PROFESSIONALISERING EN ETHISCHE ASPECTEN
- 10% observatie van functioneren – CASUS
- 20% opdracht – RAPPORT
- 70% examen examenperiode ( MC / digitaal)
PROLOOG: HET GOEDE DOEN - IN GROTE LIJNEN KENNEN
1. MORAAL EN ETHIEK
HOE WETEN WE WAT GOED IS …
Moraliteit vs. Ethiek
- Moraliteit: (waarden en normen) via socialisatie, trial and error
= het geheel van waarden en normen die richting geven aan ons
handelen en zin geven aan wat we denken en doen.
o Breder dan wetten en regels: invullingen van het goede
( waarden en normen)
o Wetten als tijdelijke morele consensus – wetten kunnen
onrechtvaardig zijn (zie natuurrecht en rechtspositivisme)
o (morele) intuïtie ( + vertrouwen ons geweten)
Ontwikkeld door socialisatie + trial and error
- Ethiek:
= de theoretische studie van de moraal ( filosofische discipline) die
waarden en normen stelsels onderzoekt en onder woorden brengt.
Daarbij nagaat welke argumenten bepaalde keuzes voor dat goede
legitimeren.
o Theorethische ethiek:
Meta-ethiek: zoekt naar de fundamenten van ethiek en
bekijkt het morele taalgebruik en het argumenteren
Normatieve ethiek: construeert theorieën waarbinnen
morele problemen kunnen behandeld worden
o Toegepaste ethiek: bestudeert morele problemen op
bepaalde domeinen
Vb. medische ethiek, bio-ethiek, …
o Empirische ethiek: zijn disciplines zoals moraalsociologie -en
psychologie waarbij concrete waarden en normen onderzocht
worden die gelden in de SL of behoren tot het referentiekader
van personen.
Wordt gekeken naar: sociale of psychologische
oorsprong, veranderingen, oorzaken en naar hun impact
,NORMATIEVE EN TECHNISCHE PROFESSIONALITEIT
Technische professionaliteit Normatieve professionaliteit
Doe ik de dingen goed? Doe ik de goede dingen?
Technologische ontwikkelingen, Ethische vragen stellen over
gespreksvaardigheden, ( eigen) interventies: dragen ze bij
kwalitatieve rapportage, omgaan en op welke manier aan Goed
met agressie Sociaal Werk
METAFOOR ‘ PROFESSIONAL ALS LANTAARNPAAL OF KAMPVUUR
Kunneman ( verschil tussen normatieve en technische professionaliteit
duiden)
De lantaarnpaal
- Sociaal- agogisch werker die de weg belicht
- Die samen met cliënt bewandelen
- Om te zien waar de ijkpunten liggen
- Waar efficiënter gewerkt kan worden
- Wordt centraal aangestuurd vanuit de organisatie of de
maatschappij
- TECHNISCH
De kampvuur
- Toont de autonomie of een discretionaire ruimte
- Het hout in de omgeving + hoe SW kampvuur bouwt bepaalt
hoeveelheid warmte en licht
- Er is een dynamiek en een uitkomst draagt een bepaalde
onvoorspelbaarheid
- Het nodigt uit om er samen rond plaats te nemen
- Het verbindt en maakt een gedeeld verhaal mogelijk
- NORMATIEF
DE VERWISSLBAARHEIDSGEDACHTE
De normatieve ethiek de verwisselbaarheidsgedachte = principe van
gelijkheid:
, - Toetssteen binnen normatieve ethiek
- Bepaalt of een theorie ethisch is
De verwisselbaarheidsgedachte:
- Principe van gelijkheid
- Geen meer gewicht toekennen aan eigen belang dan die van de
anderen
- Eigen rol verwisselbaar met de rol van de ander
- Zo mag ik mijzelf niet andere behandelen dan de anderen +
anderen mogen onderling niet verschillend zijn van elkaar TENZIJ
daarvoor voldoende grond.
- Geeft antwoord op de vraag naar ethische aanvaardbaarheid van
een handeling
Oordeel = moreel of ethische als het een handelen uit
eigenbelang of egoïsme overstijgt.
VB: taart ( 29)
2. DE RECHTVAARDIGHEIDSTHEORIEËN
Dit vak vooral normatieve ethiek waarbinnen 3 grote stromingen
worden onderscheiden: het consequentialisme, de deontologie en de
deugdenethiek die elk een eigen antwoord geven op morele standpunten
ethisch te kunnen legitimeren of rechtvaardigen.
Normatieve ethiek:
- dominantie van deontologisch perspectief
- consesuentialisme wordt geassocieerd met berekening en
efficiëntiedenken
- deugdenethiek is een synthese van discussie tussen consequentialisten
en deontologen + link leggen met zorgethiek
2.1. CONSEQUENTIALISME
= evalueert een handeling op basis van de toestand die die handeling
veroorzaakt.
- Een handeling is goed als die BEST mogelijke gevolgen oplevert of
de MINST schadelijke
, - Legitimeren voor handelen vanuit eigenbelang, waarbij men vooral
streeft naar goede gevolgen voor onszelf
Ethiek:
= een afweging van onze belangen en van die van de anderen streven
naar een positief balans, meer goed dan slecht veroorzaken.
Verwisselbaarheidsgedachte?
- Handeling vanuit egoïsme
- Best mogelijke gevolgen hebben voor zichzelf
- Handeling losgekoppeld van persoon maakt ethisch standpunt
onpersoonlijk
consequentialistische perspectief is daarom uitgesloten van de
verwisselbaarheidsgedachte
Ethische handelen= een handeling die na afweging meer goed
veroorzaakt en iedereen in dezelfde situatie zou dezelfde keuze maken
– iedereen telt evenveel
2.1.1 HET UTILITARISME
Bekendste invulling van het consequentialisme van Jeremy Bentham
gaf antwoord op HOE we het ‘goede’ kunnen invullen + WAT het
resultaat van onze afweging van belangen zou moeten zijn
kunnen ons niet telkens afvragen wat het goede is Het
utiliteitsprincipe = regel :
“ the greatest happiness fort he greatest number op people”
- gevolgen van een handeling + impact op individuele en collectieve
belangen worden zo ingeschat
- Utiliteitscalculus: maakt een afweging tss voordeel en schade en die
moet proportioneel meer voordeel hebben dan schade.
Hulpverlening & consequentialisme:
- proportionaliteit : enkel middelen inzetten die zich redelijk
verhouden tot het beoogde doel
- subsidiariteit: kiezen voor het minst ingrijpende middel om dat doel
te bereiken
- 10% observatie van functioneren – CASUS
- 20% opdracht – RAPPORT
- 70% examen examenperiode ( MC / digitaal)
PROLOOG: HET GOEDE DOEN - IN GROTE LIJNEN KENNEN
1. MORAAL EN ETHIEK
HOE WETEN WE WAT GOED IS …
Moraliteit vs. Ethiek
- Moraliteit: (waarden en normen) via socialisatie, trial and error
= het geheel van waarden en normen die richting geven aan ons
handelen en zin geven aan wat we denken en doen.
o Breder dan wetten en regels: invullingen van het goede
( waarden en normen)
o Wetten als tijdelijke morele consensus – wetten kunnen
onrechtvaardig zijn (zie natuurrecht en rechtspositivisme)
o (morele) intuïtie ( + vertrouwen ons geweten)
Ontwikkeld door socialisatie + trial and error
- Ethiek:
= de theoretische studie van de moraal ( filosofische discipline) die
waarden en normen stelsels onderzoekt en onder woorden brengt.
Daarbij nagaat welke argumenten bepaalde keuzes voor dat goede
legitimeren.
o Theorethische ethiek:
Meta-ethiek: zoekt naar de fundamenten van ethiek en
bekijkt het morele taalgebruik en het argumenteren
Normatieve ethiek: construeert theorieën waarbinnen
morele problemen kunnen behandeld worden
o Toegepaste ethiek: bestudeert morele problemen op
bepaalde domeinen
Vb. medische ethiek, bio-ethiek, …
o Empirische ethiek: zijn disciplines zoals moraalsociologie -en
psychologie waarbij concrete waarden en normen onderzocht
worden die gelden in de SL of behoren tot het referentiekader
van personen.
Wordt gekeken naar: sociale of psychologische
oorsprong, veranderingen, oorzaken en naar hun impact
,NORMATIEVE EN TECHNISCHE PROFESSIONALITEIT
Technische professionaliteit Normatieve professionaliteit
Doe ik de dingen goed? Doe ik de goede dingen?
Technologische ontwikkelingen, Ethische vragen stellen over
gespreksvaardigheden, ( eigen) interventies: dragen ze bij
kwalitatieve rapportage, omgaan en op welke manier aan Goed
met agressie Sociaal Werk
METAFOOR ‘ PROFESSIONAL ALS LANTAARNPAAL OF KAMPVUUR
Kunneman ( verschil tussen normatieve en technische professionaliteit
duiden)
De lantaarnpaal
- Sociaal- agogisch werker die de weg belicht
- Die samen met cliënt bewandelen
- Om te zien waar de ijkpunten liggen
- Waar efficiënter gewerkt kan worden
- Wordt centraal aangestuurd vanuit de organisatie of de
maatschappij
- TECHNISCH
De kampvuur
- Toont de autonomie of een discretionaire ruimte
- Het hout in de omgeving + hoe SW kampvuur bouwt bepaalt
hoeveelheid warmte en licht
- Er is een dynamiek en een uitkomst draagt een bepaalde
onvoorspelbaarheid
- Het nodigt uit om er samen rond plaats te nemen
- Het verbindt en maakt een gedeeld verhaal mogelijk
- NORMATIEF
DE VERWISSLBAARHEIDSGEDACHTE
De normatieve ethiek de verwisselbaarheidsgedachte = principe van
gelijkheid:
, - Toetssteen binnen normatieve ethiek
- Bepaalt of een theorie ethisch is
De verwisselbaarheidsgedachte:
- Principe van gelijkheid
- Geen meer gewicht toekennen aan eigen belang dan die van de
anderen
- Eigen rol verwisselbaar met de rol van de ander
- Zo mag ik mijzelf niet andere behandelen dan de anderen +
anderen mogen onderling niet verschillend zijn van elkaar TENZIJ
daarvoor voldoende grond.
- Geeft antwoord op de vraag naar ethische aanvaardbaarheid van
een handeling
Oordeel = moreel of ethische als het een handelen uit
eigenbelang of egoïsme overstijgt.
VB: taart ( 29)
2. DE RECHTVAARDIGHEIDSTHEORIEËN
Dit vak vooral normatieve ethiek waarbinnen 3 grote stromingen
worden onderscheiden: het consequentialisme, de deontologie en de
deugdenethiek die elk een eigen antwoord geven op morele standpunten
ethisch te kunnen legitimeren of rechtvaardigen.
Normatieve ethiek:
- dominantie van deontologisch perspectief
- consesuentialisme wordt geassocieerd met berekening en
efficiëntiedenken
- deugdenethiek is een synthese van discussie tussen consequentialisten
en deontologen + link leggen met zorgethiek
2.1. CONSEQUENTIALISME
= evalueert een handeling op basis van de toestand die die handeling
veroorzaakt.
- Een handeling is goed als die BEST mogelijke gevolgen oplevert of
de MINST schadelijke
, - Legitimeren voor handelen vanuit eigenbelang, waarbij men vooral
streeft naar goede gevolgen voor onszelf
Ethiek:
= een afweging van onze belangen en van die van de anderen streven
naar een positief balans, meer goed dan slecht veroorzaken.
Verwisselbaarheidsgedachte?
- Handeling vanuit egoïsme
- Best mogelijke gevolgen hebben voor zichzelf
- Handeling losgekoppeld van persoon maakt ethisch standpunt
onpersoonlijk
consequentialistische perspectief is daarom uitgesloten van de
verwisselbaarheidsgedachte
Ethische handelen= een handeling die na afweging meer goed
veroorzaakt en iedereen in dezelfde situatie zou dezelfde keuze maken
– iedereen telt evenveel
2.1.1 HET UTILITARISME
Bekendste invulling van het consequentialisme van Jeremy Bentham
gaf antwoord op HOE we het ‘goede’ kunnen invullen + WAT het
resultaat van onze afweging van belangen zou moeten zijn
kunnen ons niet telkens afvragen wat het goede is Het
utiliteitsprincipe = regel :
“ the greatest happiness fort he greatest number op people”
- gevolgen van een handeling + impact op individuele en collectieve
belangen worden zo ingeschat
- Utiliteitscalculus: maakt een afweging tss voordeel en schade en die
moet proportioneel meer voordeel hebben dan schade.
Hulpverlening & consequentialisme:
- proportionaliteit : enkel middelen inzetten die zich redelijk
verhouden tot het beoogde doel
- subsidiariteit: kiezen voor het minst ingrijpende middel om dat doel
te bereiken
