1. INLEIDING REUMATOLOGISCHE AANDOENINGEN EN BINDWEEFSELZIEKTEN
1.1. Wat is reumatologie?
- pijnpatronen zijn belangrijk
- bv. spondylartropathie: inflammatoire rugpijn onset <40j
- bv. dermatomyositis: spierpijn en huidrash bij 40-jarige dame
- bv. polymyalgia
- dus geen vrouwen-/mannen-/ouderdomsziekte
- vooral bewegingsstelsel:
- gewrichten
- spieren
- abarticulaire structuren
- bot
- maar ook soms systeemlijden: tasten ook inwendige organen aan
- exclusie traumatologie!
- reuma = klacht ≠ diagnose
1.2. Inflammatoire vs mechanische pijn
- reumatische pijn treedt op bij beweging van het gewricht
- reumatische pijn is een gewrichtspijn die de patiënt in rust ‘s nachts wakker maakt
- lokalisatie:
- lokaal
- uitstralend
- ontstaan en duur
- acuut, chronisch
- spontaan, infectieus
- karakter
- inflammatoire
- mechanisch
- Casussen
- Osteoartrose
- degeneratieve aandoening (chronisch), slijtage kraakbeen
- mechanisch karakter
- startstramheid, pijn neemt toe bij wandelen
- Jicht
- uitgesproken neerslag van urinezuurkristallen in synovium
- acute inflammatoire pijn
- kristalartropathie
- dolor, calor, rubor, functio laesae
- Reumatoïde artritis (RA)
- chronisch inflammatoir karakter
- ochtendstramheid en zwelling
, - Mechanische pijn (bv. artrose)
- geen pijn in rust
- pijn neemt toe met belasting, in loop van dag
- startstramheid
- Inflammatoire pijn (vb. artritis)
- pijn in rust, nachtelijke pijn
- ochtendstramheid
- pijn en stramheid verbeteren in loop van dag
1.3. Wat is een mono-articulaire, poly-articulaire en een pauci-articulaire
gewrichtsaantasting?
- Mono-articulair
- Poly-articulair (>5)
- Pauci-articulair (<5) = oligoarticulair
1.4. Globaal overzicht van de reumatische aandoeningen
Prevalentie >3%
Jicht Spondylartropathie Reumatoïde artritis Lupus
Monoarticulair oligoarticulair Polyarticulair Systeemziekte
1/100 en spondylitis 1/100 1/5000
1/100
2. REUMATISCHE SYSTEEMZIEKTEN OF BINDWEEFSELZIEKTEN
2.1. Wat zijn bindweefselziekten?
- systeemziekten: ontsteking gewrichten, aantasten organen
- gemedieerd door immuuncompetente cellen, vnl lymfocyten
- vaak komen auto-antistoffen voor
- antinucleaire antistoffen (ANA); vaak geassocieerd met reumatische aandoeningen
- niet alleen detectie van ANA
- maar vnl antigeenspecificiteit is belangrijk
2.2. Prevalentie tov andere reumatische aandoeningen is zeldzaam
Lupus 1/2000
Systeemsclerose 1/10000
Sjögren syndroom 1/10000 tot (0.5/100) = 5/1000
Polymyalgia reumatica 1/100 in leeftijdsgroep >55j
, Systeemlupus
- = chronische auto-immuun aandoening gekenmerkt door aanwezigheid van auto-antilichamen
(anti-ds-DNA, ani-sm) die immuuncomplexen vormen en verscheidene organen laten ontsteken
- heterogene klachten: vermoeidheid, koorts, gewichtsverlies, gezwollen gewrichten, nachtelijke
pijn, kort van adem (pleuritis), ontsteking nieren, malaire huiduitslag (vlinderrash) door
blootstelling UV-licht, orale aften, artralgie, epileptische aanvallen, anemie
- significante morbiditeit en mortaliteit
- treft voornamelijk niet blanke vrouwen
- oefentherapie bevordert functionaliteit en levenskwaliteit
- cardiovasculaire training
- resistance training
Sjögren syndroom
- = chronische auto-immuunaandoening
- gekarakteriseerd door een verminderde traan- en speekselklierproductie (auto-immune exocrinopathie)
- droge ogen (xerophtalmie) en droge mond (xerostomie), opzetting parotisklier, toename dentale cariës
- kan verscheidene organen/orgaansystemen aantasten (MSS, cardiorespiratoir) -> daling functie,
spiersterkte, aerobe capaciteit, beweeglijkheid gewrichten, moeheid en psychosociaal dysfunctioneren
- auto-antistoffen: anti-SSA, anti-SSB
- vnl vrouwen tussen 30-60 jaar
- oefentherapie:
- gesuperviseerde weerstandstraining effectief betreffende functionele capaciteit en verergert de
ziekteactiviteit niet
Polymyalgia reumatica
- inflammatoire reumatische aandoening
- gekarakteriseerd door symmetrische pijn en ochtendstramheid thv schouders, bekkengordel en nek
- trage en moeilijke schouderabductieboog actief, niet passief
- pijn kent plots opkomend ontstaan
- constitutionele symptomen die ook gezien worden bij andere systeemaandoeningen bv. vermoeidheid
- kan gepaard gaan met reuscelartritis (giant cell artritis)
- nieuw onstane hoofdpijn, mono-oculaire visusstoornis, kauwclaudatio, verhoogde gevoeligheid
temporale arteriën
- bij mensen ouder dan 55 jaar (piek 70-80j)
- vrouwen > mannen
- maximale bloedbezinking; normale spierenzymen; spieren histopathologisch normaal
- bursa, pezen wel aangetast; proximale stijfheid
- eventuele associatie met arteriitis temporali
- behandeling: corticosteroïden
- oefentherapie: geen rct
- individueel oefenschema om spiermassa te behouden en valrisico te reduceren
1.1. Wat is reumatologie?
- pijnpatronen zijn belangrijk
- bv. spondylartropathie: inflammatoire rugpijn onset <40j
- bv. dermatomyositis: spierpijn en huidrash bij 40-jarige dame
- bv. polymyalgia
- dus geen vrouwen-/mannen-/ouderdomsziekte
- vooral bewegingsstelsel:
- gewrichten
- spieren
- abarticulaire structuren
- bot
- maar ook soms systeemlijden: tasten ook inwendige organen aan
- exclusie traumatologie!
- reuma = klacht ≠ diagnose
1.2. Inflammatoire vs mechanische pijn
- reumatische pijn treedt op bij beweging van het gewricht
- reumatische pijn is een gewrichtspijn die de patiënt in rust ‘s nachts wakker maakt
- lokalisatie:
- lokaal
- uitstralend
- ontstaan en duur
- acuut, chronisch
- spontaan, infectieus
- karakter
- inflammatoire
- mechanisch
- Casussen
- Osteoartrose
- degeneratieve aandoening (chronisch), slijtage kraakbeen
- mechanisch karakter
- startstramheid, pijn neemt toe bij wandelen
- Jicht
- uitgesproken neerslag van urinezuurkristallen in synovium
- acute inflammatoire pijn
- kristalartropathie
- dolor, calor, rubor, functio laesae
- Reumatoïde artritis (RA)
- chronisch inflammatoir karakter
- ochtendstramheid en zwelling
, - Mechanische pijn (bv. artrose)
- geen pijn in rust
- pijn neemt toe met belasting, in loop van dag
- startstramheid
- Inflammatoire pijn (vb. artritis)
- pijn in rust, nachtelijke pijn
- ochtendstramheid
- pijn en stramheid verbeteren in loop van dag
1.3. Wat is een mono-articulaire, poly-articulaire en een pauci-articulaire
gewrichtsaantasting?
- Mono-articulair
- Poly-articulair (>5)
- Pauci-articulair (<5) = oligoarticulair
1.4. Globaal overzicht van de reumatische aandoeningen
Prevalentie >3%
Jicht Spondylartropathie Reumatoïde artritis Lupus
Monoarticulair oligoarticulair Polyarticulair Systeemziekte
1/100 en spondylitis 1/100 1/5000
1/100
2. REUMATISCHE SYSTEEMZIEKTEN OF BINDWEEFSELZIEKTEN
2.1. Wat zijn bindweefselziekten?
- systeemziekten: ontsteking gewrichten, aantasten organen
- gemedieerd door immuuncompetente cellen, vnl lymfocyten
- vaak komen auto-antistoffen voor
- antinucleaire antistoffen (ANA); vaak geassocieerd met reumatische aandoeningen
- niet alleen detectie van ANA
- maar vnl antigeenspecificiteit is belangrijk
2.2. Prevalentie tov andere reumatische aandoeningen is zeldzaam
Lupus 1/2000
Systeemsclerose 1/10000
Sjögren syndroom 1/10000 tot (0.5/100) = 5/1000
Polymyalgia reumatica 1/100 in leeftijdsgroep >55j
, Systeemlupus
- = chronische auto-immuun aandoening gekenmerkt door aanwezigheid van auto-antilichamen
(anti-ds-DNA, ani-sm) die immuuncomplexen vormen en verscheidene organen laten ontsteken
- heterogene klachten: vermoeidheid, koorts, gewichtsverlies, gezwollen gewrichten, nachtelijke
pijn, kort van adem (pleuritis), ontsteking nieren, malaire huiduitslag (vlinderrash) door
blootstelling UV-licht, orale aften, artralgie, epileptische aanvallen, anemie
- significante morbiditeit en mortaliteit
- treft voornamelijk niet blanke vrouwen
- oefentherapie bevordert functionaliteit en levenskwaliteit
- cardiovasculaire training
- resistance training
Sjögren syndroom
- = chronische auto-immuunaandoening
- gekarakteriseerd door een verminderde traan- en speekselklierproductie (auto-immune exocrinopathie)
- droge ogen (xerophtalmie) en droge mond (xerostomie), opzetting parotisklier, toename dentale cariës
- kan verscheidene organen/orgaansystemen aantasten (MSS, cardiorespiratoir) -> daling functie,
spiersterkte, aerobe capaciteit, beweeglijkheid gewrichten, moeheid en psychosociaal dysfunctioneren
- auto-antistoffen: anti-SSA, anti-SSB
- vnl vrouwen tussen 30-60 jaar
- oefentherapie:
- gesuperviseerde weerstandstraining effectief betreffende functionele capaciteit en verergert de
ziekteactiviteit niet
Polymyalgia reumatica
- inflammatoire reumatische aandoening
- gekarakteriseerd door symmetrische pijn en ochtendstramheid thv schouders, bekkengordel en nek
- trage en moeilijke schouderabductieboog actief, niet passief
- pijn kent plots opkomend ontstaan
- constitutionele symptomen die ook gezien worden bij andere systeemaandoeningen bv. vermoeidheid
- kan gepaard gaan met reuscelartritis (giant cell artritis)
- nieuw onstane hoofdpijn, mono-oculaire visusstoornis, kauwclaudatio, verhoogde gevoeligheid
temporale arteriën
- bij mensen ouder dan 55 jaar (piek 70-80j)
- vrouwen > mannen
- maximale bloedbezinking; normale spierenzymen; spieren histopathologisch normaal
- bursa, pezen wel aangetast; proximale stijfheid
- eventuele associatie met arteriitis temporali
- behandeling: corticosteroïden
- oefentherapie: geen rct
- individueel oefenschema om spiermassa te behouden en valrisico te reduceren
