Samenvatting Kleuteronderwijs – STEM 2.2 – Odisee Hogeschool

Kleuteronderwijs ​
STEM 2.2

1.​ Inleiding
In dit hoofdstuk gaan we dieper in op de reden waarom er aandacht besteed wordt aan STEM
(Science, Technology, Engineering, Mathematics) in onze maatschappij. Wij zoeken een antwoord
op de vraag waarom het belangrijk is om kinderen op jonge leeftijd te prikkelen voor
wetenschappen en techniek. Welke uitdagingen zijn er voor het basisonderwijs?




1.1 STEM: een modegrill of uitdaging?
STEM is geen hype, maar een noodzaak voor de toekomst. De Vlaamse overheid wil met een
STEM-actieplan en een STEM-kader kwaliteitsvol STEM-onderwijs realiseren. Ze streven naar
kwaliteitsvol STEM-onderwijs om jongeren voor te bereiden op een technologische en snel
veranderende maatschappij. Dit wordt ondersteund via:

●​ Het STEM-actieplan: om jongeren te motiveren voor STEM-richtingen en beroepen.
●​ Het STEM-kader: een richtlijn voor scholen en leerkrachten om STEM-lessen goed op te
bouwen.


Er zijn echter 3 grote uitdagingen in het basisonderwijs:

●​ STEM-lessen moeten inhoudelijk en didactisch sterker opgebouwd worden.
●​ Er moet doelgerichter en meer geïntegreerd gewerkt worden.
●​ Er is nood aan betere samenwerking binnen schoolteams.


Deze factoren zijn nodig om het onderzoekend, probleemoplossend en creatief denken van
kinderen te stimuleren.

Leerdoel: Je kunt het doel van de Vlaamse overheid en de uitdagingen voor STEM-onderwijs
benoemen.




1

,1.2 Waarom is STEM belangrijk?
We leven in een kennismaatschappij waar technologie en wetenschap onze levens beïnvloeden.
STEM is nodig zodat burgers:

●​ Kunnen meedenken en deelnemen aan maatschappelijke debatten.
●​ Kritisch, onderzoekend en out-of-the-box leren denken.
●​ Voldoende STEM-vaardigheden verwerven voor werk en persoonlijk functioneren.



Daarom moet STEM al op jonge leeftijd beginnen: kinderen zijn van nature nieuwsgierig,
ondernemend en hebben een open, onderzoekende houding.



STEM-onderwijs:

●​ Bevordert nieuwsgierigheid, kritisch denken en betrokkenheid.
●​ Draagt bij aan probleemoplossend en creatief denken.
●​ Is essentieel voor economische, maatschappelijke en persoonlijke ontwikkeling.
●​ Moet al op jonge leeftijd starten om het onderzoekend vermogen van kinderen te
stimuleren.



Leerdoel: Je kunt in eigen woorden uitleggen waarom STEM belangrijk is in onderwijs en
maatschappij.



1.3 Good practice
Er zijn uitgewerkte voorbeelden (good practices) beschikbaar voor kleuter- en lager onderwijs via
Toledo. Ook is er een kijkwijzer om STEM-lessen te observeren en te analyseren op vlak van:

●​ Inhoudelijke en didactische kwaliteit.
●​ Begeleidingsstijl van de coach.
●​ Reacties van kinderen op de probleemstelling.
●​

Leerdoel: Je kunt STEM-inhouden onderbouwen met behulp van concrete good practices
Leerdoel: Je kunt de kijkwijzer toepassen op een good practice.


2

,2.​Een kader voor stem in het basisonderwijs

2.1 STEM in het buitenland
STEM is een internationaal erkend letterwoord dat verwijst naar de domeinen:

●​ Science (wetenschap)
●​ Technology (techniek)
●​ Engineering (ontwerpen/engineering)
●​ Mathematics (wiskunde)

In veel landen is STEM sterk aanwezig in onderwijs, industrie en maatschappij.
STEM-toepassingen vind je o.a. in land- en tuinbouw, gezondheidszorg, informatica en
technologische innovaties. Hoewel het letterwoord niet overal letterlijk zo wordt gebruikt (zoals
“wetenschap en techniek” in Nederland), verwijzen ze naar dezelfde inhoudelijke focus.

Leerdoel: Je kunt uitleggen dat STEM een internationaal concept is met brede maatschappelijke
toepassingen.




2.2 STEM in het Vlaamse onderwijs

2.2.1 Wat is STEM?
STEM is meer dan een optelsom van vakken. STEM vereist een krachtige leeromgeving waarin
de eigen leefwereld van kinderen centraal staat.



Het gaat om geïntegreerd onderwijs waarin leerlingen:

●​ een levensecht probleem onderzoeken of oplossen,
●​ technologie en wetenschap combineren,
●​ actief leren door redeneren, onderzoeken, ontwerpen en samenwerken.




3

, 2.2.2 STEM-kader
Wanneer een school aan STEM wil werken, kan die gebruik maken van het STEM-kader. Dit is
een algemeen kader met een korte beschrijving en verduidelijking van wat STEM is en wat er
nodig is om aan goed STEM-onderwijs te doen.

Het STEM-kader werd opgesteld als een richtlijn voor scholen en leerkrachten. Het focust op:

●​ STEM-geletterdheid: basiskennis en -vaardigheden toepassen in het dagelijks leven.
●​ STEM-specialisatie: verdieping en keuze voor een STEM-richting of beroep.

Het kader stimuleert:

●​ interactie tussen de vier componenten (S, T, E, M),
●​ probleemoplossend denken,
●​ creatief onderzoeken en ontwerpen,
●​ aandacht voor samenwerken, communiceren en 21ste-eeuw competenties.



Leerdoel: Je kunt de rol van het STEM-kader in Vlaanderen toelichten en het verschil tussen
STEM-geletterdheid en -specialisatie verklaren.




2.2.3 STEM-actieplan
In 2012 lanceerde de Vlaamse overheid een STEM-actieplan met 8 doelstellingen.:

1.​ STEM-onderwijs aantrekkelijker maken.
2.​ Leraren en begeleiders versterken.
3.​ Studie- en loopbaankeuzes verbeteren.
4.​ Meer meisjes in STEM.
5.​ Inzetten op excellentie.
6.​ Opleidingen afstemmen op arbeidsmarkt.
7.​ Sectoren en bedrijven betrekken.
8.​ Waardering voor technische beroepen verhogen.​




4