Notities bijzondere overeenkomsten ‘25
‘Nieuw’ BW
1° boek 1. Algemene bepalingen (1/1/23)
2° boek 2. Personen, familie & relatievermogensrecht
3° boek 3. Goederen (1/9/21)
4° boek 4. Nalatenschappen, schenkingen & testamenten
5° boek 5. Verbintenissen (1/1/23)
6° boek 6. BCA (1/1/25)
7° boek 7. Bijzondere overeenkomsten (in voorbereiding)
8° boek 8. Bewijs
9° boek 9. Zekerheden
10° boek 10. Verjaring
• Wilsovereenstemming van de partijen = terminologie overeenkomst doeltreffender dan
term contract omdat hierin het begrip zit dat partijen samen moeten beslissen een
contract te sluiten
• Belangrijk principe privaatrecht: wilsovereenstemming, uitgangspunt art. 5.3 BW:
aanvullende werking uitgangspunt vebrintenissenrecht, partijen kunnen vrij contracten
sluiten en vrij inhoud bepalen
• Tegelijk een zegen, vloek: wat we precies willen dat komen we overeen, dit kan als
uitgangspunt, de vloek is dat je moet overeenkomen en moet uitwerken wat je
overeenkomt
• Contracten die zeer frequent gesloten worden: ald partijen daar tijd mee verliezen om dit
allemaal uit te werken, dus voor de heel courante contraten een defaultset van regels als
uitgangspunt. Dit zijn de benoemde contracten. Wat zouden de partijen in de regel willen:
dit zetten we in de wet, aanvullend recht (dus niet bedoeling partijen perse in een richting
te sturen maar oog op efficiëntie)
• Zitten eerder in aanvullende afspraken dan in de harde kern zelf, hierdoor dat als je een
brood gaat kopen je niet met de bakker moet onderhandelen over het contract
• Wetgever voorziet voor een aantal courante contracten in een wettelijke set van regels =
benoemde contracten
Inwerkingtreding boeken 1 en 5 BW
• Beide Wet van 28/4/22
• Inwerkingtreding 1/1/23
- Boek 1: art 3-5
- Boek 5: art 64-65
• Eerbiedigende werking
- Tenzij partijen anders overeenkomen
- Enkel RH + Rsf na 1/1/23
Eerbiedigende werking boek 1 en 5: van toep op RF en RH van na de
inwerkingtreding
En alles voor de inwerkingtreding en de uitlopers hiervan (niet enkel gevolgen
RF en RH, maar ook RH en RF mbt oude verbintenissen) vallen onder het oude
recht
Vb. Betaling, opzegging, ontbinding van een oude verbintenis valt onder het
oude verbintenissenrecht
1
, - Niet:
Toekomstige gevolgen RH + Rsfeiten die dateren van voor 1/1/23
RH + Rsfeiten mbt verbintis uit RH/Rsfeit van voor 1/1/23
Deel 1 inleiding
• Vb. Arbeidscontract, vennootschap, persoonlijke zekerheden, huwelijkscontract = allemaal
contracten
• Art. 5.13 BW: in de mate er niets afzonderlijk geldt, algemene verbintenissen en
contractenrecht van toepassing
• Benoemde contracten
- Wlijk set regels + contract (voor zover nt dwR)
Wettelijke set van regels al dan niet aangepast aan de partijafspraken
- Subsidiair: verb & contractenR (met art. 5.71 BW)
Ondergeschikt hebben we algemene verbintenissen en contractenrecht: als we
spreken over huur, koop niet elk aspect van het contractenrecht herhalen
• Onbenoemde contracten/sui generis
- Contract zelf
Gelet op de wilsautonomie kunnen de partijen zelf overeenkomen: bij GR gezien
dat partijen ruime mate wilsautonomie hebben maar gelet op numerus clausus
beginsel binnen de lijntjes kleuren omdat we maar beperkt aantal zakelijke
rehten hebben, als je buiten deze lijntjes kleurt heb je geen ZR meer.
In verbintenissenrecht is dit niet: dit is een open systeem waarbij je zelfs buiten
de lijntjes kan kleuren.
Vb. Leasing: wagen die voor jou gekocht wordt die je kan gebruiken voor
bepaalde tijd en je dan kan overkopen. Hier kunnen bijzondere regels over zijn
maar uitgangspunt is dat het niet omvattend geregeld is
Boek 7 veel korter dan hoe bijzondere ovk vandaag geregeld is (totstandkoming,
wilsgebreken etc. algemene verbintenissen en contractenrecht)
- Gemene verb & contractenR (met art. 5.71 BW)
- Regels benoemd contract per analogie
Geen default regels dus het komt erop aan wat de partijen uiteindelijk geregeld
is, geen wettelijke set van regels maar wel algemene verbintenissen en
contractenrecht. Zou kunnen dat er contraccten zijn waar er al buiten de lijntjes
gekluerd is maar we de lijntjes nog zien.
o Vb. Leasing: wagen gekocht door financiele isntelling, je mag deze
gebruiken voor 3 jaar. Hier zit een equivalent van een huur ijn dus in
ondergeschikte orde kan naar analogie toepassing gemaakt worden van
de regels van benoemde contracten (huurcontract)
• Gemengde contracten (5.67 BW)
2
, - Gemengde contracten = kan zijn dat we benoemde contracten samengooien en
mengen. Duidelijk geval hiervan:
Vb. Als aannemer op u stuk grond bouwt er worden prestaties geleverd dit is
aanneming maar aannemer levert je ook goederen zoals dakpannen en cement,
dus eigenlijk zit hier ook een koopelement in. Hoe gaan we met zo’n mix vorm
om? er zijn 3 mogelijkheden afhankelijk van het geval
- Onbenoemd/sui generis
1° als we niet duidelijk kunnen zien is het het 1 of het ander dan onbenoemd
contract (appels en kiwis mixen)
- Combinatietheorie
2° (appels en kiwi gewoon in pot doen) cumulatietheorie: als we de
componenten kunnen onderscheiden, op het ene regime vb. Bij aanneming het
leveren van de dakpannen dit is koop we zien dat eigendom overgaat en
anderzijds zien we dat prestaties zijn verricht en hier passen we
aannemingsrecht op toe
- Absorptieleer
3° Duidelijk 1 component zien met andere elementen: als we kijken naar wat
gemengd is zie je dit is appel met sporen van kiwi bijvoorbeeld. 1 van de
onderdelen is dominant dan zal dit onderdeel de hele kwalificatie bepalen.
Hoofdelement absorbeert het ondergeschikte Vb. Aannemer die komt bouwen
wat is de hoofddoelstelling? Dat je cement en stenen krijgt of dat je huis
gebouwd wordt. Komen tot een eindproduct, dit is aanneming dus als
uitgangspunt regels aanneming op het gehele contract van toepassing ook op
de koopelementen die in het contract zitten. Hier is een bijzonderheid want
sommige aspecten in het contract kunnen onmogelijk geregeld worden door
hoofdcomponent
o Vb. Lastgeving, aanneming: vastgoedmakelaar aanneming want
kandidaat koper vinden, duidelijk dat hoofdinsteek aanneming is dus
makelaar is aannemer obv absorptieleer neemt niet weg dat er
ondergeschikt RH gesteld kunnen worden en hier een regime op
toegepast wordt, hier hebben we niets voor binnen aanneming,
ondergeschikt toch cumuleren met lastgeving dus absorptieleer
betekent hoofdregels op alles toepassen tenzij hoofdregels bepaalde
asprecten echt niet regelen.
Voorkeur naar absopriteleer als er een dominant element is, als er geen
dominant element is kan je de absopriteleer niet toepassen.
Herhaling: burgerlijk recht bestaat uit
• 1° P&f
• 2° VR met 3 subjectieve vermogensrechten (1. IR 2. ZR 3. PR/verb)
• Wat is bijzondere overeenkomsten? Toepassing van het verbintenissenrecht
Overzicht
• Deel I: contracten mbt overdracht eigd
- Koop
- Kanscontracten
• Deel II: contracten mbt gebruik & genot v/e goed
3
, - Huur
- Lening
• Deel III: dienstencontracten
- Aanneming
- Bewaargeving
- Lastgeving
• Deel IV: vaststellingscontracten (dading)
• Onderscheid tussen contracten met overdracht van eigendom (koop = belangrijkste,
kanscontracten ook overgang), contracten mbt gebruik en genot (belangrijkste is huur),
dienstencontracten en vaststellingscontracten (contracten om een onzekerheid of een
geschil te beslechten)
Bescherming zwakke contractpartij
• Wilsautonomie (cf 5.3 en 5.14 BW) en sociale welvaartmij
- Idee dat elk persoon juridisch gelijk is, maar wel dat die feitelijk gelijk is. In
verschillende feitelijke situateis kan niet iedereen zich gelijk gedragen bij
contractsluiting is de ene sterker dan de andere
Vb. Huur: verhuurder rijke, sterke partije en huurder de sukkelaar ook bij
bouwpromotie: zwakke klant en sterke promotor. Soms is dit zo, soms zijn dit
aannames van de wetgever die niet altijd zo zijn. Als je kijkt naar het huurrecht
is het nog maar de vraag of de huurder zo sterk is
Vanuit de algemene tendens van de socialisering van het privaatrecht hebben we in het
contractenrecht een beschermende reflex gekregen voor de zwakke contractpartij, helpen
vanuit de wetgeving en dit is op 2 manieren gebeurd:
• Consumentenrecht sensu lato
- dwR
- gemRtel bescherming (zorgvheidsnorm: goede trouw, contr en precontr infopl;
gekwalificeerde benadeling/misbruik omstandigheden 5.37 BW enz)
Door een aantal dwingende regimes, specifiek ter bescherming van de zwakker
geachte partij (vb. Woningshuur, handelshuur, pacht = dwingende wettelijke
bepalingen)
Soortgelijke beweging vanuit het gemene verbintenissen of contractenrecht vb.
Gekwalificeerde benadeling, art. 5.37 BW: gemene recht zelf dat vernietiging
van contract toelaat obv duidelijk misbruik in onderhandelingspositie, meer en
meer zorgvuldigheidsnorm: aanvullende werking van de goede trouw etc.
Matigende werking goede trouw: als iemand overdrijft en te veel wil duwen we
die terug naar beneden, rechtsmisbruik deze evoluties zijn consuementenrecht
sensu lato= consumentenbeschermende gedachte sensu lato maar niet
consumentenrecht sensu stricto niet perse in verhouding onderneming
consument
• Consumentenrecht sensu stricto
- Bv WER, consumentenkoop
4
‘Nieuw’ BW
1° boek 1. Algemene bepalingen (1/1/23)
2° boek 2. Personen, familie & relatievermogensrecht
3° boek 3. Goederen (1/9/21)
4° boek 4. Nalatenschappen, schenkingen & testamenten
5° boek 5. Verbintenissen (1/1/23)
6° boek 6. BCA (1/1/25)
7° boek 7. Bijzondere overeenkomsten (in voorbereiding)
8° boek 8. Bewijs
9° boek 9. Zekerheden
10° boek 10. Verjaring
• Wilsovereenstemming van de partijen = terminologie overeenkomst doeltreffender dan
term contract omdat hierin het begrip zit dat partijen samen moeten beslissen een
contract te sluiten
• Belangrijk principe privaatrecht: wilsovereenstemming, uitgangspunt art. 5.3 BW:
aanvullende werking uitgangspunt vebrintenissenrecht, partijen kunnen vrij contracten
sluiten en vrij inhoud bepalen
• Tegelijk een zegen, vloek: wat we precies willen dat komen we overeen, dit kan als
uitgangspunt, de vloek is dat je moet overeenkomen en moet uitwerken wat je
overeenkomt
• Contracten die zeer frequent gesloten worden: ald partijen daar tijd mee verliezen om dit
allemaal uit te werken, dus voor de heel courante contraten een defaultset van regels als
uitgangspunt. Dit zijn de benoemde contracten. Wat zouden de partijen in de regel willen:
dit zetten we in de wet, aanvullend recht (dus niet bedoeling partijen perse in een richting
te sturen maar oog op efficiëntie)
• Zitten eerder in aanvullende afspraken dan in de harde kern zelf, hierdoor dat als je een
brood gaat kopen je niet met de bakker moet onderhandelen over het contract
• Wetgever voorziet voor een aantal courante contracten in een wettelijke set van regels =
benoemde contracten
Inwerkingtreding boeken 1 en 5 BW
• Beide Wet van 28/4/22
• Inwerkingtreding 1/1/23
- Boek 1: art 3-5
- Boek 5: art 64-65
• Eerbiedigende werking
- Tenzij partijen anders overeenkomen
- Enkel RH + Rsf na 1/1/23
Eerbiedigende werking boek 1 en 5: van toep op RF en RH van na de
inwerkingtreding
En alles voor de inwerkingtreding en de uitlopers hiervan (niet enkel gevolgen
RF en RH, maar ook RH en RF mbt oude verbintenissen) vallen onder het oude
recht
Vb. Betaling, opzegging, ontbinding van een oude verbintenis valt onder het
oude verbintenissenrecht
1
, - Niet:
Toekomstige gevolgen RH + Rsfeiten die dateren van voor 1/1/23
RH + Rsfeiten mbt verbintis uit RH/Rsfeit van voor 1/1/23
Deel 1 inleiding
• Vb. Arbeidscontract, vennootschap, persoonlijke zekerheden, huwelijkscontract = allemaal
contracten
• Art. 5.13 BW: in de mate er niets afzonderlijk geldt, algemene verbintenissen en
contractenrecht van toepassing
• Benoemde contracten
- Wlijk set regels + contract (voor zover nt dwR)
Wettelijke set van regels al dan niet aangepast aan de partijafspraken
- Subsidiair: verb & contractenR (met art. 5.71 BW)
Ondergeschikt hebben we algemene verbintenissen en contractenrecht: als we
spreken over huur, koop niet elk aspect van het contractenrecht herhalen
• Onbenoemde contracten/sui generis
- Contract zelf
Gelet op de wilsautonomie kunnen de partijen zelf overeenkomen: bij GR gezien
dat partijen ruime mate wilsautonomie hebben maar gelet op numerus clausus
beginsel binnen de lijntjes kleuren omdat we maar beperkt aantal zakelijke
rehten hebben, als je buiten deze lijntjes kleurt heb je geen ZR meer.
In verbintenissenrecht is dit niet: dit is een open systeem waarbij je zelfs buiten
de lijntjes kan kleuren.
Vb. Leasing: wagen die voor jou gekocht wordt die je kan gebruiken voor
bepaalde tijd en je dan kan overkopen. Hier kunnen bijzondere regels over zijn
maar uitgangspunt is dat het niet omvattend geregeld is
Boek 7 veel korter dan hoe bijzondere ovk vandaag geregeld is (totstandkoming,
wilsgebreken etc. algemene verbintenissen en contractenrecht)
- Gemene verb & contractenR (met art. 5.71 BW)
- Regels benoemd contract per analogie
Geen default regels dus het komt erop aan wat de partijen uiteindelijk geregeld
is, geen wettelijke set van regels maar wel algemene verbintenissen en
contractenrecht. Zou kunnen dat er contraccten zijn waar er al buiten de lijntjes
gekluerd is maar we de lijntjes nog zien.
o Vb. Leasing: wagen gekocht door financiele isntelling, je mag deze
gebruiken voor 3 jaar. Hier zit een equivalent van een huur ijn dus in
ondergeschikte orde kan naar analogie toepassing gemaakt worden van
de regels van benoemde contracten (huurcontract)
• Gemengde contracten (5.67 BW)
2
, - Gemengde contracten = kan zijn dat we benoemde contracten samengooien en
mengen. Duidelijk geval hiervan:
Vb. Als aannemer op u stuk grond bouwt er worden prestaties geleverd dit is
aanneming maar aannemer levert je ook goederen zoals dakpannen en cement,
dus eigenlijk zit hier ook een koopelement in. Hoe gaan we met zo’n mix vorm
om? er zijn 3 mogelijkheden afhankelijk van het geval
- Onbenoemd/sui generis
1° als we niet duidelijk kunnen zien is het het 1 of het ander dan onbenoemd
contract (appels en kiwis mixen)
- Combinatietheorie
2° (appels en kiwi gewoon in pot doen) cumulatietheorie: als we de
componenten kunnen onderscheiden, op het ene regime vb. Bij aanneming het
leveren van de dakpannen dit is koop we zien dat eigendom overgaat en
anderzijds zien we dat prestaties zijn verricht en hier passen we
aannemingsrecht op toe
- Absorptieleer
3° Duidelijk 1 component zien met andere elementen: als we kijken naar wat
gemengd is zie je dit is appel met sporen van kiwi bijvoorbeeld. 1 van de
onderdelen is dominant dan zal dit onderdeel de hele kwalificatie bepalen.
Hoofdelement absorbeert het ondergeschikte Vb. Aannemer die komt bouwen
wat is de hoofddoelstelling? Dat je cement en stenen krijgt of dat je huis
gebouwd wordt. Komen tot een eindproduct, dit is aanneming dus als
uitgangspunt regels aanneming op het gehele contract van toepassing ook op
de koopelementen die in het contract zitten. Hier is een bijzonderheid want
sommige aspecten in het contract kunnen onmogelijk geregeld worden door
hoofdcomponent
o Vb. Lastgeving, aanneming: vastgoedmakelaar aanneming want
kandidaat koper vinden, duidelijk dat hoofdinsteek aanneming is dus
makelaar is aannemer obv absorptieleer neemt niet weg dat er
ondergeschikt RH gesteld kunnen worden en hier een regime op
toegepast wordt, hier hebben we niets voor binnen aanneming,
ondergeschikt toch cumuleren met lastgeving dus absorptieleer
betekent hoofdregels op alles toepassen tenzij hoofdregels bepaalde
asprecten echt niet regelen.
Voorkeur naar absopriteleer als er een dominant element is, als er geen
dominant element is kan je de absopriteleer niet toepassen.
Herhaling: burgerlijk recht bestaat uit
• 1° P&f
• 2° VR met 3 subjectieve vermogensrechten (1. IR 2. ZR 3. PR/verb)
• Wat is bijzondere overeenkomsten? Toepassing van het verbintenissenrecht
Overzicht
• Deel I: contracten mbt overdracht eigd
- Koop
- Kanscontracten
• Deel II: contracten mbt gebruik & genot v/e goed
3
, - Huur
- Lening
• Deel III: dienstencontracten
- Aanneming
- Bewaargeving
- Lastgeving
• Deel IV: vaststellingscontracten (dading)
• Onderscheid tussen contracten met overdracht van eigendom (koop = belangrijkste,
kanscontracten ook overgang), contracten mbt gebruik en genot (belangrijkste is huur),
dienstencontracten en vaststellingscontracten (contracten om een onzekerheid of een
geschil te beslechten)
Bescherming zwakke contractpartij
• Wilsautonomie (cf 5.3 en 5.14 BW) en sociale welvaartmij
- Idee dat elk persoon juridisch gelijk is, maar wel dat die feitelijk gelijk is. In
verschillende feitelijke situateis kan niet iedereen zich gelijk gedragen bij
contractsluiting is de ene sterker dan de andere
Vb. Huur: verhuurder rijke, sterke partije en huurder de sukkelaar ook bij
bouwpromotie: zwakke klant en sterke promotor. Soms is dit zo, soms zijn dit
aannames van de wetgever die niet altijd zo zijn. Als je kijkt naar het huurrecht
is het nog maar de vraag of de huurder zo sterk is
Vanuit de algemene tendens van de socialisering van het privaatrecht hebben we in het
contractenrecht een beschermende reflex gekregen voor de zwakke contractpartij, helpen
vanuit de wetgeving en dit is op 2 manieren gebeurd:
• Consumentenrecht sensu lato
- dwR
- gemRtel bescherming (zorgvheidsnorm: goede trouw, contr en precontr infopl;
gekwalificeerde benadeling/misbruik omstandigheden 5.37 BW enz)
Door een aantal dwingende regimes, specifiek ter bescherming van de zwakker
geachte partij (vb. Woningshuur, handelshuur, pacht = dwingende wettelijke
bepalingen)
Soortgelijke beweging vanuit het gemene verbintenissen of contractenrecht vb.
Gekwalificeerde benadeling, art. 5.37 BW: gemene recht zelf dat vernietiging
van contract toelaat obv duidelijk misbruik in onderhandelingspositie, meer en
meer zorgvuldigheidsnorm: aanvullende werking van de goede trouw etc.
Matigende werking goede trouw: als iemand overdrijft en te veel wil duwen we
die terug naar beneden, rechtsmisbruik deze evoluties zijn consuementenrecht
sensu lato= consumentenbeschermende gedachte sensu lato maar niet
consumentenrecht sensu stricto niet perse in verhouding onderneming
consument
• Consumentenrecht sensu stricto
- Bv WER, consumentenkoop
4
