Universiteit Utrecht – Klinische Psychologie Jaar 1: Volledige Samenvatting

Samenvatting Klinische psychologie

H15
Obsessief/compulsieve stoornis / dwangstoornis

 Obsessies = dwangedachten

 Compulsies = dwanghandelingen

 beide

Impulsen of voorstellingen worden ervaren als intrusief en ongewenst en zorgen voor angst of lijden ->
persoon probeert deze gedachten te neutraliseren met andere gedachte of handeling

Realiteitsbesef kan gespecificeert worden

Kenmerken

 Aanwezigheid van obsessies, compulsies of beide die tijdrovend zijn of ernstige lijdensdruk
veroorzaken en de persoon beperken in het functioneren



Coverte dwanghandelingen= neutraliserende gedachten



Veelvoorkomende dwangedachten

 Vuil

 Besmetting

 Geweld

 Iemand iets aan willen doen



Prevalentie 2,5% en incidentie 1,6%

Gemiddelde leeftijd begin = 19 jaar



Actieve vermijding= dwanghandelingen zoals schoonmaken

Passieve vermijding= persoon vermijdt alles wat spanning kan veroorzaken



Interpretatiestijl patiënt ->

 overschatting eigenverantwoordelijkheid = inflated responsibility

 Overschatten belang van de dwanggedachten dit leidt tot

 Thought-action fusion -> magisch denken '' aks ik dit denk ga ik het ook doen''

,Kans op dwangstoornis

 Tweemaal zo groot als eerstegraads familielid ook heeft

 Internaliserende symptomen

 Negatieve emotionliteit ( angst, verlegenheid of geremdheid)

 Gedragsinhibitie in de kindertijd



Geslacht:

 Bij mannen en vrouwen evenvaak

 Stoornis begint vaak eerder bij mannen

 Bij manner vaker comorbide ticstoornis

 Vrouwen vaker smetvrees en wasdrang

 Mannen meer symmetrische handelingen en verboden obsessies



Comorbiditeit

 Ticstoornis 30%

 Depressies vaak voor -> ondergeschikt aan dwang



Diagnose

 Yale Brown obsessive compulsive scale Y-BOCS = Gestructureerd interview

 Padua inventory = zelfbeoordelingsvragenlijst



Behandeling

 Gedragstherapie met exposure in vivo met responspreventie -> heeft voorkeur want lange
termijneffecten en goed onderzocht

 Cognitieve therapie

 Inference-based approach -> herkennen van de angstige verbeelding, meer richting op zintuigelijke
werkelijkheid




Verzamelstoornis = moeite om spullen weg te doen ook al heeft het in werkelijkheid geen waarde

Realiteitsbesef kan gespecificeerd worden



Kenmerken van de verzamelstoornis

Aanhoudende moeite om afstand te doen van bezittingen die

 Voortkomt uit behoefte te bewaren en uit lijdensdruk bij wegdoen

,  Leidt tot veel bezittingen die in de weg staan en woonruimtes nauwelijks bewoonbaar maken



Prevalentie

2-6 % van VS

Vaker bij oudere volwassenen dan jongvolwassenen

Begint vaak tussen 11-15



Cognitief gedragstherapeutisch model (verzameldwang)

 Problemen infoverwerking -> underinclusive cognitive style = mensne zien ieder voorwerp als
losstaand i.p.v. behorend tot een categorie. Vertrouwen geheugen niet en willen schriftelijke info.

 Overtuiging over en gehechtheid aan bezittingen ->

 Emotionele reacties -> emotionele waarde hechten aan bezittingen



Volgens steketee is verzameldrang en compulsief verwerven vermijdingsgedrag tegen angst en verdriet



Aandachtsspan verzameldwangers korter

Slechter in planningstaken



Risicofactoren

 Besluiteloosheid

 Psychtraumatische levensgebeurtenissen

 Familiaire belasting 50% genetische factoren uit tweelingonderzoek



Geslacht

 Evenvaak voor bij mannen en vrouwen

 Mannen meer verzamelen

 Vrouwen overmatig verwerven en koopdrang




Comorbiditeit

 Schizofrenie

 Organische mentale stoornis

 Eetstoornis

 Hersenbeschadiging

 Dementie

,  Sociale fobie

 Depressie

 Bipolaire stoornis



Diagnostiek

 Semigestructureerd interview= hoarding rating scale interview

 Zelfinvulvragenlijst= saving inventory revised

 Clutter image rating



Behandeling

 CGT

 Nederlandse versie gedragstherapeutisch model:

1. Psycho-educatie en behandelplan

2. Verminderen van het in huis halen van spullen

3. Cognitieve therapie

4. Ordenen en organiseren

5. Wegdoen van spullen

6. Terugvalpreventieplan -> stoplicht



Morfodysfore stoornis = overtuiging van een of meer vermeende misvormingen of onvolkomendheden in het
uiterlijk die door andere niet waarneembaar zijn of als onbeduidende worden beschouwd



 Als ongerustheid is over uiterlijk -> dan repititieve handelingen zoals controleren in de spiegel

 Signficant lijden of beperking van sociale/beroepsmatig functioneren

 Preoccupatie kan niet worden verklaard door eetstoornis



Muscilodysfore stoornis= gepreoccupeerd met idee dat het lichaam te klein is of te weinig gespierd

 Realiteitsbesef: goed, gering, ontbrekend



Prevalentie

 1,7 tot 2,4 % bevolking

 3% bij plastisch chirurg heeft bdd

 2/3 begitnt voor 18 jaar oud

 Evenveel bij mannen en vrouwen

 Mannen vaker genitale preoccupatie