INHOUDSTAFEL
WAT IS INTELLIGENTIE ........................................................................................................ 7
1. INTELLIGENTIE IN DE NAÏEVE PSYCHOLOGISCHE THEORIE ....................................................................... 7
Onderzoek van sternberg à lekentheorie ........................................................................................................ 7
Taak van psychologie als wetenschap ................................................................................................................ 8
2. wetenschappelijke afbakening van het begrip ........................................................................................ 8
Boring: wat de test meet .................................................................................................................................... 8
Definities van intelligentie – wetenschappers .................................................................................................... 8
Niveaus van intelligentie: A,B en C .................................................................................................................. 9
Intelligentieniveau A: .......................................................................................................................................... 9
Intelligentieniveau B: .......................................................................................................................................... 9
Intelligentieniveau C: .......................................................................................................................................... 9
Niet 1 definitie: wat nu? ............................................................................................................................... 10
Mogelijke definitie ............................................................................................................................................ 10
GESCHIEDENIS VAN INTELLIGENTIE .................................................................................. 11
2 grote stromingen in intelligentieonderzoek................................................................................................ 11
EERSTE STROMING; psychometrische theorieën rond intelligentie................................................................ 12
1. SPEARMAN .............................................................................................................................................. 12
Theorie van spearman .................................................................................................................................. 12
SPEARMAN: intelligentietest ........................................................................................................................ 13
Kritiek op SPEARMAN ................................................................................................................................... 13
2. THURSTONE: Primary Mental Abilities .................................................................................................... 14
Theorie van THURSTONE .............................................................................................................................. 14
7 primaire mentale vaardigheden THURSTONE ........................................................................................... 14
Verder bouwen op theorie van THURSTONE ............................................................................................... 15
kritiek op THURSTONE .................................................................................................................................. 15
3. Het matrixmodel van GUILFORD ............................................................................................................. 15
Theorie van guilford ..................................................................................................................................... 15
Testmateriaal van guilford............................................................................................................................ 16
Kritiek op guilford ......................................................................................................................................... 16
4. VERNON ................................................................................................................................................... 17
Psychometrische stroming samengevat ........................................................................................................... 17
Voorbeeld vragen ............................................................................................................................................. 18
1
,TWEEDE STROMING; cognitief-experimentele benadering ............................................................................ 18
1. Cognitief-experimentele benadering ....................................................................................................... 18
Cognitief-experimentele benadering; eerste onderzoeken ......................................................................... 18
2. PASS-theorie van intelligentie .................................................................................................................. 19
4 processen: ................................................................................................................................................. 20
3. Robert sternberg...................................................................................................................................... 21
Sternberg’s theorie van cognitieve componenten ....................................................................................... 21
STERNBERG: triarchisch model van succesvolle intelligentie ....................................................................... 22
STERNBERG: 3 facetten van intelligentie...................................................................................................... 25
Intelligentietest van Sternberg ..................................................................................................................... 26
kritiek op sternberg ...................................................................................................................................... 26
4. Gardner .................................................................................................................................................... 27
Theorie van meervoudige intelligentie......................................................................................................... 27
Gardner’s 8 types van intelligentie ............................................................................................................... 27
Belang van Gardner ...................................................................................................................................... 28
kritiek op gardner ......................................................................................................................................... 28
ONTWIKKELING VAN HET CHC-MODEL ............................................................................. 29
1. Raymond Cattell – Gf-Gc .......................................................................................................................... 29
4 stellingen van Catell................................................................................................................................... 29
Cattells ‘investment Theorie’ ....................................................................................................................... 30
2. John Horn (Cattel-Horn theory) ............................................................................................................... 31
10-factoren van Horn (binnen begrip intelligentie)...................................................................................... 31
Tienfactorenmodel van CH-model ............................................................................................................... 32
3. John Carroll .............................................................................................................................................. 32
Carroll’s three stratum theory ...................................................................................................................... 32
Vergelijking met Cattell en Horn: gelijkenissen& verschillen ....................................................................... 33
4. Actuele CHC-theorie................................................................................................................................. 33
1. Domeinonafhankelijke vaardigheden ........................................................................................................ 35
1.1 vloeiend redeneren (Gf) ...................................................................................................................... 36
1.2 geheugen ............................................................................................................................................. 36
1.2.1 kortetermijngeheugen (Gsm)...................................................................................................... 36
1.2.2 langetermijngeheugen (Glr) ........................................................................................................ 37
onderscheid Glr (langetermijn) en Gsm (kortetermijn) in testen ................................................................. 37
Onderscheid glr (langetermijn) en gc (gekristalliseerde intelligentie) ......................................................... 37
1.3 cognitieve snelheid .............................................................................................................................. 37
1.3.1 verwerkingssnelheid (Gs) ............................................................................................................ 37
1.3.2 reactiesnelheid (gf) ..................................................................................................................... 38
1.3.3 psychometrische snelheid (Gps) ................................................................................................. 38
2. verworven kennis ..................................................................................................................................... 38
2.1 begrip en kennis (Gc) ........................................................................................................................... 38
2.2 domeinspecifieke kennis (Gkn) ............................................................................................................ 39
2.3 lezen en scrijven (grw) ......................................................................................................................... 39
2.4 kwantitatieve kennis (Gq) .................................................................................................................... 39
2
,3. sensori-motorische domeinspecifieke vaardigheden ............................................................................ 39
3.1 sensorische domeinspecifieke vaardigheden ...................................................................................... 39
3.1.1 visuele informatieverwerking (gv) .............................................................................................. 40
3.1.2 auditieve informatieverwerking (ga) .......................................................................................... 40
3.1.3 geurperceptie (go) ...................................................................................................................... 40
3.1.4 tactiele vaardigheden (gh) .......................................................................................................... 40
3.2 motorische domeinspecifieke vaardigheden....................................................................................... 41
3.2.1 kinesthethische vaardigheden (Gk)............................................................................................. 41
3.2.2 psychomotorische vaardigheden (Gp) ........................................................................................ 41
pragmatische voorstelling CHC-mo ............................................................................................................... 41
Verschillen met voorgaande modellen .......................................................................................................... 42
BRONNEN VAN VERSCHILLEN IN INTELLIGENTIE ............................................................... 43
1. Nature vs nurture ................................................................................................................................. 43
Onderzoek nature vd nurture ........................................................................................................................... 43
Conclusie onderzoek .................................................................................................................................... 44
2. Interactie tussen erfelijkheid en omgeving ........................................................................................... 44
Heeft armoede een invloed op de intelligentie? .............................................................................................. 44
Invloed van armoede; nieuw onderzoek ...................................................................................................... 45
Heeft je soort scholing invloed op je intelligentie? .......................................................................................... 45
Heeft je plaats in de kinderrij een invloed op je intelligentie? ......................................................................... 45
Kan je je brein trainen? ..................................................................................................................................... 46
Effect van vervuiling.......................................................................................................................................... 46
3. Intelligentie en cultuur ......................................................................................................................... 46
Is de cultuur waarin je geboren bent van invloed op je intelligentie? .............................................................. 46
3 niveaus van intelligentie ............................................................................................................................ 47
Historisch onderzoek .................................................................................................................................... 47
Is het mogelijk/ nodig om een cultuurvrije intelligentietest te maken? ........................................................... 47
Is er een oplossing voor het testen van mensen uit uiteenlopende culturen? ................................................ 47
Testbias en cultuur-faire tests .......................................................................................................................... 48
4. Stabiliteit en verandering in intelligentie .............................................................................................. 48
Kritische noot Wouter Duyck ............................................................................................................................ 48
ASPECTEN VAN INTELLIGENTIE ......................................................................................... 49
1. Emotionele en sociale intelligentie ....................................................................................................... 49
1) Zelfbewustzijn .......................................................................................................................................... 49
2) Zelfbeheersing en zelfregularisatie .......................................................................................................... 50
3) Zelfmotivatie ............................................................................................................................................ 50
4) empathie .................................................................................................................................................. 50
5) Sociale vaardigheden ............................................................................................................................... 50
Meten van emotionele en sociale intelligentie ................................................................................................ 51
Trainen van EQ .................................................................................................................................................. 51
3
, 2. Culturele intelligentie ........................................................................................................................... 51
4 aspecten in CQ ............................................................................................................................................... 52
3. Praktische intelligentie ......................................................................................................................... 52
Voorbeelden ..................................................................................................................................................... 52
Analytische en praktische intelligentie ............................................................................................................. 53
Praktische intelligentie – testen ....................................................................................................................... 53
Praktische intelligentie ..................................................................................................................................... 53
INHOUD ............................................................................................................................ 54
1. INLEIDING .................................................................................................................. 54
Testen in de praktijk ..................................................................................................................................... 54
wat er aan testonderzoek vooraf gaat .............................................................................................................. 54
Meer dan cijfers alleen ..................................................................................................................................... 54
Band met testleider .......................................................................................................................................... 55
2. OPBOUWEN WERKRELATIE ........................................................................................ 55
3. INSTRUMENTEN OM IQ TE METEN ............................................................................ 55
WISC-V achtergrond...................................................................................................................................... 55
Wisc-v structuur ................................................................................................................................................ 55
Wisc-v primaire indexscores ............................................................................................................................. 56
Meetpretentie subtesten.................................................................................................................................. 58
Wisc-v COTAN-beoordeling .............................................................................................................................. 59
Wisc-v punten van kritiek ................................................................................................................................. 59
WAIS-IV achtergrond .................................................................................................................................... 59
WAIS-IV structuur ............................................................................................................................................. 59
Sutesten WAIS-IV gelijklopend aan WISC ......................................................................................................... 60
Subtesten WAIS-IV verschillend aan WISC........................................................................................................ 60
WAIS-IV COTAN-beoordeling ............................................................................................................................ 60
4. DOEL PSYCHODIAGNOSTISCH ONDERZOEK ................................................................ 60
5. CROSS-BATTERYBENADERING .................................................................................... 61
IQ-testen vs CHC-model .................................................................................................................................... 61
Antwoord: ‘cross-battery’-benadering ......................................................................................................... 61
De ‘cross-battery’ benadering in Vlaanderen ................................................................................................... 61
Dus nu allemaal Cross-battery?? ...................................................................................................................... 61
4
WAT IS INTELLIGENTIE ........................................................................................................ 7
1. INTELLIGENTIE IN DE NAÏEVE PSYCHOLOGISCHE THEORIE ....................................................................... 7
Onderzoek van sternberg à lekentheorie ........................................................................................................ 7
Taak van psychologie als wetenschap ................................................................................................................ 8
2. wetenschappelijke afbakening van het begrip ........................................................................................ 8
Boring: wat de test meet .................................................................................................................................... 8
Definities van intelligentie – wetenschappers .................................................................................................... 8
Niveaus van intelligentie: A,B en C .................................................................................................................. 9
Intelligentieniveau A: .......................................................................................................................................... 9
Intelligentieniveau B: .......................................................................................................................................... 9
Intelligentieniveau C: .......................................................................................................................................... 9
Niet 1 definitie: wat nu? ............................................................................................................................... 10
Mogelijke definitie ............................................................................................................................................ 10
GESCHIEDENIS VAN INTELLIGENTIE .................................................................................. 11
2 grote stromingen in intelligentieonderzoek................................................................................................ 11
EERSTE STROMING; psychometrische theorieën rond intelligentie................................................................ 12
1. SPEARMAN .............................................................................................................................................. 12
Theorie van spearman .................................................................................................................................. 12
SPEARMAN: intelligentietest ........................................................................................................................ 13
Kritiek op SPEARMAN ................................................................................................................................... 13
2. THURSTONE: Primary Mental Abilities .................................................................................................... 14
Theorie van THURSTONE .............................................................................................................................. 14
7 primaire mentale vaardigheden THURSTONE ........................................................................................... 14
Verder bouwen op theorie van THURSTONE ............................................................................................... 15
kritiek op THURSTONE .................................................................................................................................. 15
3. Het matrixmodel van GUILFORD ............................................................................................................. 15
Theorie van guilford ..................................................................................................................................... 15
Testmateriaal van guilford............................................................................................................................ 16
Kritiek op guilford ......................................................................................................................................... 16
4. VERNON ................................................................................................................................................... 17
Psychometrische stroming samengevat ........................................................................................................... 17
Voorbeeld vragen ............................................................................................................................................. 18
1
,TWEEDE STROMING; cognitief-experimentele benadering ............................................................................ 18
1. Cognitief-experimentele benadering ....................................................................................................... 18
Cognitief-experimentele benadering; eerste onderzoeken ......................................................................... 18
2. PASS-theorie van intelligentie .................................................................................................................. 19
4 processen: ................................................................................................................................................. 20
3. Robert sternberg...................................................................................................................................... 21
Sternberg’s theorie van cognitieve componenten ....................................................................................... 21
STERNBERG: triarchisch model van succesvolle intelligentie ....................................................................... 22
STERNBERG: 3 facetten van intelligentie...................................................................................................... 25
Intelligentietest van Sternberg ..................................................................................................................... 26
kritiek op sternberg ...................................................................................................................................... 26
4. Gardner .................................................................................................................................................... 27
Theorie van meervoudige intelligentie......................................................................................................... 27
Gardner’s 8 types van intelligentie ............................................................................................................... 27
Belang van Gardner ...................................................................................................................................... 28
kritiek op gardner ......................................................................................................................................... 28
ONTWIKKELING VAN HET CHC-MODEL ............................................................................. 29
1. Raymond Cattell – Gf-Gc .......................................................................................................................... 29
4 stellingen van Catell................................................................................................................................... 29
Cattells ‘investment Theorie’ ....................................................................................................................... 30
2. John Horn (Cattel-Horn theory) ............................................................................................................... 31
10-factoren van Horn (binnen begrip intelligentie)...................................................................................... 31
Tienfactorenmodel van CH-model ............................................................................................................... 32
3. John Carroll .............................................................................................................................................. 32
Carroll’s three stratum theory ...................................................................................................................... 32
Vergelijking met Cattell en Horn: gelijkenissen& verschillen ....................................................................... 33
4. Actuele CHC-theorie................................................................................................................................. 33
1. Domeinonafhankelijke vaardigheden ........................................................................................................ 35
1.1 vloeiend redeneren (Gf) ...................................................................................................................... 36
1.2 geheugen ............................................................................................................................................. 36
1.2.1 kortetermijngeheugen (Gsm)...................................................................................................... 36
1.2.2 langetermijngeheugen (Glr) ........................................................................................................ 37
onderscheid Glr (langetermijn) en Gsm (kortetermijn) in testen ................................................................. 37
Onderscheid glr (langetermijn) en gc (gekristalliseerde intelligentie) ......................................................... 37
1.3 cognitieve snelheid .............................................................................................................................. 37
1.3.1 verwerkingssnelheid (Gs) ............................................................................................................ 37
1.3.2 reactiesnelheid (gf) ..................................................................................................................... 38
1.3.3 psychometrische snelheid (Gps) ................................................................................................. 38
2. verworven kennis ..................................................................................................................................... 38
2.1 begrip en kennis (Gc) ........................................................................................................................... 38
2.2 domeinspecifieke kennis (Gkn) ............................................................................................................ 39
2.3 lezen en scrijven (grw) ......................................................................................................................... 39
2.4 kwantitatieve kennis (Gq) .................................................................................................................... 39
2
,3. sensori-motorische domeinspecifieke vaardigheden ............................................................................ 39
3.1 sensorische domeinspecifieke vaardigheden ...................................................................................... 39
3.1.1 visuele informatieverwerking (gv) .............................................................................................. 40
3.1.2 auditieve informatieverwerking (ga) .......................................................................................... 40
3.1.3 geurperceptie (go) ...................................................................................................................... 40
3.1.4 tactiele vaardigheden (gh) .......................................................................................................... 40
3.2 motorische domeinspecifieke vaardigheden....................................................................................... 41
3.2.1 kinesthethische vaardigheden (Gk)............................................................................................. 41
3.2.2 psychomotorische vaardigheden (Gp) ........................................................................................ 41
pragmatische voorstelling CHC-mo ............................................................................................................... 41
Verschillen met voorgaande modellen .......................................................................................................... 42
BRONNEN VAN VERSCHILLEN IN INTELLIGENTIE ............................................................... 43
1. Nature vs nurture ................................................................................................................................. 43
Onderzoek nature vd nurture ........................................................................................................................... 43
Conclusie onderzoek .................................................................................................................................... 44
2. Interactie tussen erfelijkheid en omgeving ........................................................................................... 44
Heeft armoede een invloed op de intelligentie? .............................................................................................. 44
Invloed van armoede; nieuw onderzoek ...................................................................................................... 45
Heeft je soort scholing invloed op je intelligentie? .......................................................................................... 45
Heeft je plaats in de kinderrij een invloed op je intelligentie? ......................................................................... 45
Kan je je brein trainen? ..................................................................................................................................... 46
Effect van vervuiling.......................................................................................................................................... 46
3. Intelligentie en cultuur ......................................................................................................................... 46
Is de cultuur waarin je geboren bent van invloed op je intelligentie? .............................................................. 46
3 niveaus van intelligentie ............................................................................................................................ 47
Historisch onderzoek .................................................................................................................................... 47
Is het mogelijk/ nodig om een cultuurvrije intelligentietest te maken? ........................................................... 47
Is er een oplossing voor het testen van mensen uit uiteenlopende culturen? ................................................ 47
Testbias en cultuur-faire tests .......................................................................................................................... 48
4. Stabiliteit en verandering in intelligentie .............................................................................................. 48
Kritische noot Wouter Duyck ............................................................................................................................ 48
ASPECTEN VAN INTELLIGENTIE ......................................................................................... 49
1. Emotionele en sociale intelligentie ....................................................................................................... 49
1) Zelfbewustzijn .......................................................................................................................................... 49
2) Zelfbeheersing en zelfregularisatie .......................................................................................................... 50
3) Zelfmotivatie ............................................................................................................................................ 50
4) empathie .................................................................................................................................................. 50
5) Sociale vaardigheden ............................................................................................................................... 50
Meten van emotionele en sociale intelligentie ................................................................................................ 51
Trainen van EQ .................................................................................................................................................. 51
3
, 2. Culturele intelligentie ........................................................................................................................... 51
4 aspecten in CQ ............................................................................................................................................... 52
3. Praktische intelligentie ......................................................................................................................... 52
Voorbeelden ..................................................................................................................................................... 52
Analytische en praktische intelligentie ............................................................................................................. 53
Praktische intelligentie – testen ....................................................................................................................... 53
Praktische intelligentie ..................................................................................................................................... 53
INHOUD ............................................................................................................................ 54
1. INLEIDING .................................................................................................................. 54
Testen in de praktijk ..................................................................................................................................... 54
wat er aan testonderzoek vooraf gaat .............................................................................................................. 54
Meer dan cijfers alleen ..................................................................................................................................... 54
Band met testleider .......................................................................................................................................... 55
2. OPBOUWEN WERKRELATIE ........................................................................................ 55
3. INSTRUMENTEN OM IQ TE METEN ............................................................................ 55
WISC-V achtergrond...................................................................................................................................... 55
Wisc-v structuur ................................................................................................................................................ 55
Wisc-v primaire indexscores ............................................................................................................................. 56
Meetpretentie subtesten.................................................................................................................................. 58
Wisc-v COTAN-beoordeling .............................................................................................................................. 59
Wisc-v punten van kritiek ................................................................................................................................. 59
WAIS-IV achtergrond .................................................................................................................................... 59
WAIS-IV structuur ............................................................................................................................................. 59
Sutesten WAIS-IV gelijklopend aan WISC ......................................................................................................... 60
Subtesten WAIS-IV verschillend aan WISC........................................................................................................ 60
WAIS-IV COTAN-beoordeling ............................................................................................................................ 60
4. DOEL PSYCHODIAGNOSTISCH ONDERZOEK ................................................................ 60
5. CROSS-BATTERYBENADERING .................................................................................... 61
IQ-testen vs CHC-model .................................................................................................................................... 61
Antwoord: ‘cross-battery’-benadering ......................................................................................................... 61
De ‘cross-battery’ benadering in Vlaanderen ................................................................................................... 61
Dus nu allemaal Cross-battery?? ...................................................................................................................... 61
4