Otrhopedie Degreef
INLEIDING .......................................................................................................................................................................... 3
Definitie......................................................................................................................................................................... 3
Etiologische factoren .................................................................................................................................................... 3
Behandelprincipes......................................................................................................................................................... 4
KLINISCH ONDERZOEK....................................................................................................................................................... 5
Anamnese ..................................................................................................................................................................... 5
Klinisch onderzoek ........................................................................................................................................................ 5
Instrumentarium ........................................................................................................................................................... 5
Musculoskeletaal onderzoek ........................................................................................................................................ 5
(Ab)normale gang ......................................................................................................................................................... 6
Bovenste lidmaat: kinematica....................................................................................................................................... 7
Fysiologische assen ....................................................................................................................................................... 7
Gemiddelde beweging ROM ......................................................................................................................................... 8
ALGEMENE AANDOENINGEN ............................................................................................................................................ 8
Inleiding......................................................................................................................................................................... 8
Algemene aandoeningen .............................................................................................................................................. 8
Aandoeningen in gewrichten ...................................................................................................................................... 11
Doorbloedingsproblemen ........................................................................................................................................... 12
Orthopedische aanpak van neurologische letsels ...................................................................................................... 12
INFECTIES ........................................................................................................................................................................ 13
Inleiding....................................................................................................................................................................... 13
Infecties van botweefsel ............................................................................................................................................. 13
Infecties van gewrichten ............................................................................................................................................. 15
Geïnfecteerde artroplastiek ........................................................................................................................................ 16
Spondylodiscitis .......................................................................................................................................................... 16
Ankylosis ..................................................................................................................................................................... 17
Inflammatoire aandoeningen ..................................................................................................................................... 17
RUG ................................................................................................................................................................................. 17
Inleiding....................................................................................................................................................................... 17
Functionele anatomie ................................................................................................................................................. 17
Triage .......................................................................................................................................................................... 17
Presentatie .................................................................................................................................................................. 18
Radiculopathie – ischias .............................................................................................................................................. 18
Differentiaaldiagnose .................................................................................................................................................. 20
Heelkunde ................................................................................................................................................................... 21
, Coccygodynie .............................................................................................................................................................. 22
HALS & SCHOUDER ......................................................................................................................................................... 22
Hals.................................................................................................................................................................................. 22
Schouder ......................................................................................................................................................................... 23
ELLEBOOG, POLS, HAND, VINGERS ................................................................................................................................. 25
Elleboog....................................................................................................................................................................... 25
Pols en Hand ............................................................................................................................................................... 27
HEUP ............................................................................................................................................................................... 32
Inleiding....................................................................................................................................................................... 32
Periarticulaire heuppathologie ................................................................................................................................... 32
Articulaire heuppathologie ......................................................................................................................................... 33
KNIE ................................................................................................................................................................................. 34
Inleiding....................................................................................................................................................................... 34
Meniscusletsel ............................................................................................................................................................ 35
Ligamentenletsel ......................................................................................................................................................... 36
Paterllofemorale gewricht .......................................................................................................................................... 37
Overbelastingsletsel .................................................................................................................................................... 38
Synoviale aandoeningen ............................................................................................................................................. 39
Kraakbeendestructie ................................................................................................................................................... 40
ENKEL & VOET ................................................................................................................................................................. 40
Inleiding....................................................................................................................................................................... 40
Aandoeningen enkel ................................................................................................................................................... 41
Aandoeningen hiel ...................................................................................................................................................... 42
Vormafwijkingen voet ................................................................................................................................................. 42
Aandoeningen voetzool .............................................................................................................................................. 44
Aandoeningen tenen................................................................................................................................................... 44
KINDERORTHOPEDIE ....................................................................................................................................................... 46
Aandoeningen onderste lidmaat ................................................................................................................................ 46
Aandoeningen wervelkolom ....................................................................................................................................... 50
Aandoeningen bovenste lidmaat ................................................................................................................................ 52
2
,INLEIDING
Definitie
Orthopedie: behoud en herstel v.d. functie v.h. locomotorisch stelsel.
→ mechanische, heelkundige en geneeskundige middelen
Kinesiologie: studie der bewegingen (maximaal herstel of verbetering v.h. functioneren in ADL, recreatie, sport en
werk)
Biomechanica: toepassing van mechanische en technische principes op het menselijk lichaam
Orthopedist: diagnose, behandeling, preventie en herstel van stoornissen aan steun- en beweigngsapparaat. Deze
worden veroorzaakt door disfunctie, vormverandering of beschadiging v.d. anatomische structuren v.h. menselijk
beweginsstelsel.
→ >30% klachten bij huisarts
Etiologische factoren
Congenitale afwijkingen
Neurologische + chromosomale afwijkingen
Aangeboren ontstaat voor de geboorte, kan primair (defecten in de eicel) en secundair (normale foetus t.g.v.
invloeden gedurende zwangerschap; connatale afwijkingen) zijn
Trauma
Acuut en chronisch. Acuut kan tot secundaire misvormingen en problemen leiden
Mechanische oorzaken
Gewrichtsprobleem dat ontstaat door een continue overbelasting lokaal of op afstand.
Infecties
Pathogene micro-organismen raken in zones via de bloedstroom, door een wonde of verspreiding vanuit naburige
infectiehaarden. → osteomyeliis, purulente artritis,…
soorten:
- Acute infecties
- Traag evoluerende infecties: tuberculosis
- Chronische infecties: chronische osteomyelitis
Reumatoïde aandoeningen
Reuma: verzamelnaam van verschillende acute en chronische aandoeningen met pijn en stijfheid in de gewrichten.
Vb. reumatoïde artritis: auto-immuunaandoening die synovitis veroorzaakt in gewrichten, peesscheden en
slijmbeurzen. → destructief voor omliggende weke delen + secundair afwijkingen in de gewrichten (vb. pezen
ruptureren).
Multidisciplinaire behandeling met orthopedische chirurgie.
Degeneratieve aandoeningen
Slijtage door afwijkignen (vb. artrose, ischias, rugpijn,…); proces neemt toe met leeftijd.
Metabole stoornissen
Kunnen veel gevolgen hebben in en rondom beenderen en gewrichten
Vb. orthopedische gevolgen van diabetes (vb. limited joint disease, diabetesvoet, charcot-gewrichten,…)
3
, Endocriene stoornissen
Hormonale stoornissen met veranderingen in beenderen
vb. hyperparathyroïdie met hypercalcemie en secundaire botpijnen, myalgie en osteoporose.
Tumoren
Kan goedaardig of kwaadaardig zijn; van eenvoudige polscysten tot zeldzame botkankers. Botmetastasen
(uitzaaiingen) frequent, primaire botkankers zoals osteosarcoma zijn zeldzaam (veel bij jongeren).
Circulatoire stoornissen
Onderverdeeld in aseptisch necrose (geen infectie) of ‘avasculair’ necrose genoemd.
vb. legg-calvé-perthes in de heup bij kids → langetermijnsvervormingen
Neurologische aandoeningen
Letsel in:
- Hersenen: vb. hersenverlamming
- Ruggemerg: vb. kinderverlamming, poliomyelitis,…
- Perifere zenuwen: vb. geboorteverlamming, gelokaliseerde paralyse,…
Behandelprincipes
Fysiotherapie/farmacotherapie
Niet-operatieve behandelprincipes zijn vaak multidisciplinair (revalidatie, kinesitherapie, ontstekingsremmers,
farmacotherapie,…).
Infiltraties
Veel inflammatoire aandoeningen worden behandeld met puncties en infiltraties.
Puncties: evacuerend + diagnostisch
Infiltratie: corticoïden inbrengen tegen inflammatie (verwikkelingen: vetnecrose, depigmentering, peesrupturen,…)
Gips
Klassieke gips (POP) → kunstharsen + afneembare spalken
Bracing/orthesiologie
Maatbraces + orthesen: functionele revalidatie (vaker dan gips gebruikt)
Chirurgie
- Acuut letsel: letsel herstellen (botbreuken, zenuwletsel,…)
- Laattijdig (vb. malunion): botten rechtzetten (bot doorzagen, osteotomie, en met externe fixator, illizarov-
frame, vastzetten)
- Gewrichten vervangen: kunstgewrichten (prothesen)
- Gewrichten vastzetten: artrodese
4
INLEIDING .......................................................................................................................................................................... 3
Definitie......................................................................................................................................................................... 3
Etiologische factoren .................................................................................................................................................... 3
Behandelprincipes......................................................................................................................................................... 4
KLINISCH ONDERZOEK....................................................................................................................................................... 5
Anamnese ..................................................................................................................................................................... 5
Klinisch onderzoek ........................................................................................................................................................ 5
Instrumentarium ........................................................................................................................................................... 5
Musculoskeletaal onderzoek ........................................................................................................................................ 5
(Ab)normale gang ......................................................................................................................................................... 6
Bovenste lidmaat: kinematica....................................................................................................................................... 7
Fysiologische assen ....................................................................................................................................................... 7
Gemiddelde beweging ROM ......................................................................................................................................... 8
ALGEMENE AANDOENINGEN ............................................................................................................................................ 8
Inleiding......................................................................................................................................................................... 8
Algemene aandoeningen .............................................................................................................................................. 8
Aandoeningen in gewrichten ...................................................................................................................................... 11
Doorbloedingsproblemen ........................................................................................................................................... 12
Orthopedische aanpak van neurologische letsels ...................................................................................................... 12
INFECTIES ........................................................................................................................................................................ 13
Inleiding....................................................................................................................................................................... 13
Infecties van botweefsel ............................................................................................................................................. 13
Infecties van gewrichten ............................................................................................................................................. 15
Geïnfecteerde artroplastiek ........................................................................................................................................ 16
Spondylodiscitis .......................................................................................................................................................... 16
Ankylosis ..................................................................................................................................................................... 17
Inflammatoire aandoeningen ..................................................................................................................................... 17
RUG ................................................................................................................................................................................. 17
Inleiding....................................................................................................................................................................... 17
Functionele anatomie ................................................................................................................................................. 17
Triage .......................................................................................................................................................................... 17
Presentatie .................................................................................................................................................................. 18
Radiculopathie – ischias .............................................................................................................................................. 18
Differentiaaldiagnose .................................................................................................................................................. 20
Heelkunde ................................................................................................................................................................... 21
, Coccygodynie .............................................................................................................................................................. 22
HALS & SCHOUDER ......................................................................................................................................................... 22
Hals.................................................................................................................................................................................. 22
Schouder ......................................................................................................................................................................... 23
ELLEBOOG, POLS, HAND, VINGERS ................................................................................................................................. 25
Elleboog....................................................................................................................................................................... 25
Pols en Hand ............................................................................................................................................................... 27
HEUP ............................................................................................................................................................................... 32
Inleiding....................................................................................................................................................................... 32
Periarticulaire heuppathologie ................................................................................................................................... 32
Articulaire heuppathologie ......................................................................................................................................... 33
KNIE ................................................................................................................................................................................. 34
Inleiding....................................................................................................................................................................... 34
Meniscusletsel ............................................................................................................................................................ 35
Ligamentenletsel ......................................................................................................................................................... 36
Paterllofemorale gewricht .......................................................................................................................................... 37
Overbelastingsletsel .................................................................................................................................................... 38
Synoviale aandoeningen ............................................................................................................................................. 39
Kraakbeendestructie ................................................................................................................................................... 40
ENKEL & VOET ................................................................................................................................................................. 40
Inleiding....................................................................................................................................................................... 40
Aandoeningen enkel ................................................................................................................................................... 41
Aandoeningen hiel ...................................................................................................................................................... 42
Vormafwijkingen voet ................................................................................................................................................. 42
Aandoeningen voetzool .............................................................................................................................................. 44
Aandoeningen tenen................................................................................................................................................... 44
KINDERORTHOPEDIE ....................................................................................................................................................... 46
Aandoeningen onderste lidmaat ................................................................................................................................ 46
Aandoeningen wervelkolom ....................................................................................................................................... 50
Aandoeningen bovenste lidmaat ................................................................................................................................ 52
2
,INLEIDING
Definitie
Orthopedie: behoud en herstel v.d. functie v.h. locomotorisch stelsel.
→ mechanische, heelkundige en geneeskundige middelen
Kinesiologie: studie der bewegingen (maximaal herstel of verbetering v.h. functioneren in ADL, recreatie, sport en
werk)
Biomechanica: toepassing van mechanische en technische principes op het menselijk lichaam
Orthopedist: diagnose, behandeling, preventie en herstel van stoornissen aan steun- en beweigngsapparaat. Deze
worden veroorzaakt door disfunctie, vormverandering of beschadiging v.d. anatomische structuren v.h. menselijk
beweginsstelsel.
→ >30% klachten bij huisarts
Etiologische factoren
Congenitale afwijkingen
Neurologische + chromosomale afwijkingen
Aangeboren ontstaat voor de geboorte, kan primair (defecten in de eicel) en secundair (normale foetus t.g.v.
invloeden gedurende zwangerschap; connatale afwijkingen) zijn
Trauma
Acuut en chronisch. Acuut kan tot secundaire misvormingen en problemen leiden
Mechanische oorzaken
Gewrichtsprobleem dat ontstaat door een continue overbelasting lokaal of op afstand.
Infecties
Pathogene micro-organismen raken in zones via de bloedstroom, door een wonde of verspreiding vanuit naburige
infectiehaarden. → osteomyeliis, purulente artritis,…
soorten:
- Acute infecties
- Traag evoluerende infecties: tuberculosis
- Chronische infecties: chronische osteomyelitis
Reumatoïde aandoeningen
Reuma: verzamelnaam van verschillende acute en chronische aandoeningen met pijn en stijfheid in de gewrichten.
Vb. reumatoïde artritis: auto-immuunaandoening die synovitis veroorzaakt in gewrichten, peesscheden en
slijmbeurzen. → destructief voor omliggende weke delen + secundair afwijkingen in de gewrichten (vb. pezen
ruptureren).
Multidisciplinaire behandeling met orthopedische chirurgie.
Degeneratieve aandoeningen
Slijtage door afwijkignen (vb. artrose, ischias, rugpijn,…); proces neemt toe met leeftijd.
Metabole stoornissen
Kunnen veel gevolgen hebben in en rondom beenderen en gewrichten
Vb. orthopedische gevolgen van diabetes (vb. limited joint disease, diabetesvoet, charcot-gewrichten,…)
3
, Endocriene stoornissen
Hormonale stoornissen met veranderingen in beenderen
vb. hyperparathyroïdie met hypercalcemie en secundaire botpijnen, myalgie en osteoporose.
Tumoren
Kan goedaardig of kwaadaardig zijn; van eenvoudige polscysten tot zeldzame botkankers. Botmetastasen
(uitzaaiingen) frequent, primaire botkankers zoals osteosarcoma zijn zeldzaam (veel bij jongeren).
Circulatoire stoornissen
Onderverdeeld in aseptisch necrose (geen infectie) of ‘avasculair’ necrose genoemd.
vb. legg-calvé-perthes in de heup bij kids → langetermijnsvervormingen
Neurologische aandoeningen
Letsel in:
- Hersenen: vb. hersenverlamming
- Ruggemerg: vb. kinderverlamming, poliomyelitis,…
- Perifere zenuwen: vb. geboorteverlamming, gelokaliseerde paralyse,…
Behandelprincipes
Fysiotherapie/farmacotherapie
Niet-operatieve behandelprincipes zijn vaak multidisciplinair (revalidatie, kinesitherapie, ontstekingsremmers,
farmacotherapie,…).
Infiltraties
Veel inflammatoire aandoeningen worden behandeld met puncties en infiltraties.
Puncties: evacuerend + diagnostisch
Infiltratie: corticoïden inbrengen tegen inflammatie (verwikkelingen: vetnecrose, depigmentering, peesrupturen,…)
Gips
Klassieke gips (POP) → kunstharsen + afneembare spalken
Bracing/orthesiologie
Maatbraces + orthesen: functionele revalidatie (vaker dan gips gebruikt)
Chirurgie
- Acuut letsel: letsel herstellen (botbreuken, zenuwletsel,…)
- Laattijdig (vb. malunion): botten rechtzetten (bot doorzagen, osteotomie, en met externe fixator, illizarov-
frame, vastzetten)
- Gewrichten vervangen: kunstgewrichten (prothesen)
- Gewrichten vastzetten: artrodese
4
