2025
Materieel strafrecht
PROF. PAUL HERT
BEAU RAMON
,INHOUDSOPGAVE
materieel strafrecht .............................................................................................................................5
DEEL 1: strafrecht ................................................................................................................................5
1. juridische situering .......................................................................................................................5
1. een begripsomschrijving ............................................................................................................5
1.2 strafrecht is publiek recht ........................................................................................................7
1.3 materieel en formeel strafrecht ................................................................................................8
1.4 nationaal en internationaal strafrecht .......................................................................................9
1.5 algemeen en bijzonder strafrecht ........................................................................................... 11
2. functies en achtergronden........................................................................................................... 13
DEEL 2: strafwet ................................................................................................................................ 14
3. legaliteitsbeginsel ....................................................................................................................... 14
3.1 begripsomschrijving .............................................................................................................. 14
3.2 wet ....................................................................................................................................... 15
3.3 legaliteitscontrole ................................................................................................................. 19
4. toepassing van de strafwet in de tijd............................................................................................. 20
4.1 ten tijde van de gedraging of het plegen van het misdrijf ........................................................... 20
4.2 conflicten van strafwetten in de tijd ........................................................................................ 25
5. toepassing van de strafwet in de ruimte ....................................................................................... 32
5.1 rechtsmachtrecht.................................................................................................................. 32
6. interpretatie van de strafwet ........................................................................................................ 34
6.1 kwalificeren en interpreteren .................................................................................................. 34
6.2 niet interpreteren of strikt interpreteren .................................................................................. 34
DEEL 3: het misdrijf ............................................................................................................................ 36
7. bestanddelen van een misdrijf ..................................................................................................... 36
7.1 begrippen ............................................................................................................................. 36
7.2 constitutieve bestanddelen van een misrijf ............................................................................. 37
8. strafbare poging .......................................................................................................................... 46
8.1 begripsomschrijving .............................................................................................................. 46
8.2 voorwaarden voor strafbaarheid van de poging ........................................................................ 49
8.4 de bestraffing van de strafbare poging .................................................................................... 51
8.5 doen of aanvaarden van een crimineel aanbod ........................................................................ 51
9. rechtvaardigingsgronden ............................................................................................................. 54
9.1 begripsomschrijving .............................................................................................................. 54
Deel 4: dader ..................................................................................................................................... 62
10. strafrechtelijke verantwoordelijkheid ......................................................................................... 62
1
, 10.1 individuele verantwoordelijkheid .......................................................................................... 62
10.2 daderschap ......................................................................................................................... 62
10.3 verantwoordelijkheid van rechtspersonen ............................................................................. 64
10.4 administratieve en burgerlijke aansprakelijkheid ................................................................... 66
11. strafbare deelneming ................................................................................................................ 67
11.1 begripsomschrijving............................................................................................................. 67
11.2 voorwaarden voor strafbare deelneming ............................................................................... 68
11.3 bestraffing van de deelneming .............................................................................................. 70
12. doorwerking van verzwarende bestanddelen en verzachtende factoren ....................................... 71
12.1 objectieve en subjectieve verzwarende bestanddelen en factoren .......................................... 71
12.2 doorwerking ........................................................................................................................ 72
13. schuld ...................................................................................................................................... 73
13.1 inleiding .............................................................................................................................. 73
13.2 schuldontheffingsgronden ................................................................................................... 74
13.3 gronden van niet- toerekeningsvatbaarheid ........................................................................... 81
deel 5: straf ....................................................................................................................................... 86
14. de straffen ................................................................................................................................ 88
14.1 op natuurlijke personen toepasselijke straffen ...................................................................... 88
14.2 op rechtspersonen toepasselijke straffen ............................................................................. 92
14.3 vrijheidsbenemende straffen ................................................................................................ 95
14.4 vrijheidsbeperkende straffen ................................................................................................ 97
14.5 veroordeling bij schuldigverklaring ...................................................................................... 106
14.6 vermogensstraffen............................................................................................................. 107
14.7 specifieke straffen toepasselijk op de rechtspersoon........................................................... 113
14.8 andere straffen .................................................................................................................. 114
15. straftoemeting ........................................................................................................................ 115
15.1 inleiding ............................................................................................................................ 115
15.2 regels die de straftoemeting richting geven.......................................................................... 116
15.3 regels die de rechter toelaten of dwingen zwaarder te straffen .............................................. 119
15.4 regels die de rechter toelaten of dwingen lichter te bestraffen .............................................. 122
15.4 samenloop ........................................................................................................................ 124
15.5 gevaar op onredelijk zware bestraffing ................................................................................ 125
15.6 precaire financiële situatie ................................................................................................. 125
15.7 overschrijden redelijk termijn ............................................................................................. 125
15.8 hechtenis of en voorlopige plaatsingsmaatregel .................................................................. 126
16. straftoemetingsmodaliteiten ................................................................................................... 127
16.1 begrip ............................................................................................................................... 127
2
, 16.2 opschorting van de uitspraak van de veroordeling ................................................................ 128
16.3 uitstel van de tenuitvoerlegging van de straffen ................................................................... 129
17. verval of tenietgaan van de straf ............................................................................................... 131
17.1 de dood van de veroordeelde ............................................................................................. 131
17.2 verjaring van de straf en van de burgerrechtelijke veroordeling ............................................. 131
17.3 genade .............................................................................................................................. 134
17.4 amnestie ........................................................................................................................... 135
deel 6: burgerrechtelijke bepalingen en beveiligingsmaatregelen ........................................................ 136
18. burgerrechtelijke bepalingen ................................................................................................... 136
19. beveiligingsmaatregelen .......................................................................................................... 137
19.1 beveiligingsmaatregel ........................................................................................................ 137
19.2 vernietiging of verbeurdverklaring van gevaarlijke over verboden zaken → LINK MET
BEVEILIGINGSMAATREGEL!!...................................................................................................... 137
19.3 ontbinding van de rechtspersoon ........................................................................................ 138
19.4 interneringsmaatregel ........................................................................................................ 138
19.5 beveiligingsmaatregel ter bescherming van de maatschappij ............................................... 140
deel 7: uitvoering van straffen en maatregelen ................................................................................... 142
20. inleiding .............................................................................................................................. 142
21. uitvoering van vrijheidsbenemende straffen .......................................................................... 143
21.2 behandeling onder vrijheidsberoving................................................................................... 150
22. uitvoering van vrijheidsbeperkende straffen .............................................................................. 151
22.1 straf onder elektronisch toezicht ........................................................................................ 151
22.2 probatiestraf ..................................................................................................................... 151
22.3 werkstraf ........................................................................................................................... 151
22.4 verlengde opvolging ........................................................................................................... 151
22.5 terbeschikkingstelling van de strafuitvoeringsrechtbank ...................................................... 152
22.6 ontzetting uit bepaalde burgerlijke en politieke rechten ....................................................... 152
22.7 beroepsverbod .................................................................................................................. 152
22.8 verval van het recht tot sturen ............................................................................................ 152
22.9 verblijgs-, plaats of contactverbod ...................................................................................... 152
23. uitvoering van vermogenstraffen .............................................................................................. 153
23.1 geldboete en geldstraf vastgesteld op basis van het verwachte of uit het misdrijf behaalde
voordeel ................................................................................................................................... 153
23.2 verbeurdverklaring en verruimde verbeurdverklaring ............................................................ 153
24. uitvoering van specifieke straffen toepasselijk op rechtspersonen ............................................. 153
24.1 dienstverleningsstraf ten gunste van de gemeenschap ........................................................ 153
24.2 verbod om een activiteit die deel uitmaakt van het voorwerp uit te oefenen ........................... 154
3
Materieel strafrecht
PROF. PAUL HERT
BEAU RAMON
,INHOUDSOPGAVE
materieel strafrecht .............................................................................................................................5
DEEL 1: strafrecht ................................................................................................................................5
1. juridische situering .......................................................................................................................5
1. een begripsomschrijving ............................................................................................................5
1.2 strafrecht is publiek recht ........................................................................................................7
1.3 materieel en formeel strafrecht ................................................................................................8
1.4 nationaal en internationaal strafrecht .......................................................................................9
1.5 algemeen en bijzonder strafrecht ........................................................................................... 11
2. functies en achtergronden........................................................................................................... 13
DEEL 2: strafwet ................................................................................................................................ 14
3. legaliteitsbeginsel ....................................................................................................................... 14
3.1 begripsomschrijving .............................................................................................................. 14
3.2 wet ....................................................................................................................................... 15
3.3 legaliteitscontrole ................................................................................................................. 19
4. toepassing van de strafwet in de tijd............................................................................................. 20
4.1 ten tijde van de gedraging of het plegen van het misdrijf ........................................................... 20
4.2 conflicten van strafwetten in de tijd ........................................................................................ 25
5. toepassing van de strafwet in de ruimte ....................................................................................... 32
5.1 rechtsmachtrecht.................................................................................................................. 32
6. interpretatie van de strafwet ........................................................................................................ 34
6.1 kwalificeren en interpreteren .................................................................................................. 34
6.2 niet interpreteren of strikt interpreteren .................................................................................. 34
DEEL 3: het misdrijf ............................................................................................................................ 36
7. bestanddelen van een misdrijf ..................................................................................................... 36
7.1 begrippen ............................................................................................................................. 36
7.2 constitutieve bestanddelen van een misrijf ............................................................................. 37
8. strafbare poging .......................................................................................................................... 46
8.1 begripsomschrijving .............................................................................................................. 46
8.2 voorwaarden voor strafbaarheid van de poging ........................................................................ 49
8.4 de bestraffing van de strafbare poging .................................................................................... 51
8.5 doen of aanvaarden van een crimineel aanbod ........................................................................ 51
9. rechtvaardigingsgronden ............................................................................................................. 54
9.1 begripsomschrijving .............................................................................................................. 54
Deel 4: dader ..................................................................................................................................... 62
10. strafrechtelijke verantwoordelijkheid ......................................................................................... 62
1
, 10.1 individuele verantwoordelijkheid .......................................................................................... 62
10.2 daderschap ......................................................................................................................... 62
10.3 verantwoordelijkheid van rechtspersonen ............................................................................. 64
10.4 administratieve en burgerlijke aansprakelijkheid ................................................................... 66
11. strafbare deelneming ................................................................................................................ 67
11.1 begripsomschrijving............................................................................................................. 67
11.2 voorwaarden voor strafbare deelneming ............................................................................... 68
11.3 bestraffing van de deelneming .............................................................................................. 70
12. doorwerking van verzwarende bestanddelen en verzachtende factoren ....................................... 71
12.1 objectieve en subjectieve verzwarende bestanddelen en factoren .......................................... 71
12.2 doorwerking ........................................................................................................................ 72
13. schuld ...................................................................................................................................... 73
13.1 inleiding .............................................................................................................................. 73
13.2 schuldontheffingsgronden ................................................................................................... 74
13.3 gronden van niet- toerekeningsvatbaarheid ........................................................................... 81
deel 5: straf ....................................................................................................................................... 86
14. de straffen ................................................................................................................................ 88
14.1 op natuurlijke personen toepasselijke straffen ...................................................................... 88
14.2 op rechtspersonen toepasselijke straffen ............................................................................. 92
14.3 vrijheidsbenemende straffen ................................................................................................ 95
14.4 vrijheidsbeperkende straffen ................................................................................................ 97
14.5 veroordeling bij schuldigverklaring ...................................................................................... 106
14.6 vermogensstraffen............................................................................................................. 107
14.7 specifieke straffen toepasselijk op de rechtspersoon........................................................... 113
14.8 andere straffen .................................................................................................................. 114
15. straftoemeting ........................................................................................................................ 115
15.1 inleiding ............................................................................................................................ 115
15.2 regels die de straftoemeting richting geven.......................................................................... 116
15.3 regels die de rechter toelaten of dwingen zwaarder te straffen .............................................. 119
15.4 regels die de rechter toelaten of dwingen lichter te bestraffen .............................................. 122
15.4 samenloop ........................................................................................................................ 124
15.5 gevaar op onredelijk zware bestraffing ................................................................................ 125
15.6 precaire financiële situatie ................................................................................................. 125
15.7 overschrijden redelijk termijn ............................................................................................. 125
15.8 hechtenis of en voorlopige plaatsingsmaatregel .................................................................. 126
16. straftoemetingsmodaliteiten ................................................................................................... 127
16.1 begrip ............................................................................................................................... 127
2
, 16.2 opschorting van de uitspraak van de veroordeling ................................................................ 128
16.3 uitstel van de tenuitvoerlegging van de straffen ................................................................... 129
17. verval of tenietgaan van de straf ............................................................................................... 131
17.1 de dood van de veroordeelde ............................................................................................. 131
17.2 verjaring van de straf en van de burgerrechtelijke veroordeling ............................................. 131
17.3 genade .............................................................................................................................. 134
17.4 amnestie ........................................................................................................................... 135
deel 6: burgerrechtelijke bepalingen en beveiligingsmaatregelen ........................................................ 136
18. burgerrechtelijke bepalingen ................................................................................................... 136
19. beveiligingsmaatregelen .......................................................................................................... 137
19.1 beveiligingsmaatregel ........................................................................................................ 137
19.2 vernietiging of verbeurdverklaring van gevaarlijke over verboden zaken → LINK MET
BEVEILIGINGSMAATREGEL!!...................................................................................................... 137
19.3 ontbinding van de rechtspersoon ........................................................................................ 138
19.4 interneringsmaatregel ........................................................................................................ 138
19.5 beveiligingsmaatregel ter bescherming van de maatschappij ............................................... 140
deel 7: uitvoering van straffen en maatregelen ................................................................................... 142
20. inleiding .............................................................................................................................. 142
21. uitvoering van vrijheidsbenemende straffen .......................................................................... 143
21.2 behandeling onder vrijheidsberoving................................................................................... 150
22. uitvoering van vrijheidsbeperkende straffen .............................................................................. 151
22.1 straf onder elektronisch toezicht ........................................................................................ 151
22.2 probatiestraf ..................................................................................................................... 151
22.3 werkstraf ........................................................................................................................... 151
22.4 verlengde opvolging ........................................................................................................... 151
22.5 terbeschikkingstelling van de strafuitvoeringsrechtbank ...................................................... 152
22.6 ontzetting uit bepaalde burgerlijke en politieke rechten ....................................................... 152
22.7 beroepsverbod .................................................................................................................. 152
22.8 verval van het recht tot sturen ............................................................................................ 152
22.9 verblijgs-, plaats of contactverbod ...................................................................................... 152
23. uitvoering van vermogenstraffen .............................................................................................. 153
23.1 geldboete en geldstraf vastgesteld op basis van het verwachte of uit het misdrijf behaalde
voordeel ................................................................................................................................... 153
23.2 verbeurdverklaring en verruimde verbeurdverklaring ............................................................ 153
24. uitvoering van specifieke straffen toepasselijk op rechtspersonen ............................................. 153
24.1 dienstverleningsstraf ten gunste van de gemeenschap ........................................................ 153
24.2 verbod om een activiteit die deel uitmaakt van het voorwerp uit te oefenen ........................... 154
3
