samenvatting didactiek wetenschappen en techniek

W&T: DIDACTIEK
BIG IDEAS
10 grote basisideeën
1. Al de materie in het heelal bestaat uit zeer kleine deeltjes.
2. Objecten kunnen elkaar van een afstand beïnvloeden.
3. Om de beweging van een voorwerp van richting te doen veranderen, moet er een
nettokracht op worden uitgeoefend.
4. De totale hoeveelheid energie in het heelal is constant, maar energie kan omgezet
worden in een andere vorm bij veranderingen of gebeurtenissen.
5. De samenstelling van de aarde en haar atmosfeer, en de processen die er
plaatsvinden, bepalen het aardoppervlak en het klimaat.
6. Het zonnestelsel is een zeer klein deel van de miljoenen sterrenstelsels in het
heelal.
7. Organismen zijn opgebouwd uit en geregeld door cellen.
8. Organismen vereisen energie en materialen waarvoor ze vaak afhankelijk zijn van
of in competitie zijn met andere organismen.
9. Genetische informatie wordt doorgegeven van de ene generatie van organismen
op de andere.
10. De diversiteit aan organismen, levend en uitgestorven, is het gevolg van evolutie.

 heeft als doel om lkr te tonen aan welke inzichten ze aan het werken zijn.
 helpen je ook in het juist aanleren van de leerinhouden en het selecteren van
interessante leerstof.

NATURE OF SCIENCE (NOS)
7 kenmerken van hoe wetenschap werkt
1. Wetenschappelijke kennis is tijdelijk.
2. Wetenschappelijke kennis is gebaseerd op bewijsmateriaal (empirisch).
3. Wetenschappers zijn creatief.
4. Zowel wetten als theorieën zijn belangrijk voor wetenschap.
5. Wetenschappers observeren natuurlijke fenomenen en trekken er conclusies uit.
6. Wetenschappers en de beoefening van wetenschap bestaan in een bepaalde
sociale en culturele context.
7. Wetenschappers zijn mensen en dus subjectief.

 dit is belangrijk voor de lln.

HOE OMGAAN MET CREATIONISME IN DE KLAS?
Het is belangrijk om in de lessen godsdienst aandacht te besteden aan de
ontstaansgeschiedenis, de toenmalige historische context, de bedoeling van de teksten
of verhalen en de gebruikte symbolen.

Je houdt ruimte voor de godheid maar kan tegelijk ook op de wetenschappelijke manier
naar de wereld kijken.

,BURGERWETENSCHAP
= (citizen science) wetenschappelijk onderzoek (o.a.) door burgers onder begeleiding (in
samenwerking) van (met) wetenschappers.

Er zijn 10 principes van burgerwetenschap.

Burger als partners: deelnemen aan verschillende fases, feedback, actief betrekken,
erkenning.
Echte wetenschap: resultaat, onderzoeksmethodiek, evaluatie projecten
GDPR

GESCHIEDENIS BURGERWETENSCHAP
 Newton en Darwin waren burgerwetenschappers
 Midden 20ste eeuw: wetenschap vooral door onderzoeksinstellingen
 Echter ook vanaf einde 19de eeuw burgerwetenschapsprojecten (vogel- en
vlindertellingen)
 1979/1980 watervogeltellingen in Vlaanderen
 Midden de jaren 90 concept ‘citizen science’ ontstaat
 2008 ‘waarnemingen.be’ gelanceerd (een van de grootste projecten)
 2014 opgenomen in Oxford woordenboek
 2014 het brede publiek hoort van burgerwetenschap via Airbezenproject
 2015 Airbezen komt naar Antwerpse scholen en naar Gent (klimop)
 2015 site ‘Iedereen wetenschapper’ (EOS) gelanceerd
 1 september 2015 OLO voert waarnemingen in!
 2016 Xperibird door KBIN
 2018 Airbezen in alle scholen
 December 2017, 1ste oproep citizen science projecten Vlaamse overheid, 1 miljoen
eurosubsidie
 30 januari 2019 Scivil gelanceerd, een kenniscentrum voor citizen science in
Vlaanderen
 Voorjaar 2019 2de oproep citizen science
 Najaar 2019 citizen science in Populaire kranten

VOORDELEN
 Zeer motiverend voor lln en lkr
 Aanknooppunt Nature of Science
 Rolpatronen en stereotyperingen doorbreken
 Brengt wetenschappen dichter bij kinderen, betere kijk op wat wetenschappelijk
onderzoek inhoudt, warm maken voor wetenschappen
 Werken aan eindtermen
 Bron van didactisch materiaal voor lkr
 Linken met andere scholen
 ICT toepassingen leren kennen

NADELEN MET APPS DETERMINEREN
 Kinderen leren niet meer werken met een deteminatiesleutel of zoekkaart
 Het aandachtig waarnemen wordt niet geoefend
 De kans om het organisme zelf te kunnen herkennen en benoemen daalt
 Het indelen in groepen van levende organismen wordt hierdoor niet ondersteund
 Kinderen komen minder in contact met termen om delen van planten of dieren te
benoemen

, ONDERZOEKEND LEREN

ONDERZOEKENDE HOUDING
Wat is een onderzoekende houding?
Kenmerken:
 Nieuwsgierigheid
 Open houding
 Kritisch zijn
 Willen begrijpen
 Bereid zijn tot perspectiefwisseling
 Gebaande paden durven verlaten
 Voortbouwen op eerdere opvattingen en ideeën
 Nauwkeurig zijn
 Willen delen met anderen

Waarom?  wetenschappelijke geletterdheid
 “Een wetenschappelijk geletterd persoon heeft de vaardigheid om
wetenschappelijk kennis te gebruiken, om vragen te stellen en om gefundeerde
conclusies te trekken met als doel het begrijpen en helpen nemen van
beslissingen over de natuurlijke omgeving en de veranderingen die de mens
daarin heeft aangebracht.”

Voor wie?
 Iedere burger
o Adequaat functioneren in maatschappij van de 21ste eeuw (kritisch en
probleemoplosend denken)
 Wetenschappelijke geletterdheid/basisniveau
 Sociale, communicatieve en metacognitieve vaardigheden
 Klaar voor een levenlang leren
 Bij aanlag/talent
o Talentontwikkeling – in-/doorstroom naar wetenschappelijke studiekeuzes

In Vlaanderen: STEM geletterdheid
 Domein specifieke kennis
 Domeinoverstijgende strategieën en houdingen

Hoe bereiken?
 Tal van educatieve aanpakken doorheen de voorbije decennia

ONDERZOEKEND LEREN
Wat is onderzoekend leren?
 “Een manier van lesgeven waarbij de vragen van lln het uitgangspunt zijn voor
hun leerproces.”
 Nieuwsgierigheid aanwakkeren
 Inspelen op interesse, zijn relevant voor lln
 Lln bedenken zelf vragen
 Lln onderzoeken zelfstandig een vraag is dus ook leren onderzoeken
 Lkr als coach/inspirator/vragen uitlokker/begeleider van denkprocessen/…




Onderzoekend leren/leren onderzoeken