Samenvatting inleiding tot de visuele wetenschappen

Inleiding tot de visuele wetenschappen
’24-‘25
H1: inleiding
1.1 Visuele wetenschappen
= wetenschappelijke studie van het zicht
 Behelst alle studies van het zicht zoals de visueel informatieverwerking bij
menselijke en niet-menselijke organismen, de visuele perceptie en hoe
kunstmatige systemen dezelfde taken kunnen overnemen.
 Overlapt met of omvat disciplines zoals oftalmologie, optometrie, fysica,
neurowetenschappen, psychologie, gedragsbiologie en
computerwetenschappen

1.2 Zien versus zicht
Zicht
 Fysische eigenschappen en prestaties van de vele structurele componenten
van het visueel systeem
 Gevoeligheid van het oog om fijne details waar te nemen op afstand
 Aangeboren
 Proces dat zich in het oog afspeelt van een beeld/licht dat binnenkomt en
waarvan een beeld gevormd wordt
Zien
 Denkproces dat een begrip oproept van wat gezien wordt, waar het is en
hoe erop te reageren
 Combineert info van verschillende sensorische systemen (hersenen) om zo
een waarneming van de realiteit te creëren.
 Dynamisch en interactief proces
 Volledig informatieverwerkingssysteem dat ontwikkeld wordt door ervaring
om zo begrip van de externe visuele wereld te winnen.
 Aangeleerd  kan verstoord worden

1.3 Disciplines binnen de visuele wetenschappen
1.3.1 Oftalmologie of oogheelkunde
 Wetenschap van de ogen
 Tak binnen de geneeskunde die zich bezig houdt met de ziekten van het oog
en hun behandeling
 Gespecialiseerd in de diagnose, behandeling en onderzoeken van
oogafwijkingen en oogziekten
 Verzorgen van de ogen, medicatie voorschrijven en chirurgische ingrepen
uitvoeren op het oog
 Oftalmoloog of oogarts




1

,1.3.2 Optometrie
 Kennis en wetenschap van het zien
 Meten van het visueel systeem
 Visuele vaardigheden onderzoeken en storingen van het zien opsporen
 Gespecialiseerd in het gebruik van de ogen
 Doorverwijzen bij pathologische problemen
 Behandelen adhv een brilvoorschrift, contactlensaanpassing, raadgevingen
voor visuele hygiëne of visuele training
 Optometrist
Problemen die een optometrist behandeld:
- Verminderd zicht door refractiefout
- Oncomfortabel zicht
- Leer, lees- en concentratieproblemen
- Problemen met de oogsamenwerking
- Zwakziendheid (low vision)
- Visuele aspecten ivm beroep of sport

1.3.3 Orthoptie
 Recht zien
 Paramedisch discipline
 Onderzoeken en behandelen van strabisme (scheel kijken), amblyopie (luie
ogen), diplopie (dubbelzien), leesklachten, slechtziendheid, nystagmus
(oogtrillingen), neurovisuele problemen en vestibulaire problemen
(evenwicht)
 Belangrijke taken zijn het opstarten van oclusietherapie (plakker),
voorschrijven van corrigerende prisma’s en hulpmiddelen of revalidatie voor
slechtzienden
 Ondersteuning bij oogarts zowel bij operaties als bij opvolgen oogziektes
 Lid van multidisciplinair team bij visuele revalidatie
 Orthoptist

1.4 Visuele problemen
= een vermindering in visuele prestatie die niet geaccepteerd wordt door de
cliënt of zijn sociaaleconomische omgeving
 Staat in relatie tot zijn omgeving
 Grondige anamnese is noodzakelijk om een totaal beeld te krijgen van de
visuele eisen waaraan de persoon onderhevig is
 Zelfde afwijking kan andere klachten geven
 Persoons- en omgevingsgebonden
 Als je visueel systeem onvoldoende presteert om te doen wat je moet doen
voor jezelf of je omgeving, spreken we van een visueel probleem




2

,1.4.1 Types van visuele problemen
Verschillende categorieën:
 Verminderde gezichtsscherpte
- Ver: myopie, astigmatisme, strabisme, absolute hypermetropie, etc
- Dicht: presbyopie
 Oncomfortabel zicht (anisometropie, emmetropie)
 Onvoldoende prestatie (traag lezen)
 Cosmetische problemen (strabisme)

Belangrijke factoren bij ontstaan van visuele problemen:
 Voeding (wortels, teveel suiker)
 Erfelijkheid
 Omgevingsfactoren
 Visuele eisen in thuissituatie


1.4.2 Ontwikkeling van een visueel systeem
Schematische weergave voor het ontwikkelen van een visueel probleem




3

, H2: het oog als optisch systeem
brekingskracht oog = 60.00D
cornea = 40.00D
lens = 20.00D




2.1 De visuele
informatieverwerking
 Lichtstralen komen het oog binnen (input) en worden op het netvlies
gefocusseerd.
 Het beeld dat op de retina wordt gevormd, is omgekeerd en verkleind.
 Door omzetting in neurale energie bereikt het de visuele cortex (hersenen)
en zien we een beeld (output)
 Hoe groter het oog, hoe kleiner de breekkracht.


2.2 Refractieve anomalieën
Omwille van lengte van het oog of een fout in het refractiesysteem

2.2.1 Emmetropie
= optische gesteldheid van het oog waar, bij accommodatie op rust, de
evenwijdige lichtstralen uitgaande van een ver verwijderd voorwerp hun
brandpunt vormen op het netvlies
= beeld valt goed op netvlies
 Brekingskracht van oogbol is omgekeerd evenredig met de lengte van het
oog
- Oogbol groter  brekingskracht kleiner
- Oogbol kleiner  brekingskracht groter


2.2.2 Ametropie
= er is geen evenwicht meer tussen het cornea-lens refractiesysteem en de
anterior-posterior diameter
= brandpunt valt niet op netvlies (refractiefouten)
 Refractieve ametropie = afwijking door een te zwakke of te sterke
brekingskracht
 Axiale ametropie = afwijking door te grote of te kleine anterior-posterior
diameter




4