Design Geschiedenis (Context)
LES 3/02: Oorsprong van visuele communicatie en evolutie
van het schrift
(prehistorie tot late middeleeuwen 1500 n.Chr)
Begin van de mensheid: Homo Habilis
- De oudste mensachtige
- 2,4 miljoen jaar geleden
- 'handige mens' : werktuigen
- Fossielen + (stenen) werktuigen – opgravingen in Olduvai Gorge in Oost-Afrika.
- Rechtop lopen.
- Ontwikkeling van de hand : objecten / eten dragen
- Eerste werktuigen : grote stap van primitieve oorsprong tot een geciviliseerde
samenleving
Begin van cultuur: Homo Sapiens (de wijze mens)
- 300.000 jaar geleden.
- Eerste mensen uit Afrikaans gebied. Fossielen in Marokko JEBEL IRHOUD
- Homo Sapiens : de wijze mens
- Eerste vormen van ‘cultuur’.
Homo sapiens: Culutre en cognitieve kenmerkn
- samenleving
- ontwikkeling taal en communicatie
- kunst en symboliek
- samenwerking: Hunter Gathers
- innovatie en technologie
- migratie (begonnen in Zuid Afrika – geeïndigd over de hele wereld)
1.1 Prehistorie visuele expressie
Grotschilderingen – Lascaux ca 17.000 jaar oud – Altamira ca 36.000 jaar oud– Frankrijk
Vormen van prehistorische creatieve technieken (2D):
,Paleolithische periode (oude steentijd of prehistorie)
- Vanaf 2.500.00 tot 10.000 v.C: de langste periode uit de menstijd
- Hunter/Gatherers: jagen en verzamelen
- Stenen werktuigen
- Kunst en Cultuur
- Sociale organisatie
- Climate change… meerdere ijstijden en tussen-ijstijden
- Na de Paleolithische periode volgt Neolithische periode (vanaf 10.000vc)
Neolitische periode
- vanaf 10.00vc tot 2000 vc
- Sedentair leven fmv landbouw, geavanceerde werktuigen
- begin van dorpen, huisdieren, beschavingen,...
- “Neolithische Revolutie”: grote veranderingen!
- Ook “agrarische revolutie”
- Ontstond dankzij/ondanks climate change…?
- Ontwikkeling in het menselijk brein?
1.2 Van beeld naar schrift (tijdens de Neolithische periode)
- Rond 3200 vc in Mesopotamië
- Samenleving werd meer complex (handel, belastingen)
- Leven werd gedomineerd door religie, de ‘ziggurat’ domineerde de stad
- Schrift werd hier uitgevonden en/of verder ontwikkeld
- er was nood aan het noteren en bewaren van informatie
- Er werd dus gezocht naar de beste manieren om deze informatie weer te geven.
1. Proto-schrift: De overgangsperiode (3500 vc- 3100 vc)
- Uit Mesopotamië (Irak) en Egypte
- Pictogrammen: eenvoudige tekeningen die objecten symboliseren
- Kleitabletten uit Sumer (Mesopotamië) voor administratie (graan, vee)
- Narmer Palet (Egypte) : symbolische betekenissen die het schrift voorafgaan.
Moeilijker te begrijpen…
2. Het spijkerschrift/Cuneiform (3200vc)
- Mesopotamië ontwikkeld door Sumeriërs
- Pictogrammen evolueerde tot een systeem van abstracte symbolen die ook
klanken en ideeën konden uitdrukken
- Voor administratieve en economische registraties
- Voor vastleggen van wetten en religieuze teksten, literatuur. De Codex van
Hammurabi
- Schrift werd in natte klei gedrukt. In zon of ovens gedroogd
- Gebruik door Sumeriërs, Akkadiërs, Babylonians, Assyriërs
- evolueerde en werd aangepast aan taal en regio
3. Egyptische hiërogliefen 3200 - 3000 vc)
- Sumeriërs: pictogrammen taal werd abstract spijkerschrift
- Egyptenaren: hielden vast aan hun pictografie voor 3 millennia
- Betekenis: Grieks = Sacred carving. Egyptich = God’s words
, - werd beschouwd als geheime tekst
- evolutie hiërogliefen:
- Hiëratisch schrift: Een eenvoudiger, vloeiender versie van hiërogliefen,
gebruikt voor religieuze en administratieve teksten.
- Demotisch schrift: Een nog meer gestileerde versie, gebruikt in het
dagelijks leven voor documenten en brieven.
- functies:
- logogrammen: vertegenwoordigd een idee
- Fonetisch: stellen klanken en lettergrepen voor
- Determinatieven: extra symbolen om de betekenis van een woord te
verduidelijken
- Rosetta Stone
- vandaag: Visuele georganiseerde teksten, decoratief en origineel
- manuscripten: vroegere voorbeelden van hoe tekst en beeld samen werden
gebruikt om verhalen te vertellen en kennis over te dragen
esthetiek en typografie hiërogliefen:
1. Hiërogliefen werden op een zeer esthetische en georganiseerde manier
gerangschikt, vaak binnen rasters en kolommen, wat vergelijkbaar is met de
opmaakprincipes van typografie en lay-out in grafisch ontwerp.
2. Teksten werden vaak gecombineerd met illustraties, kleuren en patronen, een
concept dat je ook in modern grafisch ontwerp terugziet.
symboliek en branding:
- Symbolen zoals de Ankh, scarabeeën en faraonische cartouches fungeerden als
krachtige identiteitsdragers, vergelijkbaar met logo’s in branding.
- De visuele stijl van Egyptische kunst en ontwerpen is wereldwijd herkenbaar en
consistent – een vroeg voorbeeld van visuele merkidentiteit.
Storytelling en communicatie:
- Graven en tempels bevatten niet alleen losse beelden, maar complete visuele
verhalen, die doelgericht ontworpen waren om boodschappen over te brengen aan
toekomstige generaties.
- Hoewel religieus en politiek van aard, was hun ontwerp bedoeld om indruk te maken
en te communiceren met een breed publiek.
Kleurgebruik en materialen
- Kleuren zoals blauw (symbool voor de hemel en het water) en goud (voor de zon en
goddelijkheid) werden strategisch toegepast, vergelijkbaar met kleurgebruik in
hedendaags design.
- Gebruik van papyrus als een vroeg medium voor visuele communicatie, de voorloper
van papier, is een voorbeeld van technische innovatie in design. (1420)
Manuscripten
= Vroege voorbeelden van hoe tekst en beeld samen werden gebruikt om verhalen te
vertellen en kennis over te dragen.
, 1.3 Alphabet
= Een alfabet is een visueel communicatiesysteem waarin tekens of letters specifieke
geluiden van een gesproken taal representeren.
- bovenstaande zijn moeilijk om te leren en te begrijpen
- Geschreven communicate was enkel voor geleerden die hierdoor grote macht kregen
Feniciërs (1500 vc– 300vc) (belangrijke handels beschaving)
- 1ste alphabet: 22 tekens, lezen van rechts naar links, basis andere
alfabetten
- heersers van de middellandse zee
- gebruik van poolster
- verspreiding van technieken, ontwerpen en objecten tussen middellands
zeegebied in Nabije oosten
- Later ook naar Engeland (Tin) en Afrika
- Ambachten! Metaal, Textiel, Glas, Kleur…
- Carthago in (nu) Sicilië) :
- Niet geliefd bij Grieken en Romeinen. • 241vc : verslagen door Rome
Griekse oudheid (800 vc - 400 vc)
- Politieke innovatie (democratie athene)
- Klassieke schoonheid: harmonie; balans, proportie
- Polykleitos (Beeldhouwer): wiskundige formule voor ideale
lichaamsverhouding
- Geometrische en decoratieve kunst
- stadsplanning
- literatuur en mythologie: Homerus
- Olympische spelen
- vandaag: nog altijd referentie klassieke schoonheid
Grieks Alfabet ~ 1000 vc
- Gebasseerd op Fenicische alfabet
- Toevoegen van klinkers wat lezen en schrijven veel flexibeler en
nauwkeuriger maakt
- Ontwikkeling van een meer geometrisch ontwerp in de lettervormen, die
gemakkelijker te reproduceren waren..
- Schreef in eerste instantie van rechts naar links, later in boustrofedon
(om-en-om richtingen), en uiteindelijk van links naar rechts.
- Het Griekse alfabet vormde de basis voor het Latijnse alfabet dat we vandaag
gebruiken. Het hielp ook bij de verspreiding van kennis in de klassieke
oudheid.
Romeinse Rijk (753 vc–476 nc)
- Schotland tot Iran (Midden duitsland tot Zuid Egypte
- 753 vc: stichting Rome
- 285nc: Rijk werd opgedeeld in West en Oost romeinse rijk
- 476nc: val van Romeinse Rijk
- Julius Cezar
LES 3/02: Oorsprong van visuele communicatie en evolutie
van het schrift
(prehistorie tot late middeleeuwen 1500 n.Chr)
Begin van de mensheid: Homo Habilis
- De oudste mensachtige
- 2,4 miljoen jaar geleden
- 'handige mens' : werktuigen
- Fossielen + (stenen) werktuigen – opgravingen in Olduvai Gorge in Oost-Afrika.
- Rechtop lopen.
- Ontwikkeling van de hand : objecten / eten dragen
- Eerste werktuigen : grote stap van primitieve oorsprong tot een geciviliseerde
samenleving
Begin van cultuur: Homo Sapiens (de wijze mens)
- 300.000 jaar geleden.
- Eerste mensen uit Afrikaans gebied. Fossielen in Marokko JEBEL IRHOUD
- Homo Sapiens : de wijze mens
- Eerste vormen van ‘cultuur’.
Homo sapiens: Culutre en cognitieve kenmerkn
- samenleving
- ontwikkeling taal en communicatie
- kunst en symboliek
- samenwerking: Hunter Gathers
- innovatie en technologie
- migratie (begonnen in Zuid Afrika – geeïndigd over de hele wereld)
1.1 Prehistorie visuele expressie
Grotschilderingen – Lascaux ca 17.000 jaar oud – Altamira ca 36.000 jaar oud– Frankrijk
Vormen van prehistorische creatieve technieken (2D):
,Paleolithische periode (oude steentijd of prehistorie)
- Vanaf 2.500.00 tot 10.000 v.C: de langste periode uit de menstijd
- Hunter/Gatherers: jagen en verzamelen
- Stenen werktuigen
- Kunst en Cultuur
- Sociale organisatie
- Climate change… meerdere ijstijden en tussen-ijstijden
- Na de Paleolithische periode volgt Neolithische periode (vanaf 10.000vc)
Neolitische periode
- vanaf 10.00vc tot 2000 vc
- Sedentair leven fmv landbouw, geavanceerde werktuigen
- begin van dorpen, huisdieren, beschavingen,...
- “Neolithische Revolutie”: grote veranderingen!
- Ook “agrarische revolutie”
- Ontstond dankzij/ondanks climate change…?
- Ontwikkeling in het menselijk brein?
1.2 Van beeld naar schrift (tijdens de Neolithische periode)
- Rond 3200 vc in Mesopotamië
- Samenleving werd meer complex (handel, belastingen)
- Leven werd gedomineerd door religie, de ‘ziggurat’ domineerde de stad
- Schrift werd hier uitgevonden en/of verder ontwikkeld
- er was nood aan het noteren en bewaren van informatie
- Er werd dus gezocht naar de beste manieren om deze informatie weer te geven.
1. Proto-schrift: De overgangsperiode (3500 vc- 3100 vc)
- Uit Mesopotamië (Irak) en Egypte
- Pictogrammen: eenvoudige tekeningen die objecten symboliseren
- Kleitabletten uit Sumer (Mesopotamië) voor administratie (graan, vee)
- Narmer Palet (Egypte) : symbolische betekenissen die het schrift voorafgaan.
Moeilijker te begrijpen…
2. Het spijkerschrift/Cuneiform (3200vc)
- Mesopotamië ontwikkeld door Sumeriërs
- Pictogrammen evolueerde tot een systeem van abstracte symbolen die ook
klanken en ideeën konden uitdrukken
- Voor administratieve en economische registraties
- Voor vastleggen van wetten en religieuze teksten, literatuur. De Codex van
Hammurabi
- Schrift werd in natte klei gedrukt. In zon of ovens gedroogd
- Gebruik door Sumeriërs, Akkadiërs, Babylonians, Assyriërs
- evolueerde en werd aangepast aan taal en regio
3. Egyptische hiërogliefen 3200 - 3000 vc)
- Sumeriërs: pictogrammen taal werd abstract spijkerschrift
- Egyptenaren: hielden vast aan hun pictografie voor 3 millennia
- Betekenis: Grieks = Sacred carving. Egyptich = God’s words
, - werd beschouwd als geheime tekst
- evolutie hiërogliefen:
- Hiëratisch schrift: Een eenvoudiger, vloeiender versie van hiërogliefen,
gebruikt voor religieuze en administratieve teksten.
- Demotisch schrift: Een nog meer gestileerde versie, gebruikt in het
dagelijks leven voor documenten en brieven.
- functies:
- logogrammen: vertegenwoordigd een idee
- Fonetisch: stellen klanken en lettergrepen voor
- Determinatieven: extra symbolen om de betekenis van een woord te
verduidelijken
- Rosetta Stone
- vandaag: Visuele georganiseerde teksten, decoratief en origineel
- manuscripten: vroegere voorbeelden van hoe tekst en beeld samen werden
gebruikt om verhalen te vertellen en kennis over te dragen
esthetiek en typografie hiërogliefen:
1. Hiërogliefen werden op een zeer esthetische en georganiseerde manier
gerangschikt, vaak binnen rasters en kolommen, wat vergelijkbaar is met de
opmaakprincipes van typografie en lay-out in grafisch ontwerp.
2. Teksten werden vaak gecombineerd met illustraties, kleuren en patronen, een
concept dat je ook in modern grafisch ontwerp terugziet.
symboliek en branding:
- Symbolen zoals de Ankh, scarabeeën en faraonische cartouches fungeerden als
krachtige identiteitsdragers, vergelijkbaar met logo’s in branding.
- De visuele stijl van Egyptische kunst en ontwerpen is wereldwijd herkenbaar en
consistent – een vroeg voorbeeld van visuele merkidentiteit.
Storytelling en communicatie:
- Graven en tempels bevatten niet alleen losse beelden, maar complete visuele
verhalen, die doelgericht ontworpen waren om boodschappen over te brengen aan
toekomstige generaties.
- Hoewel religieus en politiek van aard, was hun ontwerp bedoeld om indruk te maken
en te communiceren met een breed publiek.
Kleurgebruik en materialen
- Kleuren zoals blauw (symbool voor de hemel en het water) en goud (voor de zon en
goddelijkheid) werden strategisch toegepast, vergelijkbaar met kleurgebruik in
hedendaags design.
- Gebruik van papyrus als een vroeg medium voor visuele communicatie, de voorloper
van papier, is een voorbeeld van technische innovatie in design. (1420)
Manuscripten
= Vroege voorbeelden van hoe tekst en beeld samen werden gebruikt om verhalen te
vertellen en kennis over te dragen.
, 1.3 Alphabet
= Een alfabet is een visueel communicatiesysteem waarin tekens of letters specifieke
geluiden van een gesproken taal representeren.
- bovenstaande zijn moeilijk om te leren en te begrijpen
- Geschreven communicate was enkel voor geleerden die hierdoor grote macht kregen
Feniciërs (1500 vc– 300vc) (belangrijke handels beschaving)
- 1ste alphabet: 22 tekens, lezen van rechts naar links, basis andere
alfabetten
- heersers van de middellandse zee
- gebruik van poolster
- verspreiding van technieken, ontwerpen en objecten tussen middellands
zeegebied in Nabije oosten
- Later ook naar Engeland (Tin) en Afrika
- Ambachten! Metaal, Textiel, Glas, Kleur…
- Carthago in (nu) Sicilië) :
- Niet geliefd bij Grieken en Romeinen. • 241vc : verslagen door Rome
Griekse oudheid (800 vc - 400 vc)
- Politieke innovatie (democratie athene)
- Klassieke schoonheid: harmonie; balans, proportie
- Polykleitos (Beeldhouwer): wiskundige formule voor ideale
lichaamsverhouding
- Geometrische en decoratieve kunst
- stadsplanning
- literatuur en mythologie: Homerus
- Olympische spelen
- vandaag: nog altijd referentie klassieke schoonheid
Grieks Alfabet ~ 1000 vc
- Gebasseerd op Fenicische alfabet
- Toevoegen van klinkers wat lezen en schrijven veel flexibeler en
nauwkeuriger maakt
- Ontwikkeling van een meer geometrisch ontwerp in de lettervormen, die
gemakkelijker te reproduceren waren..
- Schreef in eerste instantie van rechts naar links, later in boustrofedon
(om-en-om richtingen), en uiteindelijk van links naar rechts.
- Het Griekse alfabet vormde de basis voor het Latijnse alfabet dat we vandaag
gebruiken. Het hielp ook bij de verspreiding van kennis in de klassieke
oudheid.
Romeinse Rijk (753 vc–476 nc)
- Schotland tot Iran (Midden duitsland tot Zuid Egypte
- 753 vc: stichting Rome
- 285nc: Rijk werd opgedeeld in West en Oost romeinse rijk
- 476nc: val van Romeinse Rijk
- Julius Cezar
