9. Fysiologie en pathofysiologie van kalium
Kaliumbalans
K+ zit voornamelijk intracellulair (98%)
Itt Na+ (voornamelijk extracellulair)
50 mmol/kg lichaamsgewicht
Rol van intracellulair kalium
- Celvolume
- Intracellulaire pH
- Enzymfunctie
- Celgroei/turnover
Extracellulair (plasma) K+ (2%)
Strikte regeling tussen 3,5-5,0 mmol/L
Rol van transmembraan K+ ratio: onderhoud van membraanpotentiaal (exciteerbare cellen:
neuromusculair, cardiaal, vasculaire tonus)
Externe kaliumbalans
Gastrointestinale intake (60 mmol/dag)– totale extracellulaire kalium : excretie essentieel voor
behoud van plasma K+
90-95% wordt renaal geëxcreteerd - 5-10% wordt gastrointestinaal geëxcreteerd
Vooral renale excretie is gereguleerd: gastrointestinaal afhankelijk van een aantal stimuli maar
veel minder stuurbaar
Interne kaliumbalans
Distributie van kalium in het lichaam: 1% K+ van intra- naar extracellulair (50% verandering
plasma K+)
Externe K+ balans is traag (uren)
80% van K+ belasting gaat naar intracellulair om acute stijging
op te vangen
K+ belasting
- Dieet
- Vrijzetting uit weefsel bij beschadiging: rhabdomyolyse,
hemolyse,..
Shift K+ naar intracellulair door stimuleren Na-K pomp
Insuline, β-adrenerge agonisten (adrenaline), aldosterone
Mechanisme faalt bij
- Diabetes mellitus
- Β-blokkade
- RAAS blokkade
, Zuur-base afwijkingen beïnvloeden interne K+ balans: K+ wisselt uit voor H+
Acidose – hyperkaliëmie
Alkalose – hypokaliëmie
Extracellulaire hyperosmolariteit
Shift van water van intra- naar extracellulair
K+ wordt meegesleurd (van intra naar extra)
Bv. stijging plasma K+ bij hypertoon mannitol of stijging plasma K+ bij hyperglycemie
Laag kalium dieet
Proximale tubulus en lis van Henle: reabsorptie
DCT, CNT, ICT, CCT: reabsorptie
Medullaire CD: reabsorptie
Normaal of hoog K dieet
Proximale tubulus en lis van Henle: reabsorptie
DCT, CNT, ICT, CCT: secretie
Medullaire CD: reabsorptie
Medullaire kalium trapping
Proces in de juxtaglomerulaire nefronen:
medullaire kalium recycling
tDLH: passieve K+ secretie
tALH rn TAL: K+ reabsorptie
- hoog interstitieel K+
- meer dan K+ secretie in tDLH
MCD: K+ reabsorptie
- Ook bij hoog kalium dieet
- Draagt dus bij aan medullaire K+ concentratie
Kaliumbalans
K+ zit voornamelijk intracellulair (98%)
Itt Na+ (voornamelijk extracellulair)
50 mmol/kg lichaamsgewicht
Rol van intracellulair kalium
- Celvolume
- Intracellulaire pH
- Enzymfunctie
- Celgroei/turnover
Extracellulair (plasma) K+ (2%)
Strikte regeling tussen 3,5-5,0 mmol/L
Rol van transmembraan K+ ratio: onderhoud van membraanpotentiaal (exciteerbare cellen:
neuromusculair, cardiaal, vasculaire tonus)
Externe kaliumbalans
Gastrointestinale intake (60 mmol/dag)– totale extracellulaire kalium : excretie essentieel voor
behoud van plasma K+
90-95% wordt renaal geëxcreteerd - 5-10% wordt gastrointestinaal geëxcreteerd
Vooral renale excretie is gereguleerd: gastrointestinaal afhankelijk van een aantal stimuli maar
veel minder stuurbaar
Interne kaliumbalans
Distributie van kalium in het lichaam: 1% K+ van intra- naar extracellulair (50% verandering
plasma K+)
Externe K+ balans is traag (uren)
80% van K+ belasting gaat naar intracellulair om acute stijging
op te vangen
K+ belasting
- Dieet
- Vrijzetting uit weefsel bij beschadiging: rhabdomyolyse,
hemolyse,..
Shift K+ naar intracellulair door stimuleren Na-K pomp
Insuline, β-adrenerge agonisten (adrenaline), aldosterone
Mechanisme faalt bij
- Diabetes mellitus
- Β-blokkade
- RAAS blokkade
, Zuur-base afwijkingen beïnvloeden interne K+ balans: K+ wisselt uit voor H+
Acidose – hyperkaliëmie
Alkalose – hypokaliëmie
Extracellulaire hyperosmolariteit
Shift van water van intra- naar extracellulair
K+ wordt meegesleurd (van intra naar extra)
Bv. stijging plasma K+ bij hypertoon mannitol of stijging plasma K+ bij hyperglycemie
Laag kalium dieet
Proximale tubulus en lis van Henle: reabsorptie
DCT, CNT, ICT, CCT: reabsorptie
Medullaire CD: reabsorptie
Normaal of hoog K dieet
Proximale tubulus en lis van Henle: reabsorptie
DCT, CNT, ICT, CCT: secretie
Medullaire CD: reabsorptie
Medullaire kalium trapping
Proces in de juxtaglomerulaire nefronen:
medullaire kalium recycling
tDLH: passieve K+ secretie
tALH rn TAL: K+ reabsorptie
- hoog interstitieel K+
- meer dan K+ secretie in tDLH
MCD: K+ reabsorptie
- Ook bij hoog kalium dieet
- Draagt dus bij aan medullaire K+ concentratie
