Rechtsmethodiek
Les 1: inleiding college rechtsmethodiek
Rechtsmethodiek (vroeger juridische heuristiek: de leer van het vinden) = Hoe je het recht vindt
(vaardigheden)
Verschillende soorten vakken
▪ Grondslagen en hulpwetenschappen
▪ Juridische plichtvakken
▪ Vaardighedenvakken (zoals rechtsmethodiek)
Casus: vijf manieren om deze casus op te lossen (zie ppt)
1. Wetgeving (= op basis van het recht)
2. Rechtspraak (= is dit al in andere zaken voorgekomen?)
3. Rechtsleer (om te anticiperen, potentiële problemen te voorkomen)
CASUS - Polleverywhere
1. De Belgische Staat is op geen enkele wijze juridisch verantwoordelijk voor het niet-behalen
van de klimaatdoeleinden.
2. De Belgische Staat heeft de grondrechten van zijn inwoners geschonden maar is niet
burgerrechtelijk aansprakelijk.
3. De Belgische Staat heeft de grondrechten van zijn inwoners niet geschonden maar is wel
burgerrechtelijk aansprakelijk.
4. De Belgische Staat heeft de grondrechten van zijn inwoners geschonden en is
burgerrechtelijk aansprakelijk maar de rechter mag geen maximale uitstoot opleggen.
5. De Belgische Staat heeft de grondrechten van zijn inwoners geschonden en is
burgerrechtelijk aansprakelijk en de rechter mag een maximale uitstoot opleggen.
Optie 5 is correct : de Belgische staat heeft de grondrechten van zijn inwoners
geschonden + is burgerrechtelijk aansprakelijk en de rechter mag de maximale
uitstoot opleggen
---- er is een cassatie voorzien tegen deze uitspraak
,Toepassing casus
1. Wetgeving:
- ART 2 EVRM: Het recht van een ieder op leven wordt beschermd door de wet.
Niemand mag opzettelijk van het leven worden beroofd, behoudens door de
tenuitvoerlegging van een gerechtelijk vonnis wegens een misdrijf waarvoor de
wet in de doodstraf voorziet.
- ART 8 EVRM:
1. Een ieder heeft recht op respect voor zijn privé leven, zijn familie- en
gezinsleven, zijn woning en zijn correspondentie.
2. Geen inmenging van enig openbaar gezag is toegestaan in de uitoefening van
dit recht, dan voor zover bij de wet is voorzien en in een democratische
samenleving noodzakelijk is in het belang van de nationale veiligheid, de
openbare veiligheid of het economisch welzijn van het land, het voorkomen van
wanordelijkheden en strafbare feiten, de bescherming van de gezondheid of de
goede zeden of voor de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen.
2. Rechtspraak: arrest Hof van Beroep Brussel (er is een schending va neen burgerrechtelijk
aansprakelijke rechten + er is een causaal verband tussen schade en de oorzaak ervan.
Er zijn burgerrechten geschonden) + EVRM Art. 2 buiten beschouwing, maar recht op
privacy, recht op je leven zelf in te richten wordt wel
bevestigd. Zwitserland heeft deze geschonden
3. Rechtsleer: er zijn heel wat artikelen geschreven over
milieu. Zie ppt 38 e.v. voor artikelen.
Conclusie: (heel snel in deze casus)
De Belgische staat heeft de Grondrechten van zijn inwoners geschonden + is
burgerrechtelijke aansprakelijk en de rechter mag maximale uitstoot opleggen (=
vermindering 55% van de uitstoot).
➢ Er is altijd een cassatie voorziening ingesteld dus zij zullen hier zich nog over
uitspreken. Het kan nog altijd wijzigen, maar het is afwachten op het arrest van
Hof van Cassatie
,Les 2: WG1. Normenhiërarchie
Overzicht van het objectieve recht:
▪ Publiekrecht = verticale verhouding = de
verhouding tussen de burger en de staat
(overheid) en (eventueel ook deelstaten)
▪ Grondwettelijk recht
▪ Administratief recht: tussen de burger
en de uitvoerende macht
▪ Strafrecht
▪ Strafprocesrecht: hoe het concrete proces verloopt
▪ Fiscaal recht: vaak te maken met belastingen
▪ Privaatrecht = horizontale verhouding = de verhouding tussen de burgers
▪ Burgerlijk recht
▪ Ondernemingsrecht: recht in verband met de ondernemingen
▪ Privaatrechtelijk procesrecht
▪ Internationale privaatrecht
▪ Publiekrecht en privaatrecht
▪ Arbeidsrecht: ( contract tekenen = individueel en ondernemingen en vakbonden =
publiekrechtelijk)
▪ Socialezekerheidsrecht
▪ Financieel recht
--- belangrijk dat je de structuur/ de verschillende takken van het recht kent zodat je in een
casus aan de hand van het soort recht het antwoord makkelijker kan vinden
Verschil recht en rechtsmethodiek
Het recht is erom de maatschappij te structureren
Rechtsmethodiek = het recht meer te structureren
Hiërarchie der normen (wettigheid -en legaliteitsbeginsel)
▪ normenhiërarchie
▪ elke juridische norm ontleent rechtskracht aan een hogere norm
• cf. Hans Kelsen: Stufenbau der Rechtsordnung
▪ veronderstelt dat lagere norm in overeenstemming is met die hogere norm
▪ bij strijdigheid zal de lagere norm geen rechtskracht hebben
, ▪ Bovenaan = belangrijkste normen
▪ Onderaan = de uitvoerige normen, minder belangrijk dan de bovenste normen
▪ Wettigheid -en legaliteitsbeginsel = de lagere rechtsnorm moet in
overeenstemming zijn met een hogere rechtsnorm
o Strijdigheid ? = dan heeft de lagere norm geen rechtskracht meer
o Art. 159 GW
Wetgeving
▪ Grondwet, bijzondere wetten, bijzondere decreten
▪ Wijziging van deze grondwet (7 februari 1831)
o in 1994 gecoördineerd en hernummerd
• vandaar ook soms de Gecoördineerde Grondwet van 17 februari 1994
• let op nummering in teksten van voor én na 1994
o afkorting: Gw.
o herziening:
1. Verklaring tot een grondwettigheidsherziening
2. Nieuwe verkiezingen gemaakt
3. Nieuw parlement kan als constituante wijzigen (2/3 aanwezig en 2/3
moet voor stemmen + 2/3 meerderheid in elke kamer) (150
parlementsleden)
▪ Bijzondere meerderheidswetten (afkorting: Bijz. W.)
o verschil tussen het wijzigen – je hebt een meerderheid nodig in elke taalgroep
en dit is niet vereist voorde Grondwet.
o bijzondere meerderheidswetten hebben voorrang op de grondwet
o aangenomen door federale wetgever met bijzondere meerderheid
(meerderheid per taalgroep in K/S én 2/3 in geheel); enkel wijzigbaar met die
meerderheid
o wezenlijke regels met betrekking tot de federale staatsvorm
o voorrang op gewone wetten
o aantal aspecten van de staatshervorming is ook bij gewone wet geregeld
▪ Bijzonder decreet
o op het deelstatelijk niveau
o constitutieve autonomie van gemeenschap en gewest
o 2/3 stemmen vereist
Les 1: inleiding college rechtsmethodiek
Rechtsmethodiek (vroeger juridische heuristiek: de leer van het vinden) = Hoe je het recht vindt
(vaardigheden)
Verschillende soorten vakken
▪ Grondslagen en hulpwetenschappen
▪ Juridische plichtvakken
▪ Vaardighedenvakken (zoals rechtsmethodiek)
Casus: vijf manieren om deze casus op te lossen (zie ppt)
1. Wetgeving (= op basis van het recht)
2. Rechtspraak (= is dit al in andere zaken voorgekomen?)
3. Rechtsleer (om te anticiperen, potentiële problemen te voorkomen)
CASUS - Polleverywhere
1. De Belgische Staat is op geen enkele wijze juridisch verantwoordelijk voor het niet-behalen
van de klimaatdoeleinden.
2. De Belgische Staat heeft de grondrechten van zijn inwoners geschonden maar is niet
burgerrechtelijk aansprakelijk.
3. De Belgische Staat heeft de grondrechten van zijn inwoners niet geschonden maar is wel
burgerrechtelijk aansprakelijk.
4. De Belgische Staat heeft de grondrechten van zijn inwoners geschonden en is
burgerrechtelijk aansprakelijk maar de rechter mag geen maximale uitstoot opleggen.
5. De Belgische Staat heeft de grondrechten van zijn inwoners geschonden en is
burgerrechtelijk aansprakelijk en de rechter mag een maximale uitstoot opleggen.
Optie 5 is correct : de Belgische staat heeft de grondrechten van zijn inwoners
geschonden + is burgerrechtelijk aansprakelijk en de rechter mag de maximale
uitstoot opleggen
---- er is een cassatie voorzien tegen deze uitspraak
,Toepassing casus
1. Wetgeving:
- ART 2 EVRM: Het recht van een ieder op leven wordt beschermd door de wet.
Niemand mag opzettelijk van het leven worden beroofd, behoudens door de
tenuitvoerlegging van een gerechtelijk vonnis wegens een misdrijf waarvoor de
wet in de doodstraf voorziet.
- ART 8 EVRM:
1. Een ieder heeft recht op respect voor zijn privé leven, zijn familie- en
gezinsleven, zijn woning en zijn correspondentie.
2. Geen inmenging van enig openbaar gezag is toegestaan in de uitoefening van
dit recht, dan voor zover bij de wet is voorzien en in een democratische
samenleving noodzakelijk is in het belang van de nationale veiligheid, de
openbare veiligheid of het economisch welzijn van het land, het voorkomen van
wanordelijkheden en strafbare feiten, de bescherming van de gezondheid of de
goede zeden of voor de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen.
2. Rechtspraak: arrest Hof van Beroep Brussel (er is een schending va neen burgerrechtelijk
aansprakelijke rechten + er is een causaal verband tussen schade en de oorzaak ervan.
Er zijn burgerrechten geschonden) + EVRM Art. 2 buiten beschouwing, maar recht op
privacy, recht op je leven zelf in te richten wordt wel
bevestigd. Zwitserland heeft deze geschonden
3. Rechtsleer: er zijn heel wat artikelen geschreven over
milieu. Zie ppt 38 e.v. voor artikelen.
Conclusie: (heel snel in deze casus)
De Belgische staat heeft de Grondrechten van zijn inwoners geschonden + is
burgerrechtelijke aansprakelijk en de rechter mag maximale uitstoot opleggen (=
vermindering 55% van de uitstoot).
➢ Er is altijd een cassatie voorziening ingesteld dus zij zullen hier zich nog over
uitspreken. Het kan nog altijd wijzigen, maar het is afwachten op het arrest van
Hof van Cassatie
,Les 2: WG1. Normenhiërarchie
Overzicht van het objectieve recht:
▪ Publiekrecht = verticale verhouding = de
verhouding tussen de burger en de staat
(overheid) en (eventueel ook deelstaten)
▪ Grondwettelijk recht
▪ Administratief recht: tussen de burger
en de uitvoerende macht
▪ Strafrecht
▪ Strafprocesrecht: hoe het concrete proces verloopt
▪ Fiscaal recht: vaak te maken met belastingen
▪ Privaatrecht = horizontale verhouding = de verhouding tussen de burgers
▪ Burgerlijk recht
▪ Ondernemingsrecht: recht in verband met de ondernemingen
▪ Privaatrechtelijk procesrecht
▪ Internationale privaatrecht
▪ Publiekrecht en privaatrecht
▪ Arbeidsrecht: ( contract tekenen = individueel en ondernemingen en vakbonden =
publiekrechtelijk)
▪ Socialezekerheidsrecht
▪ Financieel recht
--- belangrijk dat je de structuur/ de verschillende takken van het recht kent zodat je in een
casus aan de hand van het soort recht het antwoord makkelijker kan vinden
Verschil recht en rechtsmethodiek
Het recht is erom de maatschappij te structureren
Rechtsmethodiek = het recht meer te structureren
Hiërarchie der normen (wettigheid -en legaliteitsbeginsel)
▪ normenhiërarchie
▪ elke juridische norm ontleent rechtskracht aan een hogere norm
• cf. Hans Kelsen: Stufenbau der Rechtsordnung
▪ veronderstelt dat lagere norm in overeenstemming is met die hogere norm
▪ bij strijdigheid zal de lagere norm geen rechtskracht hebben
, ▪ Bovenaan = belangrijkste normen
▪ Onderaan = de uitvoerige normen, minder belangrijk dan de bovenste normen
▪ Wettigheid -en legaliteitsbeginsel = de lagere rechtsnorm moet in
overeenstemming zijn met een hogere rechtsnorm
o Strijdigheid ? = dan heeft de lagere norm geen rechtskracht meer
o Art. 159 GW
Wetgeving
▪ Grondwet, bijzondere wetten, bijzondere decreten
▪ Wijziging van deze grondwet (7 februari 1831)
o in 1994 gecoördineerd en hernummerd
• vandaar ook soms de Gecoördineerde Grondwet van 17 februari 1994
• let op nummering in teksten van voor én na 1994
o afkorting: Gw.
o herziening:
1. Verklaring tot een grondwettigheidsherziening
2. Nieuwe verkiezingen gemaakt
3. Nieuw parlement kan als constituante wijzigen (2/3 aanwezig en 2/3
moet voor stemmen + 2/3 meerderheid in elke kamer) (150
parlementsleden)
▪ Bijzondere meerderheidswetten (afkorting: Bijz. W.)
o verschil tussen het wijzigen – je hebt een meerderheid nodig in elke taalgroep
en dit is niet vereist voorde Grondwet.
o bijzondere meerderheidswetten hebben voorrang op de grondwet
o aangenomen door federale wetgever met bijzondere meerderheid
(meerderheid per taalgroep in K/S én 2/3 in geheel); enkel wijzigbaar met die
meerderheid
o wezenlijke regels met betrekking tot de federale staatsvorm
o voorrang op gewone wetten
o aantal aspecten van de staatshervorming is ook bij gewone wet geregeld
▪ Bijzonder decreet
o op het deelstatelijk niveau
o constitutieve autonomie van gemeenschap en gewest
o 2/3 stemmen vereist
