STATISTIEK
inhoudsopgave
H1. De statistiek in het onderzoek 3
1.1 Belangrijke begrippen 3
1.2 Wat is statistiek 3
1.3 Wat is onderzoek 3
1.3.1 Soorten onderzoek 4
1.3.2 Soorten verbanden 4
1.3.3 Onderzoeksfasen 5
H2: Operationaliseren en meten 7
2.1 Belangrijke begrippen 7
2.2 Operationaliseren 7
2.3 Meetniveaus toegelicht 7
2.4 Discussiepunten 9
2.5 Betrouwbaarheid & Validiteit 9
H3: Voorbereidend bewerkingen 10
3.1 Belangrijke begrippen 10
3.2 Case: Werktevredenheid 10
3.3 Voorbereidende bewerkingen 11
3.3.1 Data Cleaning 11
3.3.2 Hercoderen 12
3.3.3 Betrouwbaarheidsanalyse (itemanalyse) 12
3.3.4 Totaalscores berekenen 13
H4. Tabellen en grafieken 15
4.1 Belangrijke begrippen 15
4.2 Voorbeeld databestand 15
4.3 Frequentie- en kruistabellen 15
4.3.1 De frequentietabel 15
4.3.2 De kruistabel/contigenentietebel 16
4.3.3 Wat met kwantitatieve variabelen? 16
4.4 Percentielen 16
4.5 Grafieken 17
H5. Centrummaten 18
5.1 De modus: Mode 18
5.2 De mediaan: Med 18
5.3 Het gemiddelde x 18
5.3.1 Eigenschappen van het gemiddelde 19
5.3.2 Variant van het gemiddelde: het gewogen gemiddelde 19
H6. De spreidingsmaten 20
6.1 Bereik: range 20
Lina Siyahya - 2024 1
, 6.2 Interkwartielbereik 20
6.3 Variantie & standaardafwijking : Zoeken naar beste spreidingsmaat 21
6.4 Variantie & standaardafwijking: Interpretatie & toepassing 21
6.5 Variatiecoëfficiënt : V 22
6.6 Impact lineaire transformaties 22
6.7 Standaardiseren & Z-scores 22
6.7.1 Wat is standaardiseren? 22
6.7.2 Toepassing 22
H7. De normale verdeling 23
7.1 Belangrijke begrippen 23
7.2 Situering 23
7.3 Eigenschappen 23
7.4 Toepassingen 24
7.4.1 Vraagstukken 25
H8. De vorm van de verdeling 27
8.1 Belangrijke begrippen 27
8.2 Situering 27
8.3 Scheefheid/skewness 27
→ Skew interpreteren rekening houden mét meetfouten 28
8.4 Gewelfdheid/kurtosis 28
H9. Afwijkende functies 31
9.1 Exploreer gegevens 31
9.2 Formuleer statistische hypothesen 32
9.3 Kies statistische procedure 32
9.4 Bereken statistische maat 33
9.5 Interpreteer statistische maat 33
9.6 Formuleer conclusie in woorden 34
H10. Verbanden en Associaties 36
10.1 Pearson correlatie rxy 36
10.2 Spearman correlatie xy 39
10.2.1 Wat met ordinale variabelen 39
10.2.2 Spearman vs Pearson 39
10.2.3 Kritische bedenkingen 40
Lina Siyahya - 2024 2
,H1. De statistiek in het onderzoek
1.1 Belangrijke begrippen
● kwaliteitsvol onderzoek – voorwaarden van Brinkman
● onderzoeksfasen – operationalisering
● experiment – correlationeel onderzoek – kwalitatief – kwantitatief
● variabele – afhankelijke variabele – onafhankelijke variabele – covariaat
● causaliteit – criteria van Hume & Mill
● populatie – steekproef – steekproeftrekkingen
● beschrijvende statistiek – inductieve/verklarende statistiek
1.2 Wat is statistiek
Statistiek = gegevens verzamelen, classidiceren, samenvatten, organiseren, analyseren, interpreteren, …
● Gegevens verzamelen dmv steekproef uit populatie
○ Populatie: N = populatieomvang
○ Steekproef: n = steekproefgrootte
● Gegevens bestudeerd dmv beschrijvende en/of inductieve statistiek
○ Beschrijvend : Kenmerken steekproef geg samenvatten & uitspraken beperkt tot steekproef
○ inductief : Kenmerken van steekproef geg als schatting/veralgemening naar populatie (~verklarende stat)
1.3 Wat is onderzoek
Onderzoek leidt tot algemene uitspraken, gebaseerd op observaties (=waarnemingen van de werkelijkheid)
Algemene uitspraken bevatten mate van onzekerheid (1-100%)
● Deterministische uitspraken: zekerheden, wetmatigheden, definities, …
● Probabilistische uitspraken: onzekerheden
Statistiek als onderzoeks hulpmiddel (observaties vertalen naar algemene uitspraken)
● Beschrijvende statistiek : waarnemingen → uitspraken steekproef
○ onzekerheden afh van kwaliteit van onderzoek(gegevens)
● Inductieve statistiek: waarnemingen → uitspraken populatie
○ onzekerheden afh van kwaliteit van onderzoek(gegevens) & kansberekening
KENMERKEN VAN KWALITEITSVOL ONDERZOEK - Brinkman
1. Objectiviteit
2. Controleerbaarheid
3. Herhaalbaarheid
4. Systematiek
⇒ Nauwgezet omschrijven van & gedragen tijdens onderzoek
⇒NOODZAKELIJKE voorwaarden om betrouwbaar nderzoek mogelijk te maken
Lina Siyahya - 2024 3
, 1.3.1 Soorten onderzoek
EXPERIMENT
● OV → AV → Resultaten
○ OV = Wordt gemanipuleerd (oorzaak)
○ AV = Wordt gemeten (gevolg)
○ Resultaten= Interpretatie van verband tss AV & OV
CORRELATIONEEL ONDERZOEK
● Geen OV of AV
● Covariaten bestaande uit metingen
● Resulatten: interpretatie van verband tss AV & OV
1.3.2 Soorten verbanden
Verband = uitspraak waarin de relatie tussen variabelen wordt uitgedrukt
● Direct causaal : X veroorzaakt Y
○ Bv. gezond ontbijten maakt slimmer
● Invers causaal: Y veroorzaakt X
○ Bv. Slimmere mensen eten gezonder
● Covariantie: X en Y variëren samen
○ Gezonder ontbijten stimuleert intelligentie & slimmere mensen maken gezondere ontbijt keuzes
● Indirect: Z veroorzaakt X en Y
○ Slimmere ouders hebben ene grotere kan sop slimmere kinderen, slimmere ouders leren kinderen
gezondere ontbijt keuzes maken
CRITERIA VAN HUME & MILL
⇒ Voorwaarden om te kunnen spreken van een direct causaal verband
Lina Siyahya - 2024 4
inhoudsopgave
H1. De statistiek in het onderzoek 3
1.1 Belangrijke begrippen 3
1.2 Wat is statistiek 3
1.3 Wat is onderzoek 3
1.3.1 Soorten onderzoek 4
1.3.2 Soorten verbanden 4
1.3.3 Onderzoeksfasen 5
H2: Operationaliseren en meten 7
2.1 Belangrijke begrippen 7
2.2 Operationaliseren 7
2.3 Meetniveaus toegelicht 7
2.4 Discussiepunten 9
2.5 Betrouwbaarheid & Validiteit 9
H3: Voorbereidend bewerkingen 10
3.1 Belangrijke begrippen 10
3.2 Case: Werktevredenheid 10
3.3 Voorbereidende bewerkingen 11
3.3.1 Data Cleaning 11
3.3.2 Hercoderen 12
3.3.3 Betrouwbaarheidsanalyse (itemanalyse) 12
3.3.4 Totaalscores berekenen 13
H4. Tabellen en grafieken 15
4.1 Belangrijke begrippen 15
4.2 Voorbeeld databestand 15
4.3 Frequentie- en kruistabellen 15
4.3.1 De frequentietabel 15
4.3.2 De kruistabel/contigenentietebel 16
4.3.3 Wat met kwantitatieve variabelen? 16
4.4 Percentielen 16
4.5 Grafieken 17
H5. Centrummaten 18
5.1 De modus: Mode 18
5.2 De mediaan: Med 18
5.3 Het gemiddelde x 18
5.3.1 Eigenschappen van het gemiddelde 19
5.3.2 Variant van het gemiddelde: het gewogen gemiddelde 19
H6. De spreidingsmaten 20
6.1 Bereik: range 20
Lina Siyahya - 2024 1
, 6.2 Interkwartielbereik 20
6.3 Variantie & standaardafwijking : Zoeken naar beste spreidingsmaat 21
6.4 Variantie & standaardafwijking: Interpretatie & toepassing 21
6.5 Variatiecoëfficiënt : V 22
6.6 Impact lineaire transformaties 22
6.7 Standaardiseren & Z-scores 22
6.7.1 Wat is standaardiseren? 22
6.7.2 Toepassing 22
H7. De normale verdeling 23
7.1 Belangrijke begrippen 23
7.2 Situering 23
7.3 Eigenschappen 23
7.4 Toepassingen 24
7.4.1 Vraagstukken 25
H8. De vorm van de verdeling 27
8.1 Belangrijke begrippen 27
8.2 Situering 27
8.3 Scheefheid/skewness 27
→ Skew interpreteren rekening houden mét meetfouten 28
8.4 Gewelfdheid/kurtosis 28
H9. Afwijkende functies 31
9.1 Exploreer gegevens 31
9.2 Formuleer statistische hypothesen 32
9.3 Kies statistische procedure 32
9.4 Bereken statistische maat 33
9.5 Interpreteer statistische maat 33
9.6 Formuleer conclusie in woorden 34
H10. Verbanden en Associaties 36
10.1 Pearson correlatie rxy 36
10.2 Spearman correlatie xy 39
10.2.1 Wat met ordinale variabelen 39
10.2.2 Spearman vs Pearson 39
10.2.3 Kritische bedenkingen 40
Lina Siyahya - 2024 2
,H1. De statistiek in het onderzoek
1.1 Belangrijke begrippen
● kwaliteitsvol onderzoek – voorwaarden van Brinkman
● onderzoeksfasen – operationalisering
● experiment – correlationeel onderzoek – kwalitatief – kwantitatief
● variabele – afhankelijke variabele – onafhankelijke variabele – covariaat
● causaliteit – criteria van Hume & Mill
● populatie – steekproef – steekproeftrekkingen
● beschrijvende statistiek – inductieve/verklarende statistiek
1.2 Wat is statistiek
Statistiek = gegevens verzamelen, classidiceren, samenvatten, organiseren, analyseren, interpreteren, …
● Gegevens verzamelen dmv steekproef uit populatie
○ Populatie: N = populatieomvang
○ Steekproef: n = steekproefgrootte
● Gegevens bestudeerd dmv beschrijvende en/of inductieve statistiek
○ Beschrijvend : Kenmerken steekproef geg samenvatten & uitspraken beperkt tot steekproef
○ inductief : Kenmerken van steekproef geg als schatting/veralgemening naar populatie (~verklarende stat)
1.3 Wat is onderzoek
Onderzoek leidt tot algemene uitspraken, gebaseerd op observaties (=waarnemingen van de werkelijkheid)
Algemene uitspraken bevatten mate van onzekerheid (1-100%)
● Deterministische uitspraken: zekerheden, wetmatigheden, definities, …
● Probabilistische uitspraken: onzekerheden
Statistiek als onderzoeks hulpmiddel (observaties vertalen naar algemene uitspraken)
● Beschrijvende statistiek : waarnemingen → uitspraken steekproef
○ onzekerheden afh van kwaliteit van onderzoek(gegevens)
● Inductieve statistiek: waarnemingen → uitspraken populatie
○ onzekerheden afh van kwaliteit van onderzoek(gegevens) & kansberekening
KENMERKEN VAN KWALITEITSVOL ONDERZOEK - Brinkman
1. Objectiviteit
2. Controleerbaarheid
3. Herhaalbaarheid
4. Systematiek
⇒ Nauwgezet omschrijven van & gedragen tijdens onderzoek
⇒NOODZAKELIJKE voorwaarden om betrouwbaar nderzoek mogelijk te maken
Lina Siyahya - 2024 3
, 1.3.1 Soorten onderzoek
EXPERIMENT
● OV → AV → Resultaten
○ OV = Wordt gemanipuleerd (oorzaak)
○ AV = Wordt gemeten (gevolg)
○ Resultaten= Interpretatie van verband tss AV & OV
CORRELATIONEEL ONDERZOEK
● Geen OV of AV
● Covariaten bestaande uit metingen
● Resulatten: interpretatie van verband tss AV & OV
1.3.2 Soorten verbanden
Verband = uitspraak waarin de relatie tussen variabelen wordt uitgedrukt
● Direct causaal : X veroorzaakt Y
○ Bv. gezond ontbijten maakt slimmer
● Invers causaal: Y veroorzaakt X
○ Bv. Slimmere mensen eten gezonder
● Covariantie: X en Y variëren samen
○ Gezonder ontbijten stimuleert intelligentie & slimmere mensen maken gezondere ontbijt keuzes
● Indirect: Z veroorzaakt X en Y
○ Slimmere ouders hebben ene grotere kan sop slimmere kinderen, slimmere ouders leren kinderen
gezondere ontbijt keuzes maken
CRITERIA VAN HUME & MILL
⇒ Voorwaarden om te kunnen spreken van een direct causaal verband
Lina Siyahya - 2024 4
