het uitvoeren van focusgroep ............................................................................35
Algemene structuur ..........................................................................................37
Welcome .........................................................................................................38
Start ................................................................................................................38
Spelregels........................................................................................................38
Opwarming ......................................................................................................39
Diepere vragen .................................................................................................39
Afronden vragen ...............................................................................................39
Rol van de moderator ...........................................................................................39
Vooraf .............................................................................................................39
Tijdens ............................................................................................................40
Analyseren van focusgroepen ...............................................................................40
Evalueren van focusgroepen .................................................................................40
2
,H5: ethnography/participant observation .................................................................41
Ethnography/participant observation ....................................................................41
Bijkomende gegevens .......................................................................................41
Ontstaan ............................................................................................................41
Kenmerken .........................................................................................................42
Rol van de specifieke context ............................................................................43
Participerende observatie uitvoeren ......................................................................44
Analyseren ..........................................................................................................47
Wanneer observeren ............................................................................................48
Slotbeschouwingen .............................................................................................48
H6: how to transcribe recordings .............................................................................48
Wat is transcriptie? ..............................................................................................48
Keuzes? ...........................................................................................................49
Uitdagingen mbt transcriberen ..........................................................................50
Opmerkingen mbt transcriberen ........................................................................50
Jefferson methode ...............................................................................................50
Hoe transcriberen? ..............................................................................................51
Slotbeschouwing..............................................................................................51
H7: thematische analyse .........................................................................................52
Thematische analyse ........................................................................................52
Wanneer gebruik je thematische analyse ...............................................................54
Hoe voer je een thematische analyse uit? ..............................................................54
Familiarisering met de data ...............................................................................55
Initiële coderingen ............................................................................................55
Thema’s binnen initiële codering .......................................................................55
Review van de thema’s......................................................................................56
Definiëren van themata .....................................................................................56
Neerschrijven van het rapport............................................................................56
Slotbeschouwingen .............................................................................................57
H8: grounded theory ...............................................................................................57
Situering ..........................................................................................................57
Grounded theory ..............................................................................................58
3
, Karakteristieken ...............................................................................................59
Ontstaan .........................................................................................................60
1990: divergentie tussen Glaser & Strauss ..........................................................61
Hoe doe je grounded theory analyse? .................................................................62
Slotbemerkingen .................................................................................................65
H9: social constructionist discourse analysis ...........................................................65
Situering ..........................................................................................................65
Ontstaan ............................................................................................................65
Karakteristieken ..................................................................................................66
Kernconcepten ................................................................................................66
Een sociaal constructionistische discour analyse uitvoeren ....................................67
Wat zoek je? .....................................................................................................68
Slotbeschouwingen: wanneer is denwaarde van de analyse zwak ...........................69
H10: converstation analysis.....................................................................................70
Aannames .......................................................................................................70
Methodologische regel .....................................................................................70
Hoe voer je een conversatie analyse uit? ...............................................................70
Wanneer gebruik je een conversatie analyse .......................................................71
Slotbemerking..................................................................................................71
H11: foucauldian discourse analysis (30 min) ...........................................................72
Situering ..........................................................................................................72
Macht ..............................................................................................................72
Interactie? .......................................................................................................72
Discours volgens Foucault ................................................................................73
Identificeren van een discours in een (medische) tekst ........................................73
Identificeren van een discours binnen bredere ideologie......................................74
Ontstaan ............................................................................................................74
Invloed ............................................................................................................75
Hoe voer je een foucauldiaanse discours analysis uit? ...........................................75
Basiskarakteristieken........................................................................................75
Slotbemerkingen ..............................................................................................76
H12: phenomenology (31 min) .................................................................................76
4
, Situering ..........................................................................................................76
Klassieke fenomenologie ..................................................................................76
Concepten.......................................................................................................76
Toepassingsgebied ...........................................................................................77
Founding fathers ..............................................................................................77
Husserl fenomenologie .....................................................................................77
Betrouwbare informatie over de wereld ..............................................................77
Bewustzijn .......................................................................................................77
Fenomenen .....................................................................................................78
Intentionaliteit .................................................................................................78
Lived world/life world ........................................................................................78
Bracketing .......................................................................................................78
Gevaar voor subjectiviteit ..................................................................................78
Epoché ............................................................................................................79
Ontstaan ............................................................................................................79
Hoe voer je een fenomenologische studie uit? .......................................................79
Groenewald’s framework ..................................................................................80
Groenewald”s framework..................................................................................80
Groenewald’s framework ..................................................................................80
Analyse ...........................................................................................................81
Voorbeeld: chronische pijn (voogt, 2009) ............................................................81
Slotbemerkingen ..............................................................................................81
H13: interpretative Phenomenological Analysis (IPA) .................................................82
Situering ..........................................................................................................82
Ontstaan .........................................................................................................82
Interpretatieve fenomenologie ..............................................................................82
Invloeden interpretatieve fenomenologie ...........................................................83
Interpretatieve fenomenologie ...........................................................................83
Symbolisch interactionisme ..............................................................................83
Elementen van interpretatieve fenomenologie ....................................................84
Hoe voer je een interpretatieve fenomenologische studie uit? .................................85
Datacollectie ...................................................................................................85
5
, Data analysis ...................................................................................................86
Slotbemerkingen ..............................................................................................87
Box 13.2 ..........................................................................................................87
H14: narratieve analyse ...........................................................................................88
A narrative? ......................................................................................................88
De constructie van een narratief verhaal ............................................................88
Hoe voer je een narratieve analyse uit? ..................................................................88
Materiaal ............................................................................................................88
McAdams methode ..........................................................................................89
Crossley’s analytic method for narrative analysis ................................................91
Analyse van een narratief verhaal.......................................................................91
Slotbemerking..................................................................................................91
H15: good qualitative report ....................................................................................92
Voorwaarden voor goed kwalitatief onderzoek en -rapport ...................................92
Uitdagingen .....................................................................................................93
H16: ensuring quality in research .............................................................................93
Kwaliteit evalueren onderzoek ...........................................................................93
Kwaliteit evalueren onderzoek ...........................................................................95
Generaliseerbaarheid .......................................................................................95
Validiteit ..........................................................................................................96
Tools ...............................................................................................................96
Betrouwbaarheid..............................................................................................97
H17: ethical clearance ............................................................................................97
Ethiek ..............................................................................................................97
189*-190* ........................................................................................................97
1940-1945 .......................................................................................................97
Joseph Mengele, Todensengel ...........................................................................98
1947................................................................................................................98
1964................................................................................................................98
1932-1972 .......................................................................................................98
Regelgevende kaders ........................................................................................98
En toch ............................................................................................................99
6
,1970................................................................................................................99
1980................................................................................................................99
2006................................................................................................................99
2010................................................................................................................99
Ethiek ............................................................................................................ 100
Ethische omgeving ......................................................................................... 100
Ethische domeinen......................................................................................... 101
Dilemma ....................................................................................................... 101
Ethische principes .......................................................................................... 101
Ethische procedure ........................................................................................ 102
Bijkomende bedenkingen ................................................................................ 105
Research miscoduct ....................................................................................... 106
Zelfs in peer review ......................................................................................... 107
Gevolg: retraction ........................................................................................... 107
7
,H1: what is qualitative research in psychology and was it
really hidden?
H2: how qualitative method developed in psychology:
the qualitative evolution
Kwantitatief en kwalitatief onderzoek zijn evenwaardig.
Ze hebben dezelfde wetenschappelijke eisen.
Er is een breuklijn tussen de twee.
Kwalitatief —> waarom
Kwantitatief —> hoeveel
Kwantitatief vs. Kwalitatief onderzoek
- Waarom zijn de cijfers zoals ze zijn? – je moet de context weten
o Vb. Slechte IQ-test bij kind, kan ook liggen aan dat er geen motivatie is omdat
zijn mama in het ziekenhuis ligt.
Psychologie: historisch kwantitatieve basis
1. Positivisme:
o Natuurlijkwetenschappelijke benadering: we gaan kijken naar de wereld en
zoeken naar (zoektocht) universele wetten
▪ —> fysica, chemie
• Experimenten, universalisme, meten, reductionisme
▪ —> statistische invloeden
▪ —> ter vergelijking: sociologie
• 1950-1960 vooral focus op kwalitatief onderzoek begint te
liggen
▪ —> ter vergelijking biologie:
o Observaties
▪ Bij dieren ga je bijvoorbeeld altijd observaties
moeten doen
2. Expansie door (1)
o Klinische psychologie
o Educatie forensische, marketing, …
8
, ▪ Educatie: ‘binnen 10 jaar ben je niet dezelfde mens als nu, ook op
intelligentievlak’
▪ Forensische: ‘hoe komt het dat iemand bepaalde wandaden pleegt? ‘
▪ Marketing: ‘2+1 gratis’, aantrekkelijke verpakking, snoepen aan de
kassa, speelgoed in ontbijtgranen.
(Toename kwalitatief onderzoek in psychologie (3&4)
3. Tekort aan kritische massa in het verleden
o Meer massa —> meer kansen op kritiek
▪ —> zorgt voor toename kwalitatief onderzoek in psychologie
4. Psychologie enkel aan universiteiten
o Opkomst praktijkwerkers met kennis mbt context
Als je groepje te klein is, ontbreekt het aan kritische massa. Het groepje van
andersgezinden was dan ook aanzienlijk kleiner. Naarmate het aantal faculteiten
psychologie toenam, groeide ook de kans op kritiek op de kwantitatieve benadering.
Daarmee kwam er meer ruimte voor kwalitatief onderzoek binnen de psychologie.
Tegelijkertijd, om de dominante kwantitatieve basis uit te dagen of onder druk te zetten,
zien we dat psychologie in sterke mate aan universiteiten wordt onderwezen en
vervolgens wordt toegepast in de praktijk. Wat we vandaag de dag zien, is dat veel
praktijkwerkers géén psychologen zijn, maar wél veel kennis en inzicht hebben in de
context waarin mensen functioneren – dezelfde mensen die psychologen onderzoeken.
Het is daarom interessant om naast de puur kwantitatieve benadering ook oog te
hebben voor die context. En om die context goed te begrijpen, is kwalitatief onderzoek
onmisbaar. Er ontstaat dus een zekere spanning tussen beide benaderingen.
9
, Breuklijnen tussen kwalitatief en kwantitatief onderzoek
In de wetenschap willen aanhangers van het kwantitatieve niets weten van het
kwalitatieve, en omgekeerd.
Deze woorden worden gebruikt om ze te herkennen:
Kwantitatief Kwalitatief
Objectief Subjectief
- De cijfers spreken voor zich
Hard Soft
- Je gaat meegaan met die mensen
Mechanisch Rationeel
- Je moet procedures volgen - Meer de rede een rol laten spelen
gedurend het onderzoek
Nomothetisch Teleologisch (rede, waarom, …)
- Op zoek naar Wetmatigheden die in - Gedrag vertonen mensen door een
het beste geval voor iedereen gelden bepaald doel dat ze voor ogen hebben
- (Groepsconclusies) - Er zijn dus geen universele wetten, het is
het doel die de persoon voor ogen heeft
dat zijn gedacht bepaald.
Analytisch (diepgaand kwantitatief) Idiografisch (op individu gericht)
- We gaan statistike gebruiken, gaan - Hoe iemand iets ervaart, op individu
analyseren, steekproeven gericht
- Hier bv. Kijken naar de gemiddelde - Hoe komt het? Wat maakt dat een
man individu zich scheidt van een ander en
uniek is?
- Hier bv. Kijken naar hoeveel unieke
mannen zijn er van 42 jaar?
Operationeel (doel duidelijk) Synoptisch (breed)
- We hebben een doel voor ogen - Onderzoek over aantal kinderen,
gemiddelde is 2,1 maar het minimum is 0
en het maximum is 23. Die 23 verdwijnt.
- Uitdaging die we hebben niet alleen
bekijken vanuit onze eigen dicipline maar
ook vanuit andere diciplines. Vb. “Hoe
kijkt een socioloog naar ons probleem?”
Visie op wetenschap als basis voor polarisering
Visie op wetenschap (Woolgar, 1996)
10
H1: what is qualitative research in psychology and was it really hidden? ...................... 8
H2: how qualitative method developed in psychology: the qualitative evolution ............ 8
Kwantitatief vs. Kwalitatief onderzoek .................................................................... 8
Psychologie: historisch kwantitatieve basis ......................................................... 8
Breuklijnen tussen kwalitatief en kwantitatief onderzoek ........................................10
Visie op wetenschap als basis voor polarisering .....................................................10
Visie op wetenschap (Woolgar, 1996) .................................................................10
Visie op kwalitatief onderzoek ..............................................................................11
Definiëren van wat kwalitatief onderzoek is............................................................13
Kwalitatief onderzoek definiëren is moeilijk ........................................................13
Karakteristieke van kwalitatief onderzoek ...........................................................13
Ontluiken van kwalitatief onderzoek in de psychologie ...........................................16
“Sporen van kwalitatief onderzoek” ...................................................................17
“Sporen van kwalitatief onderzoek-1”.................................................................17
“Sporen van kwalitatief onderzoek-2” ................................................................18
“Sporen van kwalitatief onderzoek-3” ................................................................19
“Sporen van kwalitatief onderzoek-4” ................................................................19
Doorbreken kwantitatief paradigma ......................................................................20
Pogingen om dominantie kwantitatieve benadering te doorbreken .......................20
Kwantitatief imperatief als basis ...........................................................................20
Statistische ontwikkelingen als gids ...................................................................20
H3: qualitative interviewing .....................................................................................21
Interviews? .........................................................................................................21
Kwalitatief interview .........................................................................................21
Structuur ............................................................................................................21
Gestructureerd interview ..................................................................................21
Semi/ongestructureerd interview = kwalitatieve interview ....................................22
Conversaties vs kwalitatief interview ..................................................................23
1
, Insider of outsider ...............................................................................................24
Interviewer: insider of outsider ..........................................................................24
Interviewer ..........................................................................................................24
Wie interviewt? ................................................................................................24
Een interview voorbereiden ...............................................................................25
Interviewproces ..................................................................................................25
Voorbereiding tot het interview ..........................................................................25
Het interview zelf .................................................................................................29
Na het interview ..................................................................................................30
Analyse van interviews .........................................................................................31
Wanneer gebruik je interviews?.............................................................................31
Kwaliteit van kwalitatieve interviews .....................................................................32
H4: focus groups ....................................................................................................32
Definitie focusgroep .........................................................................................32
Ontstaan focusgroepen ....................................................................................32
Kenmerken focusgroep .....................................................................................33
Gebruik focusgroepen ......................................................................................33
Wanneer gebruik je geen focusgroepen ..............................................................34
Voordelen van een focusgroep...........................................................................34
Het uitvoeren van focusgroep ............................................................................35
Algemene structuur ..........................................................................................37
Welcome .........................................................................................................38
Start ................................................................................................................38
Spelregels........................................................................................................38
Opwarming ......................................................................................................39
Diepere vragen .................................................................................................39
Afronden vragen ...............................................................................................39
Rol van de moderator ...........................................................................................39
Vooraf .............................................................................................................39
Tijdens ............................................................................................................40
Analyseren van focusgroepen ...............................................................................40
Evalueren van focusgroepen .................................................................................40
2
,H5: ethnography/participant observation .................................................................41
Ethnography/participant observation ....................................................................41
Bijkomende gegevens .......................................................................................41
Ontstaan ............................................................................................................41
Kenmerken .........................................................................................................42
Rol van de specifieke context ............................................................................43
Participerende observatie uitvoeren ......................................................................44
Analyseren ..........................................................................................................47
Wanneer observeren ............................................................................................48
Slotbeschouwingen .............................................................................................48
H6: how to transcribe recordings .............................................................................48
Wat is transcriptie? ..............................................................................................48
Keuzes? ...........................................................................................................49
Uitdagingen mbt transcriberen ..........................................................................50
Opmerkingen mbt transcriberen ........................................................................50
Jefferson methode ...............................................................................................50
Hoe transcriberen? ..............................................................................................51
Slotbeschouwing..............................................................................................51
H7: thematische analyse .........................................................................................52
Thematische analyse ........................................................................................52
Wanneer gebruik je thematische analyse ...............................................................54
Hoe voer je een thematische analyse uit? ..............................................................54
Familiarisering met de data ...............................................................................55
Initiële coderingen ............................................................................................55
Thema’s binnen initiële codering .......................................................................55
Review van de thema’s......................................................................................56
Definiëren van themata .....................................................................................56
Neerschrijven van het rapport............................................................................56
Slotbeschouwingen .............................................................................................57
H8: grounded theory ...............................................................................................57
Situering ..........................................................................................................57
Grounded theory ..............................................................................................58
3
, Karakteristieken ...............................................................................................59
Ontstaan .........................................................................................................60
1990: divergentie tussen Glaser & Strauss ..........................................................61
Hoe doe je grounded theory analyse? .................................................................62
Slotbemerkingen .................................................................................................65
H9: social constructionist discourse analysis ...........................................................65
Situering ..........................................................................................................65
Ontstaan ............................................................................................................65
Karakteristieken ..................................................................................................66
Kernconcepten ................................................................................................66
Een sociaal constructionistische discour analyse uitvoeren ....................................67
Wat zoek je? .....................................................................................................68
Slotbeschouwingen: wanneer is denwaarde van de analyse zwak ...........................69
H10: converstation analysis.....................................................................................70
Aannames .......................................................................................................70
Methodologische regel .....................................................................................70
Hoe voer je een conversatie analyse uit? ...............................................................70
Wanneer gebruik je een conversatie analyse .......................................................71
Slotbemerking..................................................................................................71
H11: foucauldian discourse analysis (30 min) ...........................................................72
Situering ..........................................................................................................72
Macht ..............................................................................................................72
Interactie? .......................................................................................................72
Discours volgens Foucault ................................................................................73
Identificeren van een discours in een (medische) tekst ........................................73
Identificeren van een discours binnen bredere ideologie......................................74
Ontstaan ............................................................................................................74
Invloed ............................................................................................................75
Hoe voer je een foucauldiaanse discours analysis uit? ...........................................75
Basiskarakteristieken........................................................................................75
Slotbemerkingen ..............................................................................................76
H12: phenomenology (31 min) .................................................................................76
4
, Situering ..........................................................................................................76
Klassieke fenomenologie ..................................................................................76
Concepten.......................................................................................................76
Toepassingsgebied ...........................................................................................77
Founding fathers ..............................................................................................77
Husserl fenomenologie .....................................................................................77
Betrouwbare informatie over de wereld ..............................................................77
Bewustzijn .......................................................................................................77
Fenomenen .....................................................................................................78
Intentionaliteit .................................................................................................78
Lived world/life world ........................................................................................78
Bracketing .......................................................................................................78
Gevaar voor subjectiviteit ..................................................................................78
Epoché ............................................................................................................79
Ontstaan ............................................................................................................79
Hoe voer je een fenomenologische studie uit? .......................................................79
Groenewald’s framework ..................................................................................80
Groenewald”s framework..................................................................................80
Groenewald’s framework ..................................................................................80
Analyse ...........................................................................................................81
Voorbeeld: chronische pijn (voogt, 2009) ............................................................81
Slotbemerkingen ..............................................................................................81
H13: interpretative Phenomenological Analysis (IPA) .................................................82
Situering ..........................................................................................................82
Ontstaan .........................................................................................................82
Interpretatieve fenomenologie ..............................................................................82
Invloeden interpretatieve fenomenologie ...........................................................83
Interpretatieve fenomenologie ...........................................................................83
Symbolisch interactionisme ..............................................................................83
Elementen van interpretatieve fenomenologie ....................................................84
Hoe voer je een interpretatieve fenomenologische studie uit? .................................85
Datacollectie ...................................................................................................85
5
, Data analysis ...................................................................................................86
Slotbemerkingen ..............................................................................................87
Box 13.2 ..........................................................................................................87
H14: narratieve analyse ...........................................................................................88
A narrative? ......................................................................................................88
De constructie van een narratief verhaal ............................................................88
Hoe voer je een narratieve analyse uit? ..................................................................88
Materiaal ............................................................................................................88
McAdams methode ..........................................................................................89
Crossley’s analytic method for narrative analysis ................................................91
Analyse van een narratief verhaal.......................................................................91
Slotbemerking..................................................................................................91
H15: good qualitative report ....................................................................................92
Voorwaarden voor goed kwalitatief onderzoek en -rapport ...................................92
Uitdagingen .....................................................................................................93
H16: ensuring quality in research .............................................................................93
Kwaliteit evalueren onderzoek ...........................................................................93
Kwaliteit evalueren onderzoek ...........................................................................95
Generaliseerbaarheid .......................................................................................95
Validiteit ..........................................................................................................96
Tools ...............................................................................................................96
Betrouwbaarheid..............................................................................................97
H17: ethical clearance ............................................................................................97
Ethiek ..............................................................................................................97
189*-190* ........................................................................................................97
1940-1945 .......................................................................................................97
Joseph Mengele, Todensengel ...........................................................................98
1947................................................................................................................98
1964................................................................................................................98
1932-1972 .......................................................................................................98
Regelgevende kaders ........................................................................................98
En toch ............................................................................................................99
6
,1970................................................................................................................99
1980................................................................................................................99
2006................................................................................................................99
2010................................................................................................................99
Ethiek ............................................................................................................ 100
Ethische omgeving ......................................................................................... 100
Ethische domeinen......................................................................................... 101
Dilemma ....................................................................................................... 101
Ethische principes .......................................................................................... 101
Ethische procedure ........................................................................................ 102
Bijkomende bedenkingen ................................................................................ 105
Research miscoduct ....................................................................................... 106
Zelfs in peer review ......................................................................................... 107
Gevolg: retraction ........................................................................................... 107
7
,H1: what is qualitative research in psychology and was it
really hidden?
H2: how qualitative method developed in psychology:
the qualitative evolution
Kwantitatief en kwalitatief onderzoek zijn evenwaardig.
Ze hebben dezelfde wetenschappelijke eisen.
Er is een breuklijn tussen de twee.
Kwalitatief —> waarom
Kwantitatief —> hoeveel
Kwantitatief vs. Kwalitatief onderzoek
- Waarom zijn de cijfers zoals ze zijn? – je moet de context weten
o Vb. Slechte IQ-test bij kind, kan ook liggen aan dat er geen motivatie is omdat
zijn mama in het ziekenhuis ligt.
Psychologie: historisch kwantitatieve basis
1. Positivisme:
o Natuurlijkwetenschappelijke benadering: we gaan kijken naar de wereld en
zoeken naar (zoektocht) universele wetten
▪ —> fysica, chemie
• Experimenten, universalisme, meten, reductionisme
▪ —> statistische invloeden
▪ —> ter vergelijking: sociologie
• 1950-1960 vooral focus op kwalitatief onderzoek begint te
liggen
▪ —> ter vergelijking biologie:
o Observaties
▪ Bij dieren ga je bijvoorbeeld altijd observaties
moeten doen
2. Expansie door (1)
o Klinische psychologie
o Educatie forensische, marketing, …
8
, ▪ Educatie: ‘binnen 10 jaar ben je niet dezelfde mens als nu, ook op
intelligentievlak’
▪ Forensische: ‘hoe komt het dat iemand bepaalde wandaden pleegt? ‘
▪ Marketing: ‘2+1 gratis’, aantrekkelijke verpakking, snoepen aan de
kassa, speelgoed in ontbijtgranen.
(Toename kwalitatief onderzoek in psychologie (3&4)
3. Tekort aan kritische massa in het verleden
o Meer massa —> meer kansen op kritiek
▪ —> zorgt voor toename kwalitatief onderzoek in psychologie
4. Psychologie enkel aan universiteiten
o Opkomst praktijkwerkers met kennis mbt context
Als je groepje te klein is, ontbreekt het aan kritische massa. Het groepje van
andersgezinden was dan ook aanzienlijk kleiner. Naarmate het aantal faculteiten
psychologie toenam, groeide ook de kans op kritiek op de kwantitatieve benadering.
Daarmee kwam er meer ruimte voor kwalitatief onderzoek binnen de psychologie.
Tegelijkertijd, om de dominante kwantitatieve basis uit te dagen of onder druk te zetten,
zien we dat psychologie in sterke mate aan universiteiten wordt onderwezen en
vervolgens wordt toegepast in de praktijk. Wat we vandaag de dag zien, is dat veel
praktijkwerkers géén psychologen zijn, maar wél veel kennis en inzicht hebben in de
context waarin mensen functioneren – dezelfde mensen die psychologen onderzoeken.
Het is daarom interessant om naast de puur kwantitatieve benadering ook oog te
hebben voor die context. En om die context goed te begrijpen, is kwalitatief onderzoek
onmisbaar. Er ontstaat dus een zekere spanning tussen beide benaderingen.
9
, Breuklijnen tussen kwalitatief en kwantitatief onderzoek
In de wetenschap willen aanhangers van het kwantitatieve niets weten van het
kwalitatieve, en omgekeerd.
Deze woorden worden gebruikt om ze te herkennen:
Kwantitatief Kwalitatief
Objectief Subjectief
- De cijfers spreken voor zich
Hard Soft
- Je gaat meegaan met die mensen
Mechanisch Rationeel
- Je moet procedures volgen - Meer de rede een rol laten spelen
gedurend het onderzoek
Nomothetisch Teleologisch (rede, waarom, …)
- Op zoek naar Wetmatigheden die in - Gedrag vertonen mensen door een
het beste geval voor iedereen gelden bepaald doel dat ze voor ogen hebben
- (Groepsconclusies) - Er zijn dus geen universele wetten, het is
het doel die de persoon voor ogen heeft
dat zijn gedacht bepaald.
Analytisch (diepgaand kwantitatief) Idiografisch (op individu gericht)
- We gaan statistike gebruiken, gaan - Hoe iemand iets ervaart, op individu
analyseren, steekproeven gericht
- Hier bv. Kijken naar de gemiddelde - Hoe komt het? Wat maakt dat een
man individu zich scheidt van een ander en
uniek is?
- Hier bv. Kijken naar hoeveel unieke
mannen zijn er van 42 jaar?
Operationeel (doel duidelijk) Synoptisch (breed)
- We hebben een doel voor ogen - Onderzoek over aantal kinderen,
gemiddelde is 2,1 maar het minimum is 0
en het maximum is 23. Die 23 verdwijnt.
- Uitdaging die we hebben niet alleen
bekijken vanuit onze eigen dicipline maar
ook vanuit andere diciplines. Vb. “Hoe
kijkt een socioloog naar ons probleem?”
Visie op wetenschap als basis voor polarisering
Visie op wetenschap (Woolgar, 1996)
10
