ROUW
ROUW EN ROUWVERWERKING
nooit 100% verwerken
- Rouw = pijn maar wordt dragelijker door praten nooit een einde
- Verlies maakt niet sterker maar het gevecht ermee groeiproces (sterker worden)
- Mensen willen verbintenis met persoon (anders leren vasthouden) – koesteren relatie
- Dynamisch proces maar verschilt (soms moeilijkere dagen)
- We hebben het nodig om met anderen te praten erover oneindig iets
DIMENSIES VAN ROUW:
Emotionele dimensie: veel verdriet/ boos (verschillende emoties)
o Verschilt in intensiteit en vorm
Relationeel: persoon/ beeld ervan verliezen
Betekenis: geven aan overlijden (ritueel koppelen)
ONDERZOEK ROND ROUW:
Universeel en pluriform: gaat door hetzelfde maar toch heel afwisselend
Rouwfasen toch niet zo voorspelbaar
Diep rouwen – ontkennen: geen betere omgang
Positieve en negatieve emoties: schuldig voelen als ze positive emoties hebben
oke beter negatieve emoties aankunnen
Verbinding zoeken: koesteren relatie
Rouwen een ziekte? NEEN, lijkt op depressie
-> normale overgang (proces heeft tijd nodig)
+2w: slapeloosheid, verlies eetlust, conc minder => zware depresse
! medicalisering rouw + snelle depressie diagnose (vals positieve)
depressieve gevoelens bij rouw = normaal
FASEN IS ROUWPROCES
5 STADIA
Elisabeth Kübler-Ross
1. Ontkenning
a. Na initiële emotionele reactie
2. Woede (vaak op mensen dichtst bij hun)
3. Onderhandelen (geloof) –
als ik dit doe gaat het dan beter doen (situatie willen omkeren)
4. Depressie: erkennen verlies
5. Aanvaarding
PRAKTIJK: klopt niet echt -> volgt geen echte fasen
-> alles door elkaar
4 TAKEN VAN ROUWARBEID
= verwerken verlies (wat kan je zelf doen)
Willem Worden
1. Aanvaarden realiteit van het verlies
a. Omgekeerd van ontkennen
b. Onwerkelijkheid: onomkeerbaar – hallucinaties – doen alsof overledene er nog
is – ongeloof
c. Begrijpen wrm het is gebeurd
Vrvr: contact + uitleg geven (vaker) vb lichaampje zien
2. Ervaren pijn
a. Pijn ontlopen verleng arbeid (niet ontlopen)
b. Door pijn gaan: soms pijnscheuten – herinneringen – fysiek pijn – …
c. Man: meer herstelgericht
d. Vrouw: meer verliesgericht
e. Soms nood aan onderbreking vaste patronen
,Vrvr: kansen bieden om stil te staan bij pijn -> onderwerpen bijen aanraken- praten
erover
-> pijn = normaal (ook schuldig voelen) MAAR durven benoemen
-> opkroppen schuld = gevaarlijk
-> zelf emoties laten voelen (niet zeggen wat ze moeten voelen)
3. Aanpassen aan omgeving (afh van relatie ermee)
a. Soms vervanging zoeken – soms sociaal contact
b. Idealisering overleden kind -> vergeten rest
Vrvr: blijven luisteren en persoonlijk zoeken wat kan helpen
4. Emotionele energie losmaken en investeren in andere relaties
a. ≠ vergeten (angst vr verlies)
b. Schuldgevoel bij positieve emoties
c. Veel tijd nodig gaat nooit volledig weg
Vrvr: herinneringen levendig houden
zoeken nr abnormale patronen!
Einde? Als 4 taken oke zijn (geen specifieke tijd)
-> bij denken aan persoon zonder verdriet en investeren in nieuwe relaties
-> genieten van alledaagse dingen en goed voelen
-> minder in beslag genomen door verdriet
DUAAL PROCESMODEL
= Stroede en Schut
Verliesgerichte oever:
- Emotionele verwerking
- Confrontatie (minder bezig zijn met het leven)
Herstelgerichte oever:
- Leven vorm geven + aanpassingen erbij
- Vb ontkenning, gedachten verzetten, taken overnemen van overledene
INTEGRATIEF MODEL:
= Johan Maes
Deels duaal maar met andere factoren erbij
- Ontkennen kan gezond zijn waarheid komt gedoseerder binnen
- Erkinning: eerst focus op andere zaken -> afstand is nodig om verlies te verwerken
- Fysiek gemis heel pijnlijk
- Confrontatie/ vermijding = gezond
o Confrontatie: verliesgericht
o Vermijding: herstelgericht
- Probleem (herstel)/ emotie(verlies) gericht mannen werken en vrouwen praten
RISICO LEED OP LEED
zorgvuldig benaderen van vrouwen als zorgvrager
- Vermijden: omgang vermijden en enkel op lichamelijke richten
- Redden: niet nodig oplossingen meegeven
- Aanklagen: het is niet hun schuld
- Hersenspoelen: positieve draai geven (je hebt toch een gezonde baby)
o Geen rekening houden met hoe de vrouw zich voelt
Als vroedvrouw:
Herkennen/ erkennen: signaliseren en doorsturen
Normaliseren
Uiten emoties
Netwerk aanspreken
ROUWARBEID
Lichamelijk: eten, slapen onrust, overactief oververmoeid
, Psychologisch: somber en huilen
depressieachtig: ongeloof, shock, boos, hulpeloos, minderwaardig, bedrogen
WAT ALS ROUW MOEILIJK GAAT?
= pathologische rouw
abnormale duur, intensiteit, stagnatie
Bij: plots overlijden, niet erkende rouw, hechtingsproblemen
w niet erkend door omgeving (vb vroeg verlies, …)
Niet-erkende rouw leidt vaak tot verborgen verdriet, schaamte, isolement en verhoogt het
risico op pathologische rouw; vroedvrouwen kunnen erkenning en veiligheid bieden .
- Chronische: heel lang en komt er niet overheen
- Uitgestelde rouw: gebeurd pas veel later en vaak overdreven
o Op moment zelf niet in verhouding -> later niet gepast reageren
- Overdreven
- Vermomde/ onderdrukte: psychosomatische klachten (vb rugpijn)
therapie/ educatie: rouwarbeid uitvoeren, rituelen, …
PATHOLOGISCHE ZWANGERSCHAP EN BARING
MEERLING
Soms veel info nodig/ soms door veel info schrik krijgen
Soms verwacht/ onverwacht:
Shock (vooral bij onverwacht)
dubbel na IVF/ ISCI (schuldig want meer complicaties)
Hechting: welke heb je gehecht en hoe moet ik hechten met beide – heb geen liefde aan
beide gegeven niet bewust 1 kind genegeerd
de-romantiseren: hebben nood aan veel info hoe prematuur bevallen
hoeveel info kunnen we geven en wnr moet de rest komen
ook partner betrekken (financieel, hoe helpen)
meer vermoeid
meer accent op zwangerschap: meer aan denken en meer controle (medisch luik) ook uit
omgeving
seniore zwangerschap: meer kans
HECHTING: heel belangrijk
ouders = veilige basis: omgeving verkennen (kennen rust) en zo exploratie
ondersteunen
als ouders controle of het echt veilig is: kan soms eens niet veilig zijn
als er toch iets onveilig gebeurd kunnen ze terugkeren nr de veilige haven
niet te: kinderen hebben nood aan exploratie
Bij 2 baby’s: altijd voelen dat je 1tje niet alles kan geven -> soms even alleen laten
Vaak: een voorkeur vr die ze het meeste voelen
Drieling:
video: 1tje gestorven dus vr de rest is het een tweeling -> kwetsend vr mama
TTTS:
voelen vaak schuldgevoel + ambivalente emoties
vaak ongevoeligheid vr ambivalente emoties
omgeving duidelijkmaken dat er 2 baby’s waren meer begrip rond
EERSTE MAANDEN THUIS:
veel hulp vragen (kraamzorg, vrienden en familie, …) -> durven uit handen geven
leren hulp aanraden = moeilijk
omgeving moet da gwn doen: vragen = moeilijk
nachten dragelijk maken: systeem zoeken -> oververmoeidheid!
veel onzekerheid: hechting, financieel, kunde, sociaal
RISICOZWANGERSCHAP
ROUW EN ROUWVERWERKING
nooit 100% verwerken
- Rouw = pijn maar wordt dragelijker door praten nooit een einde
- Verlies maakt niet sterker maar het gevecht ermee groeiproces (sterker worden)
- Mensen willen verbintenis met persoon (anders leren vasthouden) – koesteren relatie
- Dynamisch proces maar verschilt (soms moeilijkere dagen)
- We hebben het nodig om met anderen te praten erover oneindig iets
DIMENSIES VAN ROUW:
Emotionele dimensie: veel verdriet/ boos (verschillende emoties)
o Verschilt in intensiteit en vorm
Relationeel: persoon/ beeld ervan verliezen
Betekenis: geven aan overlijden (ritueel koppelen)
ONDERZOEK ROND ROUW:
Universeel en pluriform: gaat door hetzelfde maar toch heel afwisselend
Rouwfasen toch niet zo voorspelbaar
Diep rouwen – ontkennen: geen betere omgang
Positieve en negatieve emoties: schuldig voelen als ze positive emoties hebben
oke beter negatieve emoties aankunnen
Verbinding zoeken: koesteren relatie
Rouwen een ziekte? NEEN, lijkt op depressie
-> normale overgang (proces heeft tijd nodig)
+2w: slapeloosheid, verlies eetlust, conc minder => zware depresse
! medicalisering rouw + snelle depressie diagnose (vals positieve)
depressieve gevoelens bij rouw = normaal
FASEN IS ROUWPROCES
5 STADIA
Elisabeth Kübler-Ross
1. Ontkenning
a. Na initiële emotionele reactie
2. Woede (vaak op mensen dichtst bij hun)
3. Onderhandelen (geloof) –
als ik dit doe gaat het dan beter doen (situatie willen omkeren)
4. Depressie: erkennen verlies
5. Aanvaarding
PRAKTIJK: klopt niet echt -> volgt geen echte fasen
-> alles door elkaar
4 TAKEN VAN ROUWARBEID
= verwerken verlies (wat kan je zelf doen)
Willem Worden
1. Aanvaarden realiteit van het verlies
a. Omgekeerd van ontkennen
b. Onwerkelijkheid: onomkeerbaar – hallucinaties – doen alsof overledene er nog
is – ongeloof
c. Begrijpen wrm het is gebeurd
Vrvr: contact + uitleg geven (vaker) vb lichaampje zien
2. Ervaren pijn
a. Pijn ontlopen verleng arbeid (niet ontlopen)
b. Door pijn gaan: soms pijnscheuten – herinneringen – fysiek pijn – …
c. Man: meer herstelgericht
d. Vrouw: meer verliesgericht
e. Soms nood aan onderbreking vaste patronen
,Vrvr: kansen bieden om stil te staan bij pijn -> onderwerpen bijen aanraken- praten
erover
-> pijn = normaal (ook schuldig voelen) MAAR durven benoemen
-> opkroppen schuld = gevaarlijk
-> zelf emoties laten voelen (niet zeggen wat ze moeten voelen)
3. Aanpassen aan omgeving (afh van relatie ermee)
a. Soms vervanging zoeken – soms sociaal contact
b. Idealisering overleden kind -> vergeten rest
Vrvr: blijven luisteren en persoonlijk zoeken wat kan helpen
4. Emotionele energie losmaken en investeren in andere relaties
a. ≠ vergeten (angst vr verlies)
b. Schuldgevoel bij positieve emoties
c. Veel tijd nodig gaat nooit volledig weg
Vrvr: herinneringen levendig houden
zoeken nr abnormale patronen!
Einde? Als 4 taken oke zijn (geen specifieke tijd)
-> bij denken aan persoon zonder verdriet en investeren in nieuwe relaties
-> genieten van alledaagse dingen en goed voelen
-> minder in beslag genomen door verdriet
DUAAL PROCESMODEL
= Stroede en Schut
Verliesgerichte oever:
- Emotionele verwerking
- Confrontatie (minder bezig zijn met het leven)
Herstelgerichte oever:
- Leven vorm geven + aanpassingen erbij
- Vb ontkenning, gedachten verzetten, taken overnemen van overledene
INTEGRATIEF MODEL:
= Johan Maes
Deels duaal maar met andere factoren erbij
- Ontkennen kan gezond zijn waarheid komt gedoseerder binnen
- Erkinning: eerst focus op andere zaken -> afstand is nodig om verlies te verwerken
- Fysiek gemis heel pijnlijk
- Confrontatie/ vermijding = gezond
o Confrontatie: verliesgericht
o Vermijding: herstelgericht
- Probleem (herstel)/ emotie(verlies) gericht mannen werken en vrouwen praten
RISICO LEED OP LEED
zorgvuldig benaderen van vrouwen als zorgvrager
- Vermijden: omgang vermijden en enkel op lichamelijke richten
- Redden: niet nodig oplossingen meegeven
- Aanklagen: het is niet hun schuld
- Hersenspoelen: positieve draai geven (je hebt toch een gezonde baby)
o Geen rekening houden met hoe de vrouw zich voelt
Als vroedvrouw:
Herkennen/ erkennen: signaliseren en doorsturen
Normaliseren
Uiten emoties
Netwerk aanspreken
ROUWARBEID
Lichamelijk: eten, slapen onrust, overactief oververmoeid
, Psychologisch: somber en huilen
depressieachtig: ongeloof, shock, boos, hulpeloos, minderwaardig, bedrogen
WAT ALS ROUW MOEILIJK GAAT?
= pathologische rouw
abnormale duur, intensiteit, stagnatie
Bij: plots overlijden, niet erkende rouw, hechtingsproblemen
w niet erkend door omgeving (vb vroeg verlies, …)
Niet-erkende rouw leidt vaak tot verborgen verdriet, schaamte, isolement en verhoogt het
risico op pathologische rouw; vroedvrouwen kunnen erkenning en veiligheid bieden .
- Chronische: heel lang en komt er niet overheen
- Uitgestelde rouw: gebeurd pas veel later en vaak overdreven
o Op moment zelf niet in verhouding -> later niet gepast reageren
- Overdreven
- Vermomde/ onderdrukte: psychosomatische klachten (vb rugpijn)
therapie/ educatie: rouwarbeid uitvoeren, rituelen, …
PATHOLOGISCHE ZWANGERSCHAP EN BARING
MEERLING
Soms veel info nodig/ soms door veel info schrik krijgen
Soms verwacht/ onverwacht:
Shock (vooral bij onverwacht)
dubbel na IVF/ ISCI (schuldig want meer complicaties)
Hechting: welke heb je gehecht en hoe moet ik hechten met beide – heb geen liefde aan
beide gegeven niet bewust 1 kind genegeerd
de-romantiseren: hebben nood aan veel info hoe prematuur bevallen
hoeveel info kunnen we geven en wnr moet de rest komen
ook partner betrekken (financieel, hoe helpen)
meer vermoeid
meer accent op zwangerschap: meer aan denken en meer controle (medisch luik) ook uit
omgeving
seniore zwangerschap: meer kans
HECHTING: heel belangrijk
ouders = veilige basis: omgeving verkennen (kennen rust) en zo exploratie
ondersteunen
als ouders controle of het echt veilig is: kan soms eens niet veilig zijn
als er toch iets onveilig gebeurd kunnen ze terugkeren nr de veilige haven
niet te: kinderen hebben nood aan exploratie
Bij 2 baby’s: altijd voelen dat je 1tje niet alles kan geven -> soms even alleen laten
Vaak: een voorkeur vr die ze het meeste voelen
Drieling:
video: 1tje gestorven dus vr de rest is het een tweeling -> kwetsend vr mama
TTTS:
voelen vaak schuldgevoel + ambivalente emoties
vaak ongevoeligheid vr ambivalente emoties
omgeving duidelijkmaken dat er 2 baby’s waren meer begrip rond
EERSTE MAANDEN THUIS:
veel hulp vragen (kraamzorg, vrienden en familie, …) -> durven uit handen geven
leren hulp aanraden = moeilijk
omgeving moet da gwn doen: vragen = moeilijk
nachten dragelijk maken: systeem zoeken -> oververmoeidheid!
veel onzekerheid: hechting, financieel, kunde, sociaal
RISICOZWANGERSCHAP