Samenvatting Ontwikkelingspsychologie deel 1 sv | KU Leuven | 2023/2024.pdf

Ontwikkelingspsychologie deel 1



° Inhoudstafel:
DEEL 1: ontwikkeling van het kind ...................................................................................... 3
THEMA 1: kennismaking en historiek - (les 1).................................................................. 3
THEMA 2: theoretische perspectieven - (les 2 en 3) ....................................................11
THEMA 3: onderzoeksmethoden - (les 3) ......................................................................36
THEMA 4: gen-omgevingssamenspel - (les 3 en 4) ......................................................40
THEMA 5: conceptie en prenatale ontwikkeling - (les 4 en 5) ....................................49
THEMA 6: geboorte - (les 5)............................................................................................61
DEEL 2: babytijd ..................................................................................................................67
THEMA 7: fysieke en motorische ontwikkeling - (les 6) .................................................67
THEMA 8: perceptuele en cognitieve ontwikkeling - (les 7 en 8) ...............................82
THEMA 9: sociaal-emotionele en persoonlijkheidsontwikkeling - (les 9 en 10) ........ 108
DEEL 3: peuter- en kleutertijd .......................................................................................... 123
THEMA 10: fysieke en motorische ontwikkeling - (les 11) ........................................... 123
THEMA 11: perceptuele, cognitieve en taalontwikkeling - (les 11 en 12) ................ 130
THEMA 12: sociaal-emotionele en persoonlijkheidsontwikkeling (les 12) .................141
DEEL 4: schooltijd .............................................................................................................. 149
THEMA 13: fysieke en motorische ontwikkeling - (les 14) ........................................... 149
THEMA 14: perceptuele, cognitieve en taalontwikkeling - (les 14 en 15) ................ 151
THEMA 15: sociaal-emotionele en persoonlijkheidsontwikkeling - (les 15 en 16) .... 159
DEEL 5: adolescentie ....................................................................................................... 167
THEMA 16: de fysieke ontwikkeling - (les )................................................................... 167
THEMA 17: de cognitieve ontwikkeling - (les) ............................................................. 177
THEMA 18: de sociaal-emotionele en persoonlijkheidsontwikkeling - (les) .............. 182


° Inhoud van het handboek:
DEEL 1: de ontwikkeling van het kind (HB p4-135)  131 pagina’s

1. Een inleiding in de ontwikkeling van het kind
2. Theoretische perspectieven en onderzoek
3. Het begin van het leven
4. De geboorte en het pasgeboren kind

DEEL 2: de babytijd (HB p135-235)  100 pagina’s

5. De fysieke ontwikkeling in de babytijd
6. De cognitieve ontwikkeling in de babytijd
7. De sociaal-emotionele ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de babytijd


1

,Ontwikkelingspsychologie deel 1


DEEL 3: de peuter- en kleutertijd (HB p235-327)  92 pagina’s

8. De fysieke ontwikkeling in de peuter- en kleutertijd
9. De cognitieve ontwikkeling in de peuter- en kleutertijd
10. De sociaal-emotionele ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de peuter- en
kleutertijd

DEEL 4: de schooltijd (HB p327-421)  94 pagina’s

11. De fysieke ontwikkeling in de schooltijd
12. De cognitieve ontwikkeling in de schooltijd
13. De sociaal-emotionele ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de schooltijd

DEEL 5: de adolescentie (HB p421-516)  95 pagina’s

14. De fysieke ontwikkeling in de adolescentie
15. De cognitieve ontwikkeling in de adolescentie
16. De sociaal-emotionele ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de
adolescentie



Belangrijk:

° boek is belangrijk, maar bevat niet alle leerstof + bepaalde delen vallen weg (zie Toledo)

° studeertips: pwp’s als basisstructuur, aanvullen met eigen lesnotities uit de hoorcolleges en
eventueel met aanvulling uit het boek
(boek is niet noodzakelijk om te slagen, leerstof uit de lessen is voldoende)
(na de colleges alle bronnen van informatie verwerken en samenvoegen)

° boekvolgorde en lesvolgorde komt niet altijd overeen, MAAR BEHOUDT DE LESSENOPBOUW!!!



° GEEN LESOPNAMES, MAAR WEL KENNISCLIPS (belangrijkste info)

° (NIET VERPLICHTE ) werkcolleges, als ondersteuning van de lessen en verwerking van de
leerstof

° het examen is op de (eigen) laptop (online toets), gesloten boek

° diverse types vragen: invullen, rangordenen, matchen, meerkeuze

° PROEFEXAMEN: dinsdag 26 maart 2024 (8u – 11u) (ook op de eigen laptop)

° NABESPREKING EN INZAGE: donderdag 28 maart 2024 (ook op de eigen laptop)

° EXAMEN: vrijdag 28 juni 2024




2

,Ontwikkelingspsychologie deel 1


DEEL 1: ontwikkeling van het kind



THEMA 1: kennismaking en historiek - (les 1)


° Kennismaking:
Ontwikkelingspsychologie =

- levenslooppsychologie
- wetenschappelijk studie naar patronen van groei, verandering en stabiliteit bij mensen
vanaf de conceptie tot aan de hoge ouderdom
 als wetenschappelijke benadering
- gericht op menselijke ontwikkeling
- verdeling in vier centrale thema’s:




Ontwikkelingsfasen (specifiek kijken naar de leeftijdsgroepen):

- prenatale periode (van conceptie tot geboorte)
- babytijd (van geboorte tot 2 jaar)
- peuter- en kleutertijd (van 2 tot 6 jaar)
- schooltijd (van 6 tot 12 jaar)
- adolescentie (van 12 tot 20 jaar)
- ontluikende volwassenheid
- volwassenheid
- ouderdom

*WIJ ZIEN ENKEL TOT EN MET DE INLEIDING VAN DE ADOLESCENTIE

3

, Ontwikkelingspsychologie deel 1


De indeling in die fasen is een sociale constructie: de opdeling met de benaming van de fasen
(afbakening) is zeer hard beïnvloed door onze Westerse samenleving (en onze blik op de
verschillende leeftijden)
 sociale constructie = een idee over de realiteit dat weliswaar breed geaccepteerd is, maar
afhangt van de maatschappij en de cultuur op een bepaald moment
 de bevindingen zijn gebaseerd op onderzoeken en bevindingen die beïnvloed zijn door de
specifieke maatschappij/cultuur waarin ze zijn ontstaan
 onderzoek in WEIRD
= western, educated, industrialized, rich, democratic
 dus deze kennis is vrij relatief
 ook zeer grote individuele verschillen (zowel in tempo als vorm ontwikkeling)



(zie boek p9-10 voor verdere uitleg, met voorbeelden)

De leeftijdsgroepen zijn ook in vele opzichten willekeurig: sommige heel duidelijk afgebakend
(begrensd), anderen niet (discussie over)

Conclusie: het is essentieel om te beseffen dat in de heersende ontwikkelingspsychologie (over
leeftijdsgroepen) de gemiddelden Westers zijn afgebakend
 het moment waarop kinderen gemiddeld genomen bepaalde mijlpalen bereiken
 verschillen in de snelheid en de manier waarop kinderen deze mijlpalen bereiken is compleet
normaal
 enkel bij (grote) afwijkingen worden deze variaties opgemerkt, bv: als een kind (veel) later
begint te praten of lopen


(niet besproken in de les)

Ieder mens behoort tot een specifiek cohort, = een groep mensen die rond dezelfde tijd op
dezelfde plek zijn geboren
 belangrijke sociaal-historische gebeurtenissen (bv: oorlogen, economische groei of crisis,
epidemieën …) hebben mogelijk een bepaalde gemeenschappelijke invloed op de leden van
een bepaald cohort
 MAAR ook nog andere invloeden/factoren/gebeurtenissen die de ontwikkelingen mee bepalen
 onderscheid: normatief en niet-normatief

1) normatieve gebeurtenissen
- = gebeurtenissen die zich voor de meeste individuen binnen een groep op dezelfde
manier voltrekken
- kunnen historisch, leeftijdsgebonden of sociaal-cultureel bepaald zijn
- voorbeeld van historisch bepaalde invloeden: cohorteffecten
 = invloeden van cohorten op de ontwikkeling
- voorbeeld van leeftijdsgebonden invloeden: biologische- en omgevingsinvloeden
 zijn gelijk voor mensen in een bepaalde leeftijdsgroep, ongeacht waar of wanneer ze
opgroeien
 bv: het bereiken van de puberteit (gebeurt bij iedereen ong in dezelfde periode)
 bv: naar school gaan (leerplicht) (België: op 6 jaar, Nederland: op 5 jaar)



4