Pathologie 2
Hematologie
Erythocyt zuurstof en CO2 transport, belangrijke rol in zuurbase-huishouding
Leukocyt witte bloedcel
Trombocyt belangrijk bij de bloedstolling
Monocyt weefselmacrofagen of opruimers
B-lymfocyt coördineert de specifieke humurale immuniteit
T-lymfocyt coördineert de specifieke cellulaire immuniteit
Granulocyt witte bloedcel
Neutrofiel hun korrels zijn lysosomen, deze cellen functioneren als
macrofagen, tegen bacteriën. Bij ontsteking vaak als eerste.
Eosinofiel hun korrels zijn lysosomen en peroxisomen. Deze maken histamine
en immunoglobulines onschadelijk. Men vindt ze veel bij allergie.
Basofiel hun korrels bevatten histamine & heparine
Reticulocyt jonge, onrijpe rode bloedcel
Hb hemoglobine, een belangrijk eiwit in rode bloedcellen
Hct hematocriet, een waarde die aangeeft welk percentage van je
bloedvolume bestaat uit rode bloedcellen.
Megaloblast abnormaal grote, onrijpe rode bloedcel
Microcyt abnormaal kleine rode bloedcel
Hypochroom rode bloedcellen die minder hemoglobine bevatten dan normaal.
Sferocyt abnormaal gevormde ronde, bolvormige rode bloedcel
Sikkelcel abnormaal gevormde rode bloedcel
Targetcel abnormale rode bloedcel met een uiterlijk dat lijkt op een
schietschijf of rozet
Schistocyt celrest
Basofiele stippeling kleine, blauw-paars gekleurde stipjes zichtbaar
Linksverschuiving toename van jonge, onrijpe neutrofiele granulocyten in het bloed
Malaria infectieziekte
Hemolytische anemie bloedarmoede waarbij rode bloedcellen voortijdig worden
afgebroken
Bloedgroep-incompatibiliteit immuunsysteem van een persoon reageert tegen de bloedcellen
van een ander
Thalassemia erfelijke bloedziekte waarbij het lichaam te weinig of abnormale
hemoglobine aanmaakt
Sikkelcelanemie erfelijke bloedziekte met de rode bloedcellen een abnormale vorm
Sferocytose erfelijke bloedziekte met de rode bloedcellen een abnormale,
bolvormige vorm
G6PDH-deficiëntie glucose-6-fosfaatdehydrogenasedeficiëntie
Dyshemapoïetische anemie Bloedarmoede: aanmaak van rode bloedcellen in het beenmerg
verstoord
Carentiëele anemie Bloedarmoede: tekort (carentie) aan essentiële voedingsstoffen
Ferriprieve anemie een bloedarmoede veroorzaakt door een tekort aan ijzer
Megaloblastaire anemie bloedarmoede door een stoornis in de DNA-synthese
Aplastische anemie zeldzame, maar ernstige aandoening waarbij het beenmerg faalt in
het aanmaken van alle typen bloedcellen
Myelopathie schade of ziekte van het ruggenmerg
1
,Sideroblastische anemie bloedarmoede waarbij het lichaam wel genoeg ijzer heeft, maar
dat ijzer niet goed kan gebruiken om hemoglobine te maken
Hemofilie erfelijke stollingsstoornis waarbij het bloed niet goed stolt
Polycytemia rubra vera chronische bloedziekte waarbij het beenmerg te veel rode
bloedcellen aanmaakt
Secundaire polycytemie te veel rode bloedcellen in het bloed aanwezig zijn
Relatieve polycytemie aantal rode bloedcellen in verhouding tot het plasmavolume
verhoogd lijkt, maar er is geen echte toename van rode bloedcellen
Tombocytopenie aantal bloedplaatjes in het bloed is lager dan normaal
Hypersplenisme milt vergroot is én te actief functioneert, waardoor het bloedcellen
sneller dan normaal afbreekt
purpura paarse of roodbruine verkleuringen
epistaxis neusbloeding
hemorrhagie bloeding
splenectomie operatief verwijderen van de milt
essentiële trombocytemie beenmerg maakt te veel bloedplaatjes aan
trombocytemie verhoogd aantal bloedplaatjes
neutropenie neutrofiele granulocyten in het bloed is lager dan normaal
Leukocytose te veel witte bloedcellen
ALL kanker van het bloed en beenmerg waarbij er een
ongecontroleerde aanmaak is van onrijpe lymfocyten
AML agressieve bloed- en beenmergkanker waarbij het lichaam te veel
onrijpe myeloïde cellen aanmaakt
CLL langzaam verlopende vorm van bloedkanker waarbij het lichaam te
veel abnormale rijpe lymfocyten aanmaakt
CML bloedkanker van het beenmerg waarbij er te veel myeloïde witte
bloedcellen worden aangemaakt
Hepatosplenomegalie gelijktijdige vergroting van de lever
Pancytopenia alle drie de soorten bloedcellen in het bloed verlaagd zijn
Myelofibrose zeldzame aandoening van het beenmerg, waarbij het beenmerg
overmatig bindweefsel aanmaakt
Multiple myeloma , ziekte kanker van de plasmacellen
van Kahler
Hodgkin lymfoma lymfeklierkanker
Non hodgkin lymfoma verzamelnaam voor een groep van bloedkankers die ontstaan in de
lymfeklieren of lymfatisch weefsel
2
,Definieer anemie, bespreek de etiologie, fysiopathologie, de symptomen en complicaties
Definitie: een verlaagde hemoglobineconcentratie in het bloed van < 12 g/dl voor een vrouw, < 13 g/dl voor een
man.
Symptomen:
lichte anemie:
moe, bleek (slijmvlies!)
matig tot ernstig:
Cardiovasculaire symptomen (kortademig bij inspanning, snelle hartslag, hartkloppingen, angina
pectoris, claudicatio intermittens, nachtelijke krampen.)
Neuromusculaire symptomen (hoofdpijn, duizeligheid, oorsuizen, spierkrampen, overgevoelig voor
koude, netvliesbloedingen, zweverig, neiging tot flauwvallen.)
Gastro-intestinale klachten (anorexia, nausea, diarree, constipatie),
Urogenitale symptomen (onregelmatige menstruaties, gedaald libido),
Algemeen: subfebriel. Bij zeer snel ontstaan van anemie is compensatie niet snel genoeg: shock (met
ademnood, snelle hartslag, bloeddrukdaling, zwakke pols, bewustzijnsdaling & collaps.)
Complicaties:
Hartfalen
Ischemie
Infarct
Definieer neutropenie, beschrijf de complicaties en de nodige preventieve maatregels
Definitie: tekort aan neutrofiele granulocyten
Complicaties:
zware pneumonie
UWI, sepsis
Meningitis
maagdarminfecties
Infectiepreventie:
isolatie
strikte hygiënische maatregels (handen wassen, handschoenen, kap, schort, mondkap,...)
geen IM injecties
speciaal dieet (steriel, energierijk)
regelmatig temperatuur
pols-& ademhaling controle
goed nakijken op mogelijk infecties
mondspoeling
regelmatig perineum wassen
huid ontsmetten
AB bij de minste tekenen van infectie.
3
, Diagnostiek
Deel 1
Diagnose Herkenning, onderscheiding, vaststelling, benoemen van een
ziektetoestand of aandoening.
Diagnostiek De leer of de kunst van het diagnosestellen, waarbij kennis over de
verschillende diagnostische methoden en technieken een basis vormt.
Anamnese vraaggesprek
Klinisch onderzoek Lichamelijk onderzoek
Inspectie bekijken, observatie
Palpatie Voelen
Percussie Bekloppen
Auscultatie Beluisteren
Speculum Hulpmiddel voor het onderzoeken van lichaamsopeningen
Tonus spierspanning
Sensibiliteit Gevoeligheid
Tonomanometer Om oogdruk te meten
Tympaan hol
Bezinking (bloed) Spontaan scheiden in cellen en plaatjes
Kruisbloed Bloed mengen met testers en testbloed
Bloedkweek wordt ingespoten in een flesje met een voedingsbodem en geplaatst in
ideale kweekomstandigheden
Erythrocyten Rode bloedcellen
Leukocyten Witte bloedcellen
Trombocyten Bloedplaatjes
Elektrolyten Men gaat kijken of er niet te veel of te weinig is aan Na, K, Cl, Fe, I,...
Urine onderzoek Functie van nieren en aanwezige afvalstoffen in het bloed
Urinestaal Teststrip
Urinesediment Bezinksel onder microscoop
24uurs urine Functie nier door bepalen hoeveelheid creatinine
Urinekweek Afname van midstream
Feces onderzoek Beoordelen kleur, geur, consistentie
Fecesstaal Zoeken naar parasieten, onverteerde voedingsstoffen
Occultest Verborgen bloed in stoelgang testen
Feceskweek Lepeltje stoelgang
CVS Cerebrospinale vocht
Liquorstaal hoeveelheden meten van: suikers, bacteriën, eiwitten, WBC,
afbraakproducten van neurotransmitters
Liquordruk De snelheid waarmee het CSV uit de naald vloeit, geeft een idee over de
druk in het CSV
Cytologie Uitstrijkjes
Histologie biopten of stukjes weefsel in hele fijne schelletjes gesneden, gekleurd en
onderzocht op aanwezigheid van bepaalde ziekten, op kwaadaardigheid
Hematologie onderzoekt afwijkingen van het bloed, bloedvormende organen en
lymfeklieren
Klinische chemie bepaalt de functionaliteit van verschillende organen
Moleculaire Genetisch onderzoek
diagnostiek
Anatompathologie Beoordelen uitstrijkjes of biopten
Bronchoscopie kijkbuis met lens, licht en/of camera
4
Hematologie
Erythocyt zuurstof en CO2 transport, belangrijke rol in zuurbase-huishouding
Leukocyt witte bloedcel
Trombocyt belangrijk bij de bloedstolling
Monocyt weefselmacrofagen of opruimers
B-lymfocyt coördineert de specifieke humurale immuniteit
T-lymfocyt coördineert de specifieke cellulaire immuniteit
Granulocyt witte bloedcel
Neutrofiel hun korrels zijn lysosomen, deze cellen functioneren als
macrofagen, tegen bacteriën. Bij ontsteking vaak als eerste.
Eosinofiel hun korrels zijn lysosomen en peroxisomen. Deze maken histamine
en immunoglobulines onschadelijk. Men vindt ze veel bij allergie.
Basofiel hun korrels bevatten histamine & heparine
Reticulocyt jonge, onrijpe rode bloedcel
Hb hemoglobine, een belangrijk eiwit in rode bloedcellen
Hct hematocriet, een waarde die aangeeft welk percentage van je
bloedvolume bestaat uit rode bloedcellen.
Megaloblast abnormaal grote, onrijpe rode bloedcel
Microcyt abnormaal kleine rode bloedcel
Hypochroom rode bloedcellen die minder hemoglobine bevatten dan normaal.
Sferocyt abnormaal gevormde ronde, bolvormige rode bloedcel
Sikkelcel abnormaal gevormde rode bloedcel
Targetcel abnormale rode bloedcel met een uiterlijk dat lijkt op een
schietschijf of rozet
Schistocyt celrest
Basofiele stippeling kleine, blauw-paars gekleurde stipjes zichtbaar
Linksverschuiving toename van jonge, onrijpe neutrofiele granulocyten in het bloed
Malaria infectieziekte
Hemolytische anemie bloedarmoede waarbij rode bloedcellen voortijdig worden
afgebroken
Bloedgroep-incompatibiliteit immuunsysteem van een persoon reageert tegen de bloedcellen
van een ander
Thalassemia erfelijke bloedziekte waarbij het lichaam te weinig of abnormale
hemoglobine aanmaakt
Sikkelcelanemie erfelijke bloedziekte met de rode bloedcellen een abnormale vorm
Sferocytose erfelijke bloedziekte met de rode bloedcellen een abnormale,
bolvormige vorm
G6PDH-deficiëntie glucose-6-fosfaatdehydrogenasedeficiëntie
Dyshemapoïetische anemie Bloedarmoede: aanmaak van rode bloedcellen in het beenmerg
verstoord
Carentiëele anemie Bloedarmoede: tekort (carentie) aan essentiële voedingsstoffen
Ferriprieve anemie een bloedarmoede veroorzaakt door een tekort aan ijzer
Megaloblastaire anemie bloedarmoede door een stoornis in de DNA-synthese
Aplastische anemie zeldzame, maar ernstige aandoening waarbij het beenmerg faalt in
het aanmaken van alle typen bloedcellen
Myelopathie schade of ziekte van het ruggenmerg
1
,Sideroblastische anemie bloedarmoede waarbij het lichaam wel genoeg ijzer heeft, maar
dat ijzer niet goed kan gebruiken om hemoglobine te maken
Hemofilie erfelijke stollingsstoornis waarbij het bloed niet goed stolt
Polycytemia rubra vera chronische bloedziekte waarbij het beenmerg te veel rode
bloedcellen aanmaakt
Secundaire polycytemie te veel rode bloedcellen in het bloed aanwezig zijn
Relatieve polycytemie aantal rode bloedcellen in verhouding tot het plasmavolume
verhoogd lijkt, maar er is geen echte toename van rode bloedcellen
Tombocytopenie aantal bloedplaatjes in het bloed is lager dan normaal
Hypersplenisme milt vergroot is én te actief functioneert, waardoor het bloedcellen
sneller dan normaal afbreekt
purpura paarse of roodbruine verkleuringen
epistaxis neusbloeding
hemorrhagie bloeding
splenectomie operatief verwijderen van de milt
essentiële trombocytemie beenmerg maakt te veel bloedplaatjes aan
trombocytemie verhoogd aantal bloedplaatjes
neutropenie neutrofiele granulocyten in het bloed is lager dan normaal
Leukocytose te veel witte bloedcellen
ALL kanker van het bloed en beenmerg waarbij er een
ongecontroleerde aanmaak is van onrijpe lymfocyten
AML agressieve bloed- en beenmergkanker waarbij het lichaam te veel
onrijpe myeloïde cellen aanmaakt
CLL langzaam verlopende vorm van bloedkanker waarbij het lichaam te
veel abnormale rijpe lymfocyten aanmaakt
CML bloedkanker van het beenmerg waarbij er te veel myeloïde witte
bloedcellen worden aangemaakt
Hepatosplenomegalie gelijktijdige vergroting van de lever
Pancytopenia alle drie de soorten bloedcellen in het bloed verlaagd zijn
Myelofibrose zeldzame aandoening van het beenmerg, waarbij het beenmerg
overmatig bindweefsel aanmaakt
Multiple myeloma , ziekte kanker van de plasmacellen
van Kahler
Hodgkin lymfoma lymfeklierkanker
Non hodgkin lymfoma verzamelnaam voor een groep van bloedkankers die ontstaan in de
lymfeklieren of lymfatisch weefsel
2
,Definieer anemie, bespreek de etiologie, fysiopathologie, de symptomen en complicaties
Definitie: een verlaagde hemoglobineconcentratie in het bloed van < 12 g/dl voor een vrouw, < 13 g/dl voor een
man.
Symptomen:
lichte anemie:
moe, bleek (slijmvlies!)
matig tot ernstig:
Cardiovasculaire symptomen (kortademig bij inspanning, snelle hartslag, hartkloppingen, angina
pectoris, claudicatio intermittens, nachtelijke krampen.)
Neuromusculaire symptomen (hoofdpijn, duizeligheid, oorsuizen, spierkrampen, overgevoelig voor
koude, netvliesbloedingen, zweverig, neiging tot flauwvallen.)
Gastro-intestinale klachten (anorexia, nausea, diarree, constipatie),
Urogenitale symptomen (onregelmatige menstruaties, gedaald libido),
Algemeen: subfebriel. Bij zeer snel ontstaan van anemie is compensatie niet snel genoeg: shock (met
ademnood, snelle hartslag, bloeddrukdaling, zwakke pols, bewustzijnsdaling & collaps.)
Complicaties:
Hartfalen
Ischemie
Infarct
Definieer neutropenie, beschrijf de complicaties en de nodige preventieve maatregels
Definitie: tekort aan neutrofiele granulocyten
Complicaties:
zware pneumonie
UWI, sepsis
Meningitis
maagdarminfecties
Infectiepreventie:
isolatie
strikte hygiënische maatregels (handen wassen, handschoenen, kap, schort, mondkap,...)
geen IM injecties
speciaal dieet (steriel, energierijk)
regelmatig temperatuur
pols-& ademhaling controle
goed nakijken op mogelijk infecties
mondspoeling
regelmatig perineum wassen
huid ontsmetten
AB bij de minste tekenen van infectie.
3
, Diagnostiek
Deel 1
Diagnose Herkenning, onderscheiding, vaststelling, benoemen van een
ziektetoestand of aandoening.
Diagnostiek De leer of de kunst van het diagnosestellen, waarbij kennis over de
verschillende diagnostische methoden en technieken een basis vormt.
Anamnese vraaggesprek
Klinisch onderzoek Lichamelijk onderzoek
Inspectie bekijken, observatie
Palpatie Voelen
Percussie Bekloppen
Auscultatie Beluisteren
Speculum Hulpmiddel voor het onderzoeken van lichaamsopeningen
Tonus spierspanning
Sensibiliteit Gevoeligheid
Tonomanometer Om oogdruk te meten
Tympaan hol
Bezinking (bloed) Spontaan scheiden in cellen en plaatjes
Kruisbloed Bloed mengen met testers en testbloed
Bloedkweek wordt ingespoten in een flesje met een voedingsbodem en geplaatst in
ideale kweekomstandigheden
Erythrocyten Rode bloedcellen
Leukocyten Witte bloedcellen
Trombocyten Bloedplaatjes
Elektrolyten Men gaat kijken of er niet te veel of te weinig is aan Na, K, Cl, Fe, I,...
Urine onderzoek Functie van nieren en aanwezige afvalstoffen in het bloed
Urinestaal Teststrip
Urinesediment Bezinksel onder microscoop
24uurs urine Functie nier door bepalen hoeveelheid creatinine
Urinekweek Afname van midstream
Feces onderzoek Beoordelen kleur, geur, consistentie
Fecesstaal Zoeken naar parasieten, onverteerde voedingsstoffen
Occultest Verborgen bloed in stoelgang testen
Feceskweek Lepeltje stoelgang
CVS Cerebrospinale vocht
Liquorstaal hoeveelheden meten van: suikers, bacteriën, eiwitten, WBC,
afbraakproducten van neurotransmitters
Liquordruk De snelheid waarmee het CSV uit de naald vloeit, geeft een idee over de
druk in het CSV
Cytologie Uitstrijkjes
Histologie biopten of stukjes weefsel in hele fijne schelletjes gesneden, gekleurd en
onderzocht op aanwezigheid van bepaalde ziekten, op kwaadaardigheid
Hematologie onderzoekt afwijkingen van het bloed, bloedvormende organen en
lymfeklieren
Klinische chemie bepaalt de functionaliteit van verschillende organen
Moleculaire Genetisch onderzoek
diagnostiek
Anatompathologie Beoordelen uitstrijkjes of biopten
Bronchoscopie kijkbuis met lens, licht en/of camera
4
