Samenvatting Begrippenlijst functieleer deel 1

Begrippenlijst functieleer deel 1

H1: SITUERING VAN PSYCHOLOGIE ALS WETENSCHAP
EN VAN FUNCTIELEER ALS BASISDOMEIN IN DE
PSYCHOLOGIE

1.1 Oorspronkelijke definitie vanuit de traditionele
opvattingen over het geest-lichaam-probleem
Psyche Ziel/geest

Logos Woord/verhandeling
Kennis/kunde
Psychologie Zielkunde/wetenschap van de geest
Dualisme Res cogitans (immaterieel/geest)  res
extensa (materieel/lichaam)
Mind-body problem Probleem van interactie tussen geest en
lichaam
Epifyse (= Interactie tussen geest en lichaam:
pijnappelklier) Extere stimulus  centrale verwerking
(epifyse)  zenuwprikkels  handeling
Volgens Descartes!
Monisme Geest en lichaam 2 aspecten van 1
entiteit (niet afzonderlijk)
1. Materialisme
2. Idealisme
Materialisme - Ontologisch: alleen het fysische
bestaat echt
- Epistemologisch: enkel het fysische
kunnen we wetenschappelijk
bestuderen
 Reductionisme
Reductionisme Alles wordt gereduceerd tot 1
werkelijkheid
Idealisme - Epistemologisch: werkelijkheid kennen
via zintuigen en eigen denken
 Solipsisme
- Onthologisch: geestelijkheid bestaat
 Panpsychisme
Solipsisme Geest opgesloten met eigen leef- en
betekeniswereld
Panpsychisme Alles in de natuur heeft een ziel

1
Axana Van Bouwel | FUNCTIELEER DEEL 1

, Psychofysica De exacte wetenschap van de functionele
relatie tussen lichaam en geest
1.2 Hedendaagse definitie vanuit visie op complexiteit
van de psychologie
Psychologie De wetenschap van het gedrag en de
factoren die dit beïnvloeden
Gedragsdeterminant Factoren die gedrag beïnvloeden
en - Fysisch of mentaal
- Zichtbaar of verborgen
Black box ‘Verborgen’ gedragsdeterminanten
Pareidolia Het zien van betekenisvolle voorwerpen
in vormloze prikkels (door de “templates”
in ons hoofd)
Nomothetische Op zoek gaan naar algemene wetten
benadering (voor iedereen hetzelfde)
Idiografische Op zoek gaan naar pecifieke factoren
benadering (individueel verschillend)
Occam’s razor Gegevens verklaren met zo weinig
mogelijk factoren die zo eenvoudig
mogelijk zijn
Erklären Natuurwetenschappen zijn gericht op het
verklaren van de wetmatigheden in de
natuur (externe krachten zijn
onveranderlijk)
Verstehen Menswetenschappen zijn gericht op het
begrijpen van de mens en zijn
geschiedenis
1.4 Basisdomeinen van de psychologie
Methodenleer Fundament: hoe psychologische
fenomenen onderzocht moeten worden
Functieleer Studie van algemeen-menselijke functies
of capaciteiten, zoals waarneming,
denken, leren, ...
Persoonlijkheidsleer Studie van dat wat elk individu uniek
maakt
- Normaal
- Abnormaal
Ontwikkelingsleer Studie van de ontwikkeling van de mens
in al zijn aspecten (functies,
persoonlijkheid, gedrag)
Gedragdsleer Studie van de gehele mens in zijn

2
Axana Van Bouwel | FUNCTIELEER DEEL 1

, wisselwerking met de omgeving
- Fysisch
- Sociaal
Hub science Een centrale plaats tussen de
wetenschappen
1.5 Geschiedenis van de psychologie
1.5.1 Empirisme haalt het van het rationalisme in de
17e – 18e eeuw
Rationalisme Alle kennis komt voort uit het verstand
(denken, ratio)
Empirisme Alle kennis komt voor uit de zintuiglijke
ervaringen (empirie)
Tabula rasa ‘Onbeschreven blad’  kennis door
ervaring
Associaties Asociaties tussen eenvoudige ideeën
zorgen voor complexe ideeën
Immaterialisme Hoe de geest de materie voortbrengt
Probleem van Aangboren blinde die terug kan zien
Molyneux  Associatie: leerproces om visuele
prikkels te koppelen aan ideeën over
voorwerpen obv andere zintuigen
1.5.2 Belangrijke fysiologische ontdekkingen en andere
ontwikkelingen in de 18e – 19e eeuw
Afferente banen Sensorische/zintuiglijke zenuwbanen: in
dorsale deel van het ruggenmerg
(rugzijde)
 Aanvoer van prikkels naar de hersenen
Efferente banen Motorische zenuwbanen: in ventrale deel
van het ruggenmerg (buikzijde)
Sensoriële Zenuwkwaliteiten die samenhangen met
(zintuiglijke) ervaring
kwaliteiten
Onbewuste Unconscious inference/unbewusster
inferentie Schluss: waarneming als een vorm van
onbewuste redering
Frenologie Vorm en reliëf van de schedel zouden
aanwijzingen geven over de
persoonlijkheid en vaardigheden
Substractiemethode Het identificeren van mentale
basisprocessen door vergelijking van
condities die maar op 1 component van

3
Axana Van Bouwel | FUNCTIELEER DEEL 1

, elkaar verschillen
Mentale De meting van de tijdsduur van mentale
chronometrie basisprocessen
1.5.3 Andere belangrijke voorlopers van de psychologie
in de 18e en 19e eeuw
Intentionaliteit Hoofdkenmerk van mentale fenomenen:
elk mentaal fenomeen heeft een inhoud
die gericht is op een object = de
zingevende betrokkenheid van het
subject op het object
(uitgangspunt fenomenologie & basis
gestaltpsychologie)
Aktpsychologie Psychische fenomenen zijn
activiteiten/functies: functionalisme (
structuralisme Wundt (inhouden))
Fenomenologie Kennis vloeit niet voort uit de ervaring of
rede
( empirisme  rationalsime)
1.5.4 De eigenlijke start van de psychologie als
wetenschap
Instrospectie Manier om interne, mentale processsen
te onderzoeken
Psychische Psychische fenomenen veroorzaken ook
causaliteit elkaar (niet enkel door fysische prikkels)
Apperceptie Een activiteit van onze geest die van
binnenuit werkt (aandachtsfunctie) (=
actief proces van bewustzijn)
1.6 Belangrijke stromingen in de psychologie in de 19e
en 20e eeuw
1.6.1 Structuralisme
Structuralisme Wil weten wat de geest is (uit welke
structuren de geest bestaat) 
bewustzijnsinhouden
Elementaire delen Deelelementen van psychische gehelen
(bewuste mentale inhouden)
Systematische Methode om elementaire bouwstenen te
introspectie onderzoeken (door sterk getrainde
observatoren)
3 elementen: gewaarwordingen, beelden,
affecties
Stimulusfout Fout die gemaakt wordt wanneer niet-

4
Axana Van Bouwel | FUNCTIELEER DEEL 1