Recht in de samenleving-samenvatting

SAMENVATTING RECHT
RECHT EN DE OVERHEID
1. WAT IS RECHT
1. Er bestaat geen exacte definitie van recht

= recht is een geheel van regelgeving, van overheidsstructuren en van justitie

 Ze vormen 1 geheel, je kan ze niet apart van elkaar zien



1.1 GEDRAGSREGELS EN NORMEN DIE ORDE BRENGEN IN DE EEN
SAMENLEVING



Functie:

 Ordening brengen in een samenleving,
 Het is het geheel aan rechtsregels dat een samenleving ordent door te
omschrijven wat wel en niet mag
 Omschrijft wat wij als burgers wel en niet mogen
 Hoe we ons organiseren
 Hoe de staatsvorm van het land eruitzien
 Rol van de overheid
 ….



Recht zeer oud, eigen aan de menselijke samenleving

 Tijdsgebonden
 Plaatsgebonden
 Ideologisch gebonden (politiek & religieuze stroming)

 samenleving veranderd= recht veranderd
= maakbaar




1.2 OPGELEGD DOOR DE OVERHEID

Wanneer kunnen we van recht spreken?

Wanneer de regels zijn opgelegd door een overheid die hiervoor binnen de samenleving
bevoegd is

Recht is geen doel, maar een middel

= een middel om binnen een bepaalde samenleving, en dus binnen een bepaalde
tijdsgeest, zaken te ordenen en hierrond een beleid voeren

,Recht= compromis van ideologische + politieke opvattingen

Overheid:

Doel: een rechtvaardige samenleving realiseren hoe meer mensen dat rechtvaardig
vinden, hoe groter het draagvlak.
Recht dat weinig gedrag wordt= moet afgedwongen worden

1.3 DWINGEND KARAKTER VAN RECHT

Om ordening te krijgen moet er een mechanisme zijn die ervoor zorgt dat het recht
effectief word toegepast:

Overheid:

 Politie
 Inspectiediensten
 …

Justitie:

 Openbaar ministerie
 Rechtbanken



CONCLUSIE

De 3 kenmerken waardoor we over recht kunnen praten

1. Gedragsregels & normen die orde brengen in de samenleving
2. Regels die zijn opgelegd door een overheid binnen de samenleving bevoegd zijn
3. Het dwingend karakter




2. INDELING VAN HET RECHT
Recht= complex gegeven

Om structuur te kunnen brengen in dit complex geheel aan ‘recht’, zijn er verschillende
manieren om het recht in te delen

2.1 PUBLIEK RECHT EN PRIVAAT RECHT

- Publiekrecht= het recht regelt hoofdzakelijk zaken die met de overheid te
maken hebben

Regelt verhouding tussen:

Overheden onderling en ook de verhouding tussen de overheid en de burger

Belangrijk kenmerk: publiek recht is altijd dwingend

Bijvoorbeeld:

 Grondwet

,  Werking overheid
 Sociale uitkering
 Strafrecht



- Privaatrecht= het recht regelt hoofdzakelijk verhouding tussen burgers of
ondernemingen

Bijvoorbeeld:

 Kopen/verkopen
 Huren/verhuren


2.2 INTERNATIONAAL RECHT EN NATIONAAL RECHT

- Internationaal recht (grensoverschrijdend recht)
= recht dat tot stand komt buiten de landgrenzen of dat verhoudingen tussen
landen regelt

Kan op 2 manieren tot stand komen:
1. Ofwel binnen een internationale organisatie (bv. VN) of tijdens een internationale
bijeenkomst (bv. klimaattop)
2. Ofwel door landen onderling

Legt men vast in verdragen

EU-recht: supranationaal recht= Lezen P. 21

- Nationaal recht= recht dat tot stand komt binnen de eigen landgrenzen, binnen 1
land

2.3 STRAFBAAR OF NIET STRAFBAAR

- Strafrechtelijke handeling= als er een staf staat op wat je hebt gedaan
Bv. verkeersovertreding, fraude, vandalisme

- Burgerrechtelijke handeling= als er geen straf staat op wat je het gedaan
Bv. je loopt stage, je koopt iets, je besteld iets online

Wanneer weer je fo iets strafbaar is?
= iets is strafbaar als in de wet staat dat het strafbaar is en als er in de wet staat
welke straf erbij hoort. Deze vind je terug in het strafwetboek

Algemene term voor een strafbare handeling= misdrijf

Waarom is het belangrijk om een onderscheid te maken tussen strafbare en niet
strafbare handelingen?
 Er wordt op een heel andere manier omgegaan met een strafrechtelijk feit dan
een burgerlijk feit



Bij een strafbare handeling:

,  Wordt de overheid betrokken
 Zul je voor een strafrechtbank moeten komen
 Kan de strafrechter jou een straf opleggen



Hoe zit het dan met toestemming en intentie?

 Sommige handelingen worden strafbaar las er geen toestemming was van de
persoon benadeeld was
Bv. wegnemen van een fiets, seksuele handelingen= strafbaar als er geen
toestemming is

 Bij strafbare handelingen doet de toestemming van het slachtoffer er vaak niet toe
Bv. toestemming van jou om op jou geweld te plegen, is iet geldig

 Bij meeste strafbare handelingen speelt de intentie van de dader een rol. Dader
was zich ervan bewust= opzettelijke misdrijven
Bv. iemand bestelen of drug dealen

 Handelingen die een ongeluk zijn kunnen strafbaar worden. Door een zware fout=
onopzettelijke misdrijf
Bv. iemand aanrijden onder invloed

Wat zijn de tuchtsancties en administratieve sancties?

= zijn geen strafsancties en behoren niet tot strafrecht

- Tuchtsancties= zijn sancties die worden opgelegd door een ‘tuchtorgaan’

Voorbeelden tuchtorgaan

 Tuchtcommissie in het onderwijs
 Het Vlaamse sporttribunaal in de sportsector

Gericht op discipline binnen een groep te handhaven

Wanneer de handeling wel strafbaar is kan de dader strafrechtelijk vervolgd worden en
een tuchtsanctie opgelegd krijgen

Voorbeeld: Je hebt gevochten op school en je hebt iemand zwaar bezeerd. Straf door
politie (werkstraf)+ schorsing van school

- Administratieve sancties= sancties die worden opgelegd door een
‘administratief orgaan’

Voorbeeld administratief orgaan

 De lijn
 De VDBA

Gericht op: om bepaalde regelgeving te doen naleven

Wanneer de handeling wel strafbaar is kan de dader strafrechtelijk vervolgd worden en
een administratieve opgelegd krijgen