Inleiding intellectuele rechten
Recht en BMW
Recht is zowel een sociale als een geesteswetenschap. Als menswetenschap ligt het dicht bij economie, terwijl het
als geesteswetenschap nauw verbonden is met andere wetenschappelijke disciplines.
Binnen de menswetenschappen ontstaat complexiteit zodra je met mensen werkt, omdat ze een eigen wil en mate van
vrijheid hebben. Dit maakt het moeilijk om recht in strikte wetenschappelijke wetten te vatten.
Recht is in sommige domeinen strikt bepaald, terwijl het in andere juist open staat voor interpretatie en discussie. De
vraag wat we met zekerheid kunnen weten en waar ruimte is voor debat, leidt vaak tot meningsverschillen.
Bijvoorbeeld, de beoordeling of een uitvinding als ‘nieuw’ wordt beschouwd, kan tot uiteenlopende interpretaties
leiden—een uitdaging die zich ook op examens kan voordoen.
Intellectuele eigendom en BMW
Dit is de structuur die je moet volgen bij juridische vragen in dit vak:
1) Wat heb je nodig om rechten te laten ontstaan? (Geldigheid)
Bestaat er daadwerkelijk een recht?
Is er een octrooi verleend?
Heeft de auteur een auteursrecht?
2) Aan wie komen de rechten toe? (Titulariteit):
Is de juiste persoon de houder van het octrooi?
3) Wat kan je ermee doen? (Beschermingsomvang)
Mag de houder van het intellectueel eigendomsrecht dit afdwingen?
Valt een nieuwe toepassing van een uitvinding nog onder het oorspronkelijke octrooi?
Voorbeeld: Een GM tegen kanker blijkt later ook werkzaam tegen Alzheimer. Mag de octrooihouder dan verbieden dat
een concurrent dit medicijn voor Alzheimer gebruikt? Wat gebeurt er na het verlopen van een octrooi (meestal 20 jaar)?
Voorbeeld: Na het verlopen van een octrooi kunnen andere farmaceutische bedrijven testen uitvoeren en een
generieke versie ontwikkelen.
Polarisuitzondering: Een bonafide generisch farmaceutisch bedrijf mag al vóór octrooiverval tests uitvoeren om
sneller toegang te krijgen tot de markt.
4) Kan het recht worden afgedwongen? (Handhaving) – niet kennen
De houder kan typische inbreukmakende handelingen verbieden.
Dit valt onder procedureel recht, wat het domein is van advocaten en juristen (geen detailkennis vereist voor dit vak).
Bijvoorbeeld
Traitmark
Traitmark® zorgt voor merkbescherming van Alimta®, zelfs wanneer het octrooi verloopt en andere fabrikanten de
technische uitvinding kunnen reproduceren. Dit voorkomt dat concurrenten de merknaam Alimta® gebruiken, ook al
hebben ze geen toestemming van de originele ontwikkelaar (Eli Lilly).
De merknaam Alimta® is gericht op consumenten en artsen, zodat zij weten dat een product met deze naam afkomstig
is van Eli Lilly. Daarentegen is Pemetrexed de generieke, niet-beschermde naam.
Hoewel het octrooi vervalt, blijft de merknaam beschermd. Een voorbeeld hiervan is Rilatine, dat ondanks het verlopen
octrooi een merknaam van Novartis blijft.
Geen auteursrecht op wetteksten
Wetteksten vallen niet onder het auteursrecht omdat:
• Ze een publieke functie hebben binnen de rechtsstaat.
• Ze een sterk formularisch karakter hebben, waardoor er weinig creatieve vrijheid is voor de auteur.
Disney en Rilatine vs methylfenidaat
Definitie IER
Uitzondering op vrijheid van onderneming
•Intellectuele eigendomsrechten (IER) zijn
•exclusieve verbodsrechten
•die bij wet worden verleend
•en die een tijdelijke bescherming (monopolie) creëren
•van een creatie = onlichamelijke zaken (≠ lichamelijke zaak waarin/-op de creatieve prestatie “staat” bv.
schilderij)“intangible assets” / immateriële goederen eigendomsrecht op creatie van intellect vorm nodig – geen
bescherming van ideeën
•geldig in een bepaald territorium
Intellectueel eigendomsrecht (IER) is een negatief verbodsrecht, wat betekent dat het de houder exclusieve controle geeft over het gebruik
van een creatie of uitvinding. Het houdt niet automatisch in dat anderen bepaalde handelingen niet mogen uitvoeren, tenzij deze expliciet
worden beperkt door een bestaand intellectueel eigendomsrecht (zoals octrooi- of auteursrecht).
Alles wat niet gereguleerd of beschermd is onder intellectueel eigendomsrecht, blijft vrij beschikbaar voor algemeen gebruik.
Waarom IER?
Praktischeredenenvoorwerpis niettastbaar–“fysieke” beschermingis nietmogelijk eenmaalvoorwerppubliekis, is
controlenietmeermogelijk(zekerdigitaal)
Beleidsredenenfocus op cultureleen socialevooruitgang–stimulerenvan creativiteit focus op
technologischevooruitgang–stimulerenvan innovatie evenwichttussenpubliekeen private belangenbv. octrooi: “patent
bargain”: exclusiefrechtin ruilvooropenbaarmaking
1
,IER is een middel om sociale en culturele vooruitgang te stimuleren door innovaties en creatieve werken te
beschermen. Hierdoor kunnen makers en uitvinders een inkomen genereren uit hun creaties en investeringen in
nieuwe ontwikkelingen terugverdienen.
IER beschermt echter niet het idee op zich, aangezien ideeën vrij en onderdeel van het publieke domein blijven. De
bescherming richt zich op de concrete uitwerking of vormgeving van een idee, niet op de materiële objecten waarin
het idee zich bevindt.
• Octrooirecht (bescherming van technische uitvindingen)
• Auteursrecht (bescherming van creatieve werken zoals muziek, literatuur en kunst)
• Merkenrecht (bescherming van handelsmerken en logo's)
• Tekeningen- en modellenrecht (bescherming van ontwerpen)
• Kwekersrecht (bescherming van nieuwe plantenrassen)
• Topografieën van semiconductoren (bescherming van microchipontwerpen)
• Sui generis databankenrecht (specifieke bescherming van databanken)
• Naburige rechten (rechten voor uitvoerende kunstenaars en producenten)
• Geregistreerde benamingen (bescherming van geografische aanduidingen zoals Champagne)
• Domeinnamen (rechten op internetadressen)
De termen octrooirecht, auteursrecht en merkenrecht zijn rood omlijnd = de belangrijkste of meest bekende vormen
van intellectueel eigendomsrecht worden beschouwd.
Soorten IER?
Auteursrecht = Auteursrecht ontstaat automatisch zodra
een werk, zoals een lied of schilderij, wordt gecreëerd en
voldoet aan de eis van originaliteit. Er is geen registratie bij
een bureau nodig; het recht is direct van kracht.
Octrooien en merken = In tegenstelling tot auteursrecht
moeten octrooien en merken wél officieel worden
geregistreerd om bescherming te verkrijgen. Zonder
registratie kan er geen aanspraak worden gemaakt op
exclusieve rechten.
Eigendomsrechten = Eigendomsrechten gelden
tegenover iedereen, ongeacht of iemand op de hoogte is
van het eigendomsrecht. Een octrooi werkt bijvoorbeeld erga omnes (tegenover iedereen), wat betekent dat niemand
de gepatenteerde uitvinding zonder toestemming mag gebruiken. Het octrooi hoeft niet geheim te blijven, maar is juist
openbaar zodat innovatie wordt gestimuleerd.
IER vs complementen van IER
één product, vele IER
Aantal IER en aantal IER-aanvragen
Databanken met informatie over geregistreerde IER
Octrooien: Espacenet–meerdan 140 miljoendocumenten
•Merkenen tekeningen/modelleneSearch plus EUIPO
* TMviewen DESIGNview
* Benelux-Bureau voorIntellectueleEigendom(BBIE) voormerkenen modellen
Wetgevend kader
Heel belangrijk: territorialiteitsbeginsel
- IE-rechtenkelin bepaaldterritorium
- gevolg: fragmentatie–problematisch, zekerdigitaal!
2
, Nationaal niveau Beneluxx-niveau
Wetboek EconomischRecht(WER, 2014) – Benelux-Verdraginzakede IntellectueleEigendom(BVIE
federalewetwebsite 2005, nieuweversiein werking2019) website
in het bijzonder: boekXI: inhoud(materieel) en boekenXV enkelinhoud, handhavingis nationaalgeregeld
en XVII: handhaving(formeel)
•Koninklijkebesluiten: uitvoering
EU-niveau
Verordeningen Richtlijnen
- algemeen(niet individueel) - algemeen(nietindividueel)
- rechtstreeksverbindendin EU-lidstaten - verbindt de EU-lidstatentot omzettingin nationaalrecht
- doel: unificatie - doel: harmonisatie
- bv. merken, modellen - bv. merken, auteursrecht, biotech
Verschil tussen een verordening en een richtlijn
Beide zijn vormen van Europese wetgeving en gelden dus niet voor individuen zoals een vonnis
(bijvoorbeeld een rechterlijke beslissing over gevangenisstraf), maar voor lidstaten.
Verordening
• Een Europese wet die rechtstreeks bindend is in alle 27 EU-lidstaten zodra deze is aangenomen door het Europees
Parlement en de Raad van Ministers.
• Lidstaten hoeven de verordening niet om te zetten in nationale wetgeving; geldt direct in elke lidstaat.
• Voorbeeld: De Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) geldt direct in de hele EU zonder dat landen
deze apart hoeven te implementeren.
Richtlijn
• Een kaderwet die niet rechtstreeks bindend is, maar lidstaten verplicht om een bepaald doel te bereiken.
• Lidstaten mogen zelf bepalen hoe ze de richtlijn omzetten in nationale wetgeving.
• Dit geeft landen meer vrijheid en past binnen het principe van subsidiariteit (waarbij EU-lidstaten autonomie
behouden in hoe ze EU-wetgeving implementeren).
• Bv.: De Richtlijn auteursrechten id digitale eengemaakte markt, waarbij elk EU-land zelf bepaalt hoe het de regels
in nationale wetgeving omzet.
• Verordening = directe wet, onmiddellijk bindend voor alle lidstaten.
• Richtlijn = doelgericht, lidstaten moeten de wet zelf implementeren op een manier die bij hen past.
Internationaal niveau
Doel: overstijgen van territorialiteitsbeginsel
1) formeel: m.b.t. registratieprocedure voor industriële eigendomsrechten in hele wereld
2) materieel: m.b.t. inhoud van recht
- nationalebehandeling: geendiscriminatie
- minimumstandaarden.
o Essentiële inhoudelijke verdragenVerdrag van Parijs (1883): industriële eigendomsrechten
o Conventie van Bern (1886): auteursrecht
o Europees Octrooiverdrag (1973, 2000) – niet EU! (38 lidstaten)
o TRIPs-Overeenkomst (1994) < Wereldhandelsorganisatie (WTO)
Octrooirecht
Octrooirecht
Structuur van analyse
Algemeen
Wetgevend kader
Belgie: wetboek economisch recht, niet enkel octrooirecht,
consumentenrecht, handelsrecht,…
Nationale wetten geharmoniseerd op Europees niveau: lidstaten
voeren het uit.
Eenheidsoctrooi = een recht dat in tegenstelling tot octrooirecht
niet geldt in 1 lidstaat, maar in een heleboel aantal landen.
Europees octrooiverdrag:
WER = Wetboek Economisch Recht
3
, TRIPS (=Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights), onderdeel van de Wereldhandelsorganisatie, stelt
voorwaarden voor octrooiverlening en geldt wereldwijd, niet alleen binnen de EU. Handhaving gebeurt desnoods via
handelsacties. Het verdrag is geïnspireerd door het Verdrag van Parijs, dat non-discriminatie waarborgt: landen
erkennen elkaars burgers gelijk bij octrooiaanvragen, zodat een Belg in Nederland dezelfde voorwaarden heeft als een
Nederlander.
Dubbel concept
1) Recht: exclusiefrecht(verbodsrecht)tijdelijk (meestal 20 jaar na aanvraag)
* recht om derden te verbieden de uitvinding te produceren, verkopen of gebruiken
* toegekend voor één bepaald of een aantal landen (territorialiteitsbeginsel)
* in ruil voor de bekendmaking van de essentiële technische kenmerken
- “quid pro quo” – “patent bargain” à staat en uitvinder, recht om anderen toegang tot uitvinding te
onzeggen à monopoly-rprijs. Tegenprestatie: aan publiek in algemeen (mensen die ook technisch actief
willen worden, bijleren,…) aan deze mensen informatie van uitvinding verschaffen (gebeurt via octrooi)
- afspraak met overheid
- vs. bedrijfsgeheimen
o Bedrijfsgeheimen worden beschermd door interne maatregelen (zoals versleuteling) en hebben
geen vaste termijn zoals een octrooi (20 jaar), maar kunnen langer geldig blijven.
o Risico: Ongeveer een derde van de bedrijfsgeheimen lekt uit, bijvoorbeeld door reverse-
engineering of als een derde partij de uitvinding bemachtigt. De houder kan dan weinig
ondernemen, tenzij de informatie te kwader trouw is verkregen.
o Belangrijke afweging:
§ Hoe groot is het risico dat de uitvinding wordt gereconstrueerd?
§ Hoe lang blijft geheimhouding realistisch?
o Op basis daarvan beslis je of je een octrooi aanvraagt of het als bedrijfsgeheim bewaart.
2) Document: octrooi als beschrijving van uitvinding (VOORWAARDEN)
• een octrooi is een papier dat de uitvinding beschrijft op een zodanige manier dat een vakman de
uitvinding kan begrijpen en toepassen
à zie vereiste van nawerkbaarheid aan einde van dit college (openbaring van uitvinding is formele
vereiste, zo centraal in sociaal contract in octrooi)
• octrooi als bron van technische kennis en informatie
- 90 % van databases vrijtegebruiken
- 10 % beschermd
- veelgoedeoplossingengratis beschikbaar!
- Centre for IT & IP Law 7
Aantal octrooien in Frankrijk is Kleiner dan aantal
octrooiaanvragen in Japan,…
Geldigheid
Eerste stap: hebben we uberhaupt een uitvinding?
Voorwerp: uitvinding (1e stap)
• Vereiste van technisch karakter (specifiek herhaalbaar ingrijpen in natuurlijke fysische werkelijkheid, specifiek
materieel probleem oplossen)
• verband met technisch domein
• verband met technisch probleem
• vereiste van technische kenmerken
• Kan betrekking hebben op alle gebieden van technologie
• Andere octrooiwetten kunnen anders definiëren (ruimer) à bv. VS: “new and useful process, machine, manufacture,
or composition of matter, or any new and useful improvement thereof”
Soorten uitvindingen
Voortbrengsel
“product, apparatus or compound”: Verschil is dat je producten kan vastnemen, specifieke uitkomsten van ‘het ding
zelf’. Bv. machine, werktuig in industrieel proces, maar ook met finaal product aan consument.
Werkwijze (gebruik, proces,…)
“method”
• wijze van waterzuivering
• methode voor langetermijnopslag
• procedé voor aanbrengen van nanocoatinglaag
4
Recht en BMW
Recht is zowel een sociale als een geesteswetenschap. Als menswetenschap ligt het dicht bij economie, terwijl het
als geesteswetenschap nauw verbonden is met andere wetenschappelijke disciplines.
Binnen de menswetenschappen ontstaat complexiteit zodra je met mensen werkt, omdat ze een eigen wil en mate van
vrijheid hebben. Dit maakt het moeilijk om recht in strikte wetenschappelijke wetten te vatten.
Recht is in sommige domeinen strikt bepaald, terwijl het in andere juist open staat voor interpretatie en discussie. De
vraag wat we met zekerheid kunnen weten en waar ruimte is voor debat, leidt vaak tot meningsverschillen.
Bijvoorbeeld, de beoordeling of een uitvinding als ‘nieuw’ wordt beschouwd, kan tot uiteenlopende interpretaties
leiden—een uitdaging die zich ook op examens kan voordoen.
Intellectuele eigendom en BMW
Dit is de structuur die je moet volgen bij juridische vragen in dit vak:
1) Wat heb je nodig om rechten te laten ontstaan? (Geldigheid)
Bestaat er daadwerkelijk een recht?
Is er een octrooi verleend?
Heeft de auteur een auteursrecht?
2) Aan wie komen de rechten toe? (Titulariteit):
Is de juiste persoon de houder van het octrooi?
3) Wat kan je ermee doen? (Beschermingsomvang)
Mag de houder van het intellectueel eigendomsrecht dit afdwingen?
Valt een nieuwe toepassing van een uitvinding nog onder het oorspronkelijke octrooi?
Voorbeeld: Een GM tegen kanker blijkt later ook werkzaam tegen Alzheimer. Mag de octrooihouder dan verbieden dat
een concurrent dit medicijn voor Alzheimer gebruikt? Wat gebeurt er na het verlopen van een octrooi (meestal 20 jaar)?
Voorbeeld: Na het verlopen van een octrooi kunnen andere farmaceutische bedrijven testen uitvoeren en een
generieke versie ontwikkelen.
Polarisuitzondering: Een bonafide generisch farmaceutisch bedrijf mag al vóór octrooiverval tests uitvoeren om
sneller toegang te krijgen tot de markt.
4) Kan het recht worden afgedwongen? (Handhaving) – niet kennen
De houder kan typische inbreukmakende handelingen verbieden.
Dit valt onder procedureel recht, wat het domein is van advocaten en juristen (geen detailkennis vereist voor dit vak).
Bijvoorbeeld
Traitmark
Traitmark® zorgt voor merkbescherming van Alimta®, zelfs wanneer het octrooi verloopt en andere fabrikanten de
technische uitvinding kunnen reproduceren. Dit voorkomt dat concurrenten de merknaam Alimta® gebruiken, ook al
hebben ze geen toestemming van de originele ontwikkelaar (Eli Lilly).
De merknaam Alimta® is gericht op consumenten en artsen, zodat zij weten dat een product met deze naam afkomstig
is van Eli Lilly. Daarentegen is Pemetrexed de generieke, niet-beschermde naam.
Hoewel het octrooi vervalt, blijft de merknaam beschermd. Een voorbeeld hiervan is Rilatine, dat ondanks het verlopen
octrooi een merknaam van Novartis blijft.
Geen auteursrecht op wetteksten
Wetteksten vallen niet onder het auteursrecht omdat:
• Ze een publieke functie hebben binnen de rechtsstaat.
• Ze een sterk formularisch karakter hebben, waardoor er weinig creatieve vrijheid is voor de auteur.
Disney en Rilatine vs methylfenidaat
Definitie IER
Uitzondering op vrijheid van onderneming
•Intellectuele eigendomsrechten (IER) zijn
•exclusieve verbodsrechten
•die bij wet worden verleend
•en die een tijdelijke bescherming (monopolie) creëren
•van een creatie = onlichamelijke zaken (≠ lichamelijke zaak waarin/-op de creatieve prestatie “staat” bv.
schilderij)“intangible assets” / immateriële goederen eigendomsrecht op creatie van intellect vorm nodig – geen
bescherming van ideeën
•geldig in een bepaald territorium
Intellectueel eigendomsrecht (IER) is een negatief verbodsrecht, wat betekent dat het de houder exclusieve controle geeft over het gebruik
van een creatie of uitvinding. Het houdt niet automatisch in dat anderen bepaalde handelingen niet mogen uitvoeren, tenzij deze expliciet
worden beperkt door een bestaand intellectueel eigendomsrecht (zoals octrooi- of auteursrecht).
Alles wat niet gereguleerd of beschermd is onder intellectueel eigendomsrecht, blijft vrij beschikbaar voor algemeen gebruik.
Waarom IER?
Praktischeredenenvoorwerpis niettastbaar–“fysieke” beschermingis nietmogelijk eenmaalvoorwerppubliekis, is
controlenietmeermogelijk(zekerdigitaal)
Beleidsredenenfocus op cultureleen socialevooruitgang–stimulerenvan creativiteit focus op
technologischevooruitgang–stimulerenvan innovatie evenwichttussenpubliekeen private belangenbv. octrooi: “patent
bargain”: exclusiefrechtin ruilvooropenbaarmaking
1
,IER is een middel om sociale en culturele vooruitgang te stimuleren door innovaties en creatieve werken te
beschermen. Hierdoor kunnen makers en uitvinders een inkomen genereren uit hun creaties en investeringen in
nieuwe ontwikkelingen terugverdienen.
IER beschermt echter niet het idee op zich, aangezien ideeën vrij en onderdeel van het publieke domein blijven. De
bescherming richt zich op de concrete uitwerking of vormgeving van een idee, niet op de materiële objecten waarin
het idee zich bevindt.
• Octrooirecht (bescherming van technische uitvindingen)
• Auteursrecht (bescherming van creatieve werken zoals muziek, literatuur en kunst)
• Merkenrecht (bescherming van handelsmerken en logo's)
• Tekeningen- en modellenrecht (bescherming van ontwerpen)
• Kwekersrecht (bescherming van nieuwe plantenrassen)
• Topografieën van semiconductoren (bescherming van microchipontwerpen)
• Sui generis databankenrecht (specifieke bescherming van databanken)
• Naburige rechten (rechten voor uitvoerende kunstenaars en producenten)
• Geregistreerde benamingen (bescherming van geografische aanduidingen zoals Champagne)
• Domeinnamen (rechten op internetadressen)
De termen octrooirecht, auteursrecht en merkenrecht zijn rood omlijnd = de belangrijkste of meest bekende vormen
van intellectueel eigendomsrecht worden beschouwd.
Soorten IER?
Auteursrecht = Auteursrecht ontstaat automatisch zodra
een werk, zoals een lied of schilderij, wordt gecreëerd en
voldoet aan de eis van originaliteit. Er is geen registratie bij
een bureau nodig; het recht is direct van kracht.
Octrooien en merken = In tegenstelling tot auteursrecht
moeten octrooien en merken wél officieel worden
geregistreerd om bescherming te verkrijgen. Zonder
registratie kan er geen aanspraak worden gemaakt op
exclusieve rechten.
Eigendomsrechten = Eigendomsrechten gelden
tegenover iedereen, ongeacht of iemand op de hoogte is
van het eigendomsrecht. Een octrooi werkt bijvoorbeeld erga omnes (tegenover iedereen), wat betekent dat niemand
de gepatenteerde uitvinding zonder toestemming mag gebruiken. Het octrooi hoeft niet geheim te blijven, maar is juist
openbaar zodat innovatie wordt gestimuleerd.
IER vs complementen van IER
één product, vele IER
Aantal IER en aantal IER-aanvragen
Databanken met informatie over geregistreerde IER
Octrooien: Espacenet–meerdan 140 miljoendocumenten
•Merkenen tekeningen/modelleneSearch plus EUIPO
* TMviewen DESIGNview
* Benelux-Bureau voorIntellectueleEigendom(BBIE) voormerkenen modellen
Wetgevend kader
Heel belangrijk: territorialiteitsbeginsel
- IE-rechtenkelin bepaaldterritorium
- gevolg: fragmentatie–problematisch, zekerdigitaal!
2
, Nationaal niveau Beneluxx-niveau
Wetboek EconomischRecht(WER, 2014) – Benelux-Verdraginzakede IntellectueleEigendom(BVIE
federalewetwebsite 2005, nieuweversiein werking2019) website
in het bijzonder: boekXI: inhoud(materieel) en boekenXV enkelinhoud, handhavingis nationaalgeregeld
en XVII: handhaving(formeel)
•Koninklijkebesluiten: uitvoering
EU-niveau
Verordeningen Richtlijnen
- algemeen(niet individueel) - algemeen(nietindividueel)
- rechtstreeksverbindendin EU-lidstaten - verbindt de EU-lidstatentot omzettingin nationaalrecht
- doel: unificatie - doel: harmonisatie
- bv. merken, modellen - bv. merken, auteursrecht, biotech
Verschil tussen een verordening en een richtlijn
Beide zijn vormen van Europese wetgeving en gelden dus niet voor individuen zoals een vonnis
(bijvoorbeeld een rechterlijke beslissing over gevangenisstraf), maar voor lidstaten.
Verordening
• Een Europese wet die rechtstreeks bindend is in alle 27 EU-lidstaten zodra deze is aangenomen door het Europees
Parlement en de Raad van Ministers.
• Lidstaten hoeven de verordening niet om te zetten in nationale wetgeving; geldt direct in elke lidstaat.
• Voorbeeld: De Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) geldt direct in de hele EU zonder dat landen
deze apart hoeven te implementeren.
Richtlijn
• Een kaderwet die niet rechtstreeks bindend is, maar lidstaten verplicht om een bepaald doel te bereiken.
• Lidstaten mogen zelf bepalen hoe ze de richtlijn omzetten in nationale wetgeving.
• Dit geeft landen meer vrijheid en past binnen het principe van subsidiariteit (waarbij EU-lidstaten autonomie
behouden in hoe ze EU-wetgeving implementeren).
• Bv.: De Richtlijn auteursrechten id digitale eengemaakte markt, waarbij elk EU-land zelf bepaalt hoe het de regels
in nationale wetgeving omzet.
• Verordening = directe wet, onmiddellijk bindend voor alle lidstaten.
• Richtlijn = doelgericht, lidstaten moeten de wet zelf implementeren op een manier die bij hen past.
Internationaal niveau
Doel: overstijgen van territorialiteitsbeginsel
1) formeel: m.b.t. registratieprocedure voor industriële eigendomsrechten in hele wereld
2) materieel: m.b.t. inhoud van recht
- nationalebehandeling: geendiscriminatie
- minimumstandaarden.
o Essentiële inhoudelijke verdragenVerdrag van Parijs (1883): industriële eigendomsrechten
o Conventie van Bern (1886): auteursrecht
o Europees Octrooiverdrag (1973, 2000) – niet EU! (38 lidstaten)
o TRIPs-Overeenkomst (1994) < Wereldhandelsorganisatie (WTO)
Octrooirecht
Octrooirecht
Structuur van analyse
Algemeen
Wetgevend kader
Belgie: wetboek economisch recht, niet enkel octrooirecht,
consumentenrecht, handelsrecht,…
Nationale wetten geharmoniseerd op Europees niveau: lidstaten
voeren het uit.
Eenheidsoctrooi = een recht dat in tegenstelling tot octrooirecht
niet geldt in 1 lidstaat, maar in een heleboel aantal landen.
Europees octrooiverdrag:
WER = Wetboek Economisch Recht
3
, TRIPS (=Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights), onderdeel van de Wereldhandelsorganisatie, stelt
voorwaarden voor octrooiverlening en geldt wereldwijd, niet alleen binnen de EU. Handhaving gebeurt desnoods via
handelsacties. Het verdrag is geïnspireerd door het Verdrag van Parijs, dat non-discriminatie waarborgt: landen
erkennen elkaars burgers gelijk bij octrooiaanvragen, zodat een Belg in Nederland dezelfde voorwaarden heeft als een
Nederlander.
Dubbel concept
1) Recht: exclusiefrecht(verbodsrecht)tijdelijk (meestal 20 jaar na aanvraag)
* recht om derden te verbieden de uitvinding te produceren, verkopen of gebruiken
* toegekend voor één bepaald of een aantal landen (territorialiteitsbeginsel)
* in ruil voor de bekendmaking van de essentiële technische kenmerken
- “quid pro quo” – “patent bargain” à staat en uitvinder, recht om anderen toegang tot uitvinding te
onzeggen à monopoly-rprijs. Tegenprestatie: aan publiek in algemeen (mensen die ook technisch actief
willen worden, bijleren,…) aan deze mensen informatie van uitvinding verschaffen (gebeurt via octrooi)
- afspraak met overheid
- vs. bedrijfsgeheimen
o Bedrijfsgeheimen worden beschermd door interne maatregelen (zoals versleuteling) en hebben
geen vaste termijn zoals een octrooi (20 jaar), maar kunnen langer geldig blijven.
o Risico: Ongeveer een derde van de bedrijfsgeheimen lekt uit, bijvoorbeeld door reverse-
engineering of als een derde partij de uitvinding bemachtigt. De houder kan dan weinig
ondernemen, tenzij de informatie te kwader trouw is verkregen.
o Belangrijke afweging:
§ Hoe groot is het risico dat de uitvinding wordt gereconstrueerd?
§ Hoe lang blijft geheimhouding realistisch?
o Op basis daarvan beslis je of je een octrooi aanvraagt of het als bedrijfsgeheim bewaart.
2) Document: octrooi als beschrijving van uitvinding (VOORWAARDEN)
• een octrooi is een papier dat de uitvinding beschrijft op een zodanige manier dat een vakman de
uitvinding kan begrijpen en toepassen
à zie vereiste van nawerkbaarheid aan einde van dit college (openbaring van uitvinding is formele
vereiste, zo centraal in sociaal contract in octrooi)
• octrooi als bron van technische kennis en informatie
- 90 % van databases vrijtegebruiken
- 10 % beschermd
- veelgoedeoplossingengratis beschikbaar!
- Centre for IT & IP Law 7
Aantal octrooien in Frankrijk is Kleiner dan aantal
octrooiaanvragen in Japan,…
Geldigheid
Eerste stap: hebben we uberhaupt een uitvinding?
Voorwerp: uitvinding (1e stap)
• Vereiste van technisch karakter (specifiek herhaalbaar ingrijpen in natuurlijke fysische werkelijkheid, specifiek
materieel probleem oplossen)
• verband met technisch domein
• verband met technisch probleem
• vereiste van technische kenmerken
• Kan betrekking hebben op alle gebieden van technologie
• Andere octrooiwetten kunnen anders definiëren (ruimer) à bv. VS: “new and useful process, machine, manufacture,
or composition of matter, or any new and useful improvement thereof”
Soorten uitvindingen
Voortbrengsel
“product, apparatus or compound”: Verschil is dat je producten kan vastnemen, specifieke uitkomsten van ‘het ding
zelf’. Bv. machine, werktuig in industrieel proces, maar ook met finaal product aan consument.
Werkwijze (gebruik, proces,…)
“method”
• wijze van waterzuivering
• methode voor langetermijnopslag
• procedé voor aanbrengen van nanocoatinglaag
4
