Samenvatting Voor de Verandering - Gedragsverandering

Samenvatting Gedragsverandering

Les 1: Wat is gedragsverandering?

 Moeite & onzekerheid vs dynamiek & uitdaging
 Iedereen heeft een andere kijk op verandering
 Elke verandering stelt eisen
 2 betekenissen; 1. Zelf anders bv het weer verandert. 2. Doen
veranderen bv ik verander de inrichting van mijn kamer.
 Werkwoord veranderen = zowel overgankelijk (het anders maken)
als onovergankelijk (het anders worden)
 Professionele beïnvloeding van mensen met de bedoeling deze
mensen op 1 of andere manier beter krijgen



 De agogiek biedt aanwijzingen vo de wijze waarop je mensen kunt
helpen, begeleiden of beïnvloeden bij veranderingsprocessen
 Beïnvloeding = dagelijks aanwezig ! bv reclameboodschappen,
toeteren in het verkeer,…

Agogiek = de leer van het doen veranderen van mensen



Kenmerken van agogiek

Algemeen:

 Beinvloeden opdat mensen veranderen
 Het gaat om mensen in verandering

Bv. chirurgen, wiskundeleraars & marketeers brengen verandering aan

Specifiek:

1. Het gaat om psychosociale veranderingen
2. De beïnvloeding vindt beroepsmatig plaats (iem kan pas agoog
genoemd worden als helpen veranderen een deel van zijn job is)
3. De beïnvloeding is doelgericht
4. De veranderaar werkt systematisch
5. De beïnvloeding vindt bewust plaats (want onbewuste beïnvloeding is
manipulatie en geen agogiek)
6. De verandering wordt door de betrokkenen gewenst (in de meeste
gevallen zal ook de agoog de veranderde situatie wenselijk vinden,
onderscheidt met bv reclame waarbij belang producent vooropstaat)
7. De beïnvloeding wordt vrijwillig ondergaan
8. De beïnvloeding is niet wederzijds (enkel van agoog naar de ander)
9. Het gaat om (jong)volwassenen (kinderen behoren tot pedagogie)


1

,Definitie agogiek = Agogiek is de leer van eenzijdige, systematische,
doelgerichte, beroepsmatige beïnvloeding die gericht is op het bereiken
van een meer wenselijk geachte psychosociale situatie van volwassenen
(individueel of in onderling verband) die zich van deze beïnvloeding
bewust zijn en die deze situatie ook nastreven.




We gebruiken de term cliënt (individu) of cliëntsysteem (meerdere
personen) of als het cliëntsysteem anoniem en/of groot is = doelgroep

 NIET patiënt !! (wordt geassocieerd met passief, afhankelijk,
onzelfstandig, lijden, ongemak,..)



Voorbeelden van beroepen:

- Waarbij agogiek centraal staat: maatschappelijk werker, mental
coach, hulpverlener, psychotherapeut, mediator, voorlichter,…
- Waarbij agogiek een aspect is: verpleegkundige, arts, leraar,
praktijkbegeleider,…

Voorbeelden van werkvelden:

Gezondheidszorg, reclassering, maatschappelijk werk,
gezondheidsvoorlichting, ontwikkelingssamenwerking, jongerenwerk,…



Soorten clientsystemen (obv psychosociaal functioneren)

1. Individuele personen
2. Groepen
3. Organisaties
4. Grotere samenlevingsverbanden
*teken hier




Voorbeelden van psychosociale veranderingen



2

,Individuele personen: blijvend aan sport gaan doen, sneller de eigen
grenzen aangeven,…

Groepen: gezinsleden leren hoe ze voorkomen dat ruzie escaleert, 2
echtgenoten geven elkaar meer vrijheid,…

Organisaties: een hogeschool stelt een studentenraad in, een gewijzigde
taakverdeling tussen 2 afdelingen vd brandweer,…

Grotere samenlevingsverbanden: het toenemend klimaatbewustzijn in
Nederland, de opkomst van bingedrinken bij jongeren,…



Microniveau: individuen & (kleine) groepen

Mesoniveau: organisaties & kleinere samenlevingsverbanden bv. buurten

Macroniveau: grotere samenlevingsverbanden & maatschappij als geheel



Verandering = het verschil tussen een nieuwe en een oude situatie

Soorten veranderingen:

 Vervangen
 Toevoegen
 Positieve uitgangssituatie (=streven naar beter/meer)
 Negatieve uitgangssituatie (=er is een probleem en de verandering
bestaat uit de oplossing van dat probleem)
 Niet-veranderen (=besluit om alles bij het oude te laten, bv niet
scheiden)
 Incidentele verandering (=eenmalig)
 Structurele verandering (=meer blijvend van aard, helpt
voorwaarden scheppen opdat de client zichzelf kan helpen
veranderen)



Veranderbaarheid: growth vs fixed mindset

Eigen verantwoordelijkheid vs ‘het is nu eenmaal zo’

 Vanzelfsprekenheid = vijand van verandering

Keuzevrijheid: in hoeverre kan iem (on)bewust kiezen?




Procesgericht veranderen

3

,  Niet bedenken welke oplossing of verandering goed is
(=productgericht)
 WEL: de manier waarop. ‘Hoe bereiken we dat?’ (=proces- en
clientgericht)



Wat wil dit olod jou bieden?

- Geen reeks pasklare oplossingen
- Wel: technieken, begrippenkader, manier van kijken,…
- Studie & training vergroten je handelingsrepertoire
- Jezelf als instrument leren kennen
- Een doordachte, systematische aanpak




Les 2: Wat verandering stimuleert

Hoe verandering faciliteren?

Stap 1: verdiepen in gedachten, gevoelens, opvattingen en behoeften van
diegene die onderwerp is vd gedragsverandering

Waarom zou je veranderen? (= bronnen van verandering) *kunnen
herkennen adhv voorbeeld

 Eigen ontwikkeling
 Idealen
 Innerlijke drang
 Onvrede met bestaande situatie
 Informatie in strijd met het gedrag
 Geheel nieuwe informatie
 Verwachtingen van anderen
 Belangen
 Bedreiging van buitenaf
 (plotselinge) wijzigingen in omstandigheden
 Indrukwekkende of confronterende ervaringen




4