PREVENTIEVE MONDZORG –
THEORIE
Audrey Vermeire
MONDZORG FASE 1
,HOOFDSTUK 1: INLEIDING TOT DE PREVENTIEVE MONDZORG
1.1 INLEIDING : PREVENTIEVE MONDZORG
• Preventie en voorlichting
• Preventie in de gezondheidszorg
o Winst aan belang in de loop der jaren
o Bij preventie hoort voorlichting
• Voorlichting
o Essentieel om kwaliteit van zorg te realiseren
o Een voorwaarde om preventie te kunnen uitvoeren
o Belangrijk voor patiënten
▪ Invloed op tevredenheid van patiënten
▪ Recht op voorlichting
1.2 DE FUNCTIE VAN DE TANDEN EN DE KIEZEN:
• Spijsvertering
• Spreken en uiterlijk
• Mens is een sociaal wezen
Voortijdig verlies van melktanden en -kiezen
Impact van tandbederf
1) directe gevolgen
a) Pijn, kauwen, verminderde eetlust, pijn bij tandenpoetsen, abcesvorming en koorts
2) Langere termijn
a) Gaaf melkgebit: beste garantie voor gaaf definitief gebit
b) Aangetaste en vroegtijdig verwijderde melktanden kunnen leiden tot een verstoorde doorbraak van de
opvolgers
c) Dus: cariës altijd behandelen/stabiliseren: ook in melktanden
Waarom zijn tanden en kiezen van belang?
• Ze behoren tot onze mond, ons lichaam
• Gezonde tanden en kiezen dragen bij tot
o De algemene gezondheid
o Het ‘welbevinden’ van de men
1.2 MONDGEZONDHEID
Definitie van mondgezondheid (WHO 1948):
‘Gezondheid is een toestand van een volledig lichamelijk geestelijk en sociaal welbevinden en niet slechts de
afwezigheid van zieke of lichamelijk gebrek’
• Betekenis van de definitie WHO voor gebitsziektes:
• Gebitsziektes:
o Biologische processen
o Vroegste fase klinisch niet vast te stellen
o Oorzakelijke processen spelen zich buiten het lichaamsweefsel zelf af
1
, o Deze oorzakelijke processen zullen in de loop van de ziekte waarneembare pathologische
veranderingen veroorzaken
• Bewustwording gebitsziekte is afhankelijk van kennis en belangstelling van
o Patiënt en observator
• Mondgezondheid is moeilijk te definiëren.
• Moeilijkheid: personen die volgens objectieve maatstaven niet ziek zijn overtuigen alvorens hulp te kunnen
bieden:
o Niet: ziekte genezen
o Voorlichting
o Motivatie van patiënt en zorgverlener
Impact van tandbederf: levenskwaliteit
• Problemen in de mond: belangrijke weerslag op levenskwaliteit
• Bij kinderen: voor het hele gezin
• Impact op functioneren van gezin
o Activiteiten van gezin moeten aangepast worden
o Emotionele effecten
o Conflicten binnen het gezin
o Kind heeft meer aandacht nodig
o Tandheelkundige problemen geven aanleiding tot financiële moeilijkheden, werkverlet,
schuldgevoel bij de ouders en bezorgdheid, verwarring en moeilijk gedrag bij het kind
Impact van tandbederf: algemene gezondheid
• Infectiehaarden in de mond : kan in verband gebracht worden met aandoeningen op afstand
• Verwikkelingen thv hart en bloedvaten, gewrichten,
• Abcesvorming thv lever, hersenen etc
• Daarom: verwijden en/of vroegtijdig de infectiehaarden te elimineren
1.3 DOELSTELLING VAN PREVENTIEVE TANDHEELKUNDE
Preventieve tandheelkunde -> preventieve gebitszorg, preventieve mondgezondheidszorg
Gezondheid van de mond : behoeden & bevorderen
• Voorkomen van afwijkingen
• Voorkomen van verergering van afwijkingen
Preventie kan gericht zijn op: gemeenschap, individu,
groep (bvb klasgroep)
Preventie op grote of kleine groepen
• Algemeen voorlichtend: voeding en gezondheid
• Gericht voorlichtend – voedingsdriehoek, snoep
• Andere maatregelen – spoelen met fluoride op scholen
Preventie gericht op het individu
• Voorlichting rond snoepbeperking, hoe tanden poetsen
• Tanden polijsten, om tand glad te maken, zodat plak niet kan blijven plakken.
Primaire preventie : Voorkomen van ziekte, elimineren van oorzaken – gezonde cliënt
2
, Secundaire preventie : de gezondheid is reeds gestoord, vroegtijdige diagnose en vroegtijdige behandeling –
Röntgenfoto’s maken, witte vlekken op de tanden, rode gingiva
Tertiaire preventieve: Het beperken van de schade aan de gezondheid, rehabiliteren = curatieve en restauratieve
tandheelkunde – je zorgt ervoor dat bvb verdere cariës gaat stoppen, er is effectieve schade opgedaan.
Rol van preventie in de curatieve en restauratieve tandheelkunde
• Inbrengen van een preventieve denkwijze, attitude en basisfilosofie
o Bij elke behandeling realiseert men zich dat deze moet bijdragen tot het totale welbevinden van de
patiënt
o De behandeling moet bijdragen tot het langer gezond of functioneel zijn van het gebitselement en
het gebit als geheel
Iedere behandeling houdt dus preventie in
Twee andere vormen van preventie
• ‘primaire primaire’ preventie
o Pre-eruptief effect van fluoride
o Onderdrukken van cariogene bacteriën bij moeders : overdracht naar de kinderen wordt op deze
manier kleiner
• Preventie van recidief en iatrogene schade
• Preventie van recidief: Secundaire cariës en niet genezen van het parodontium na intensieve behandeling:
zie later bij cariologie en parodontologie
Preventie van iatrogene schade :
• Conserverende thk: kleine caviteitspreparaties en gebruik van composietfissuurlakrestauraties ipv Ag
restauraties
• Prothetiek: correctie van te lange prothese randen
• Voorkomen van overbelasting om het parodontium te sparen: en tandstand afwijkingen te voorkomen
• Materiaalkunde: restauratiematerialen met een uitzettingscoëfficiënt gelijk aan die van glazuur zullen beter
voldoen dan die met een ander coëfficiënt
• Orthodontie: situatie om cariës en paroproblemen te voorkomen – als alles te snel gebeurd kan er iatrogene
schade oplopen.
Doe-preventie preventieve handelingen die door de cliënt tandarts of
mondhygiënist worden uitgevoerd (tanden poetsen,
lokale fluoride applicatie, enz)
Praat-preventie instrueren en informeren
Zelfzorg Wat de patiënt zelf doet
Mantelzorg Aaanvullende, niet-beroepsmatige hulpverlening
1.4 PROBLEEMGEBIEDEN
Meest voorkomende aandoeningen: cariës & parodontale aandoeningen
Oorzaak: tandplaque – zorgt voor gaatjes en tandvleesproblemen
Kanker: roken, alcohol
3
THEORIE
Audrey Vermeire
MONDZORG FASE 1
,HOOFDSTUK 1: INLEIDING TOT DE PREVENTIEVE MONDZORG
1.1 INLEIDING : PREVENTIEVE MONDZORG
• Preventie en voorlichting
• Preventie in de gezondheidszorg
o Winst aan belang in de loop der jaren
o Bij preventie hoort voorlichting
• Voorlichting
o Essentieel om kwaliteit van zorg te realiseren
o Een voorwaarde om preventie te kunnen uitvoeren
o Belangrijk voor patiënten
▪ Invloed op tevredenheid van patiënten
▪ Recht op voorlichting
1.2 DE FUNCTIE VAN DE TANDEN EN DE KIEZEN:
• Spijsvertering
• Spreken en uiterlijk
• Mens is een sociaal wezen
Voortijdig verlies van melktanden en -kiezen
Impact van tandbederf
1) directe gevolgen
a) Pijn, kauwen, verminderde eetlust, pijn bij tandenpoetsen, abcesvorming en koorts
2) Langere termijn
a) Gaaf melkgebit: beste garantie voor gaaf definitief gebit
b) Aangetaste en vroegtijdig verwijderde melktanden kunnen leiden tot een verstoorde doorbraak van de
opvolgers
c) Dus: cariës altijd behandelen/stabiliseren: ook in melktanden
Waarom zijn tanden en kiezen van belang?
• Ze behoren tot onze mond, ons lichaam
• Gezonde tanden en kiezen dragen bij tot
o De algemene gezondheid
o Het ‘welbevinden’ van de men
1.2 MONDGEZONDHEID
Definitie van mondgezondheid (WHO 1948):
‘Gezondheid is een toestand van een volledig lichamelijk geestelijk en sociaal welbevinden en niet slechts de
afwezigheid van zieke of lichamelijk gebrek’
• Betekenis van de definitie WHO voor gebitsziektes:
• Gebitsziektes:
o Biologische processen
o Vroegste fase klinisch niet vast te stellen
o Oorzakelijke processen spelen zich buiten het lichaamsweefsel zelf af
1
, o Deze oorzakelijke processen zullen in de loop van de ziekte waarneembare pathologische
veranderingen veroorzaken
• Bewustwording gebitsziekte is afhankelijk van kennis en belangstelling van
o Patiënt en observator
• Mondgezondheid is moeilijk te definiëren.
• Moeilijkheid: personen die volgens objectieve maatstaven niet ziek zijn overtuigen alvorens hulp te kunnen
bieden:
o Niet: ziekte genezen
o Voorlichting
o Motivatie van patiënt en zorgverlener
Impact van tandbederf: levenskwaliteit
• Problemen in de mond: belangrijke weerslag op levenskwaliteit
• Bij kinderen: voor het hele gezin
• Impact op functioneren van gezin
o Activiteiten van gezin moeten aangepast worden
o Emotionele effecten
o Conflicten binnen het gezin
o Kind heeft meer aandacht nodig
o Tandheelkundige problemen geven aanleiding tot financiële moeilijkheden, werkverlet,
schuldgevoel bij de ouders en bezorgdheid, verwarring en moeilijk gedrag bij het kind
Impact van tandbederf: algemene gezondheid
• Infectiehaarden in de mond : kan in verband gebracht worden met aandoeningen op afstand
• Verwikkelingen thv hart en bloedvaten, gewrichten,
• Abcesvorming thv lever, hersenen etc
• Daarom: verwijden en/of vroegtijdig de infectiehaarden te elimineren
1.3 DOELSTELLING VAN PREVENTIEVE TANDHEELKUNDE
Preventieve tandheelkunde -> preventieve gebitszorg, preventieve mondgezondheidszorg
Gezondheid van de mond : behoeden & bevorderen
• Voorkomen van afwijkingen
• Voorkomen van verergering van afwijkingen
Preventie kan gericht zijn op: gemeenschap, individu,
groep (bvb klasgroep)
Preventie op grote of kleine groepen
• Algemeen voorlichtend: voeding en gezondheid
• Gericht voorlichtend – voedingsdriehoek, snoep
• Andere maatregelen – spoelen met fluoride op scholen
Preventie gericht op het individu
• Voorlichting rond snoepbeperking, hoe tanden poetsen
• Tanden polijsten, om tand glad te maken, zodat plak niet kan blijven plakken.
Primaire preventie : Voorkomen van ziekte, elimineren van oorzaken – gezonde cliënt
2
, Secundaire preventie : de gezondheid is reeds gestoord, vroegtijdige diagnose en vroegtijdige behandeling –
Röntgenfoto’s maken, witte vlekken op de tanden, rode gingiva
Tertiaire preventieve: Het beperken van de schade aan de gezondheid, rehabiliteren = curatieve en restauratieve
tandheelkunde – je zorgt ervoor dat bvb verdere cariës gaat stoppen, er is effectieve schade opgedaan.
Rol van preventie in de curatieve en restauratieve tandheelkunde
• Inbrengen van een preventieve denkwijze, attitude en basisfilosofie
o Bij elke behandeling realiseert men zich dat deze moet bijdragen tot het totale welbevinden van de
patiënt
o De behandeling moet bijdragen tot het langer gezond of functioneel zijn van het gebitselement en
het gebit als geheel
Iedere behandeling houdt dus preventie in
Twee andere vormen van preventie
• ‘primaire primaire’ preventie
o Pre-eruptief effect van fluoride
o Onderdrukken van cariogene bacteriën bij moeders : overdracht naar de kinderen wordt op deze
manier kleiner
• Preventie van recidief en iatrogene schade
• Preventie van recidief: Secundaire cariës en niet genezen van het parodontium na intensieve behandeling:
zie later bij cariologie en parodontologie
Preventie van iatrogene schade :
• Conserverende thk: kleine caviteitspreparaties en gebruik van composietfissuurlakrestauraties ipv Ag
restauraties
• Prothetiek: correctie van te lange prothese randen
• Voorkomen van overbelasting om het parodontium te sparen: en tandstand afwijkingen te voorkomen
• Materiaalkunde: restauratiematerialen met een uitzettingscoëfficiënt gelijk aan die van glazuur zullen beter
voldoen dan die met een ander coëfficiënt
• Orthodontie: situatie om cariës en paroproblemen te voorkomen – als alles te snel gebeurd kan er iatrogene
schade oplopen.
Doe-preventie preventieve handelingen die door de cliënt tandarts of
mondhygiënist worden uitgevoerd (tanden poetsen,
lokale fluoride applicatie, enz)
Praat-preventie instrueren en informeren
Zelfzorg Wat de patiënt zelf doet
Mantelzorg Aaanvullende, niet-beroepsmatige hulpverlening
1.4 PROBLEEMGEBIEDEN
Meest voorkomende aandoeningen: cariës & parodontale aandoeningen
Oorzaak: tandplaque – zorgt voor gaatjes en tandvleesproblemen
Kanker: roken, alcohol
3
