Belgische binnenlandse politiek
Inhoudsopgave
HOOFDSTUK 1: DE VOLKSUNIE EN HAAR ERFGENAMEN...........................................................4
1.1 De aanloop tot de oprichting van de Volksunie................................................................4
1.2 De evolutie van de Volksunie: van ontstaan tot eerste politieke doorbraak (1954 –
1961).......................................................................................................................................6
1.3 Van zweeppartij naar oppositiepartij 1961 - 1970..........................................................7
1.4 Van oppositiepartij tot regeringspartij 1971 - 1977.........................................................8
1.5 Het Egmontpact (VANAF HIER LEZEN)..............................................................................9
1.6 Na het Egmontpact.........................................................................................................10
1.7 De Volksunie onder voorzitter J. Gabriels.......................................................................12
1.8 De Volksunie aan herbronning toe.................................................................................13
1.9 De Volksunie en haar erfgenamen: spirit.......................................................................14
1.10 De Volksunie en haar erfgenamen: N-VA.....................................................................15
HOOFDSTUK 2: DE CHRISTENDEMOCRATEN............................................................................17
2.1 Van katholieke partij naar CVP.......................................................................................17
2.2 De koningskwestie (een uitgebreide uitleg hierover p9-16)..........................................19
2.3 De schoolstrijd.................................................................................................................20
2.4 Afloop schoolstrijd..........................................................................................................21
2.5 De sociaaleconomische dimensie...................................................................................21
2.6 De communautaire tweespalt........................................................................................22
2.7 De sociaaleconomische dimensie en de communautaire tweespalt.............................23
2.8 De CVP als autonome partij............................................................................................23
2.9 De evolutie van de CVP vanaf 1981................................................................................25
2.10 De evolutie van de CD&V vanaf 2001...........................................................................27
HOOFDSTUK 3: DE LIBERALEN..................................................................................................31
3.1 De liberale partij doctrinairen vs progressisten..............................................................31
3.2 Na de Tweede Wereldoorlog..........................................................................................32
3.3 Koningskwestie...............................................................................................................32
3.4 Nieuw spanningsveld: de schoolstrijd (1950 – 1958).....................................................32
3.5 Noodzaak tot heroriëntering..........................................................................................33
3.6 Contestatie tegen Vanaudenhove..................................................................................33
3.7 De splitsing van de liberale partij....................................................................................34
3.8 De oprichting van de PVV in 1971...................................................................................35
3.9 Van PLP naar MR.............................................................................................................35
3.10 Verhofstadt en het radicaal-liberalisme (VLAAMSE ZIJDE)...........................................37
3.11 Van PVV naar VLD.........................................................................................................37
3.12 Verdere ontwikkelingen van de VLD (VLAAMSE ZIJDE)................................................38
HOOFDSTUK 4: DE SOCIALISTEN...............................................................................................41
4.1 Inleiding..........................................................................................................................41
4.2 De BWP in de regering....................................................................................................42
4.3 Ideologie en zuilorganisaties...........................................................................................43
4.4 Hendrik De Man en het plan van de arbeid....................................................................44
4.5 De socialisten in de jaren dertig......................................................................................45
1
,Belgische binnenlandse politiek
4.6 De socialisten tijdens WOII.............................................................................................45
4.7 De socialisten en de vakbeweging..................................................................................46
4.8 De socialistische ideologie..............................................................................................46
4.9 Spanningen bij oprichting ABVV.....................................................................................46
4.10 De partij leidt de wederopbouw...................................................................................47
4.11 In de ban van structuurhervormingen..........................................................................47
4.12 Economisch federalisme vs. Cultuurautonomie...........................................................50
4.13 De PS na de splitsing.....................................................................................................51
4.14 De SP na de splitsing.....................................................................................................54
4.15 De SP naar SP.A.............................................................................................................55
HOOFDSTUK 5: DE GROENEN...................................................................................................58
5.1 Van beweging tot partij...................................................................................................58
A. De herlevingsbeweging.................................................................................................58
B. De partij AGALEV...........................................................................................................59
5.2 Partijprogramma............................................................................................................60
A. Het verschil tussen milieu-partijen en eco-partijen.....................................................60
B. Situaring van AGALEV binnen het politieke spectrum..................................................61
C. Stromingen binnen de partij.........................................................................................61
D. Hoofdlijnen partijprogramma’s....................................................................................62
5.3 Verkiezingsdeelname......................................................................................................63
5.4 Van AGALEV tot Groen...................................................................................................64
5.5 Groen! Op een kantelmoment?......................................................................................65
HOOFDSTUK 6: VLAAMS BELANG.............................................................................................66
6.1 Ontstaan.........................................................................................................................66
6.2 Programmapunten.........................................................................................................67
6.3 Electorale evolutie..........................................................................................................67
6.4 Evolutie programmapunten............................................................................................68
6.5 Evolutie partij..................................................................................................................69
6.6 Actualiteit........................................................................................................................70
HOOFDSTUK 7: DE PROVINCIEËN..............................................................................................71
7.1 Inleiding..........................................................................................................................71
7.2 Verkiezingen 2024..........................................................................................................71
Kiezen................................................................................................................................71
Samenvallende verkiezingen............................................................................................71
A. Voor de verkiezingen....................................................................................................72
B. Tijdens de verkiezingen.................................................................................................73
C. Na de verkiezingen........................................................................................................73
D. Vergelijken van verkiezingen........................................................................................74
7.3 Provincies in het binnenlandse bestuur.........................................................................74
A. Provincies in andere landen..........................................................................................74
B. Organisatie....................................................................................................................74
C. Wat doen ze?................................................................................................................74
2
,Belgische binnenlandse politiek
D. Actuele uitdagingen......................................................................................................75
WEGWIJS IN UW GEMEENTE....................................................................................................76
Hoogdagen voor de lokale democratie.................................................................................76
Verschillend en ook hetzelfde...............................................................................................76
Centrumsteden en faciliteitengemeenten............................................................................77
Vlaamse regering van 2019-2024.........................................................................................77
Stemmen...............................................................................................................................77
Starten coalitievorming.........................................................................................................79
Constructieve motie van wantrouwen.................................................................................79
Zijn er nog parlementen? Is er nog een gemeenteraad?.....................................................79
Verkiezingen..........................................................................................................................79
Gemeenteraad......................................................................................................................80
Integratie OCMW-gemeente................................................................................................81
Bestuurskracht......................................................................................................................82
Ambtelijke organisatie..........................................................................................................83
Tot slot..................................................................................................................................85
GASTCOLLEGE JHONNY VANSEVENANT....................................................................................86
Biografie................................................................................................................................86
College...................................................................................................................................86
3
, Belgische binnenlandse politiek
HOOFDSTUK 1: DE VOLKSUNIE EN HAAR ERFGENAMEN
Inleiding eerste les:
- Breuklijnen = kapstok om samenhang te kunnen vertellen
o Levensbeschouwelijk: strijd katholieken vs vrijzinnigen
o Sociaaleconomisch: strijd arbeid vs kapitaal
o Communautair: NL vs FR
o Materialisme vs postmaterialisme: globale evolutie maatschappij => meer
klemtonen op materiële zaken, maar hier stelt men zich vragen bij
o Verticale breuklijn: kloof tussen burger en politiek
24 november 1991 => electorale doorbraak Vlaams Blok, toen is de
kloof begonnen
- Ontstaan van partijen: liberaal, katholiek, socialistisch
o Grootste politieke partij: NVA, levert eerste minister-president (Jan Jambon)
- Belangrijke gebeurtenissen
o De koningskwestie: Leopold III
Begin: WOII, Leopold wou neutraal blijven, maar België wou
aansluiten bij de geallieerden
In 1940 een breuk tussen koning en regering
Volksraadpleging gehouden 5j na einde oorlog, meerderheid
Vlaanderen wou Leopold III terug
Enkel meerderheid in Vlaanderen, BX en Wallonië wouden niet
mee, op rand van een burgeroorlog
Uieindelijk ontslag van Leopold III
=/= Mini-koningskwestie: Boudewijn wou wet voor abortus niet
goedkeuren, paar dagen uit zijn rol ontzet
o De schoolstrijd
Focus op onderwijs, strijd om de ziel van het kind
o De eenheidswet
Sociaal-economische breuklijn
o Communautaire problematiek
o Economische problematiek
o Recente/actuele ontwikkelingen
1.1 De aanloop tot de oprichting van de Volksunie
4
Inhoudsopgave
HOOFDSTUK 1: DE VOLKSUNIE EN HAAR ERFGENAMEN...........................................................4
1.1 De aanloop tot de oprichting van de Volksunie................................................................4
1.2 De evolutie van de Volksunie: van ontstaan tot eerste politieke doorbraak (1954 –
1961).......................................................................................................................................6
1.3 Van zweeppartij naar oppositiepartij 1961 - 1970..........................................................7
1.4 Van oppositiepartij tot regeringspartij 1971 - 1977.........................................................8
1.5 Het Egmontpact (VANAF HIER LEZEN)..............................................................................9
1.6 Na het Egmontpact.........................................................................................................10
1.7 De Volksunie onder voorzitter J. Gabriels.......................................................................12
1.8 De Volksunie aan herbronning toe.................................................................................13
1.9 De Volksunie en haar erfgenamen: spirit.......................................................................14
1.10 De Volksunie en haar erfgenamen: N-VA.....................................................................15
HOOFDSTUK 2: DE CHRISTENDEMOCRATEN............................................................................17
2.1 Van katholieke partij naar CVP.......................................................................................17
2.2 De koningskwestie (een uitgebreide uitleg hierover p9-16)..........................................19
2.3 De schoolstrijd.................................................................................................................20
2.4 Afloop schoolstrijd..........................................................................................................21
2.5 De sociaaleconomische dimensie...................................................................................21
2.6 De communautaire tweespalt........................................................................................22
2.7 De sociaaleconomische dimensie en de communautaire tweespalt.............................23
2.8 De CVP als autonome partij............................................................................................23
2.9 De evolutie van de CVP vanaf 1981................................................................................25
2.10 De evolutie van de CD&V vanaf 2001...........................................................................27
HOOFDSTUK 3: DE LIBERALEN..................................................................................................31
3.1 De liberale partij doctrinairen vs progressisten..............................................................31
3.2 Na de Tweede Wereldoorlog..........................................................................................32
3.3 Koningskwestie...............................................................................................................32
3.4 Nieuw spanningsveld: de schoolstrijd (1950 – 1958).....................................................32
3.5 Noodzaak tot heroriëntering..........................................................................................33
3.6 Contestatie tegen Vanaudenhove..................................................................................33
3.7 De splitsing van de liberale partij....................................................................................34
3.8 De oprichting van de PVV in 1971...................................................................................35
3.9 Van PLP naar MR.............................................................................................................35
3.10 Verhofstadt en het radicaal-liberalisme (VLAAMSE ZIJDE)...........................................37
3.11 Van PVV naar VLD.........................................................................................................37
3.12 Verdere ontwikkelingen van de VLD (VLAAMSE ZIJDE)................................................38
HOOFDSTUK 4: DE SOCIALISTEN...............................................................................................41
4.1 Inleiding..........................................................................................................................41
4.2 De BWP in de regering....................................................................................................42
4.3 Ideologie en zuilorganisaties...........................................................................................43
4.4 Hendrik De Man en het plan van de arbeid....................................................................44
4.5 De socialisten in de jaren dertig......................................................................................45
1
,Belgische binnenlandse politiek
4.6 De socialisten tijdens WOII.............................................................................................45
4.7 De socialisten en de vakbeweging..................................................................................46
4.8 De socialistische ideologie..............................................................................................46
4.9 Spanningen bij oprichting ABVV.....................................................................................46
4.10 De partij leidt de wederopbouw...................................................................................47
4.11 In de ban van structuurhervormingen..........................................................................47
4.12 Economisch federalisme vs. Cultuurautonomie...........................................................50
4.13 De PS na de splitsing.....................................................................................................51
4.14 De SP na de splitsing.....................................................................................................54
4.15 De SP naar SP.A.............................................................................................................55
HOOFDSTUK 5: DE GROENEN...................................................................................................58
5.1 Van beweging tot partij...................................................................................................58
A. De herlevingsbeweging.................................................................................................58
B. De partij AGALEV...........................................................................................................59
5.2 Partijprogramma............................................................................................................60
A. Het verschil tussen milieu-partijen en eco-partijen.....................................................60
B. Situaring van AGALEV binnen het politieke spectrum..................................................61
C. Stromingen binnen de partij.........................................................................................61
D. Hoofdlijnen partijprogramma’s....................................................................................62
5.3 Verkiezingsdeelname......................................................................................................63
5.4 Van AGALEV tot Groen...................................................................................................64
5.5 Groen! Op een kantelmoment?......................................................................................65
HOOFDSTUK 6: VLAAMS BELANG.............................................................................................66
6.1 Ontstaan.........................................................................................................................66
6.2 Programmapunten.........................................................................................................67
6.3 Electorale evolutie..........................................................................................................67
6.4 Evolutie programmapunten............................................................................................68
6.5 Evolutie partij..................................................................................................................69
6.6 Actualiteit........................................................................................................................70
HOOFDSTUK 7: DE PROVINCIEËN..............................................................................................71
7.1 Inleiding..........................................................................................................................71
7.2 Verkiezingen 2024..........................................................................................................71
Kiezen................................................................................................................................71
Samenvallende verkiezingen............................................................................................71
A. Voor de verkiezingen....................................................................................................72
B. Tijdens de verkiezingen.................................................................................................73
C. Na de verkiezingen........................................................................................................73
D. Vergelijken van verkiezingen........................................................................................74
7.3 Provincies in het binnenlandse bestuur.........................................................................74
A. Provincies in andere landen..........................................................................................74
B. Organisatie....................................................................................................................74
C. Wat doen ze?................................................................................................................74
2
,Belgische binnenlandse politiek
D. Actuele uitdagingen......................................................................................................75
WEGWIJS IN UW GEMEENTE....................................................................................................76
Hoogdagen voor de lokale democratie.................................................................................76
Verschillend en ook hetzelfde...............................................................................................76
Centrumsteden en faciliteitengemeenten............................................................................77
Vlaamse regering van 2019-2024.........................................................................................77
Stemmen...............................................................................................................................77
Starten coalitievorming.........................................................................................................79
Constructieve motie van wantrouwen.................................................................................79
Zijn er nog parlementen? Is er nog een gemeenteraad?.....................................................79
Verkiezingen..........................................................................................................................79
Gemeenteraad......................................................................................................................80
Integratie OCMW-gemeente................................................................................................81
Bestuurskracht......................................................................................................................82
Ambtelijke organisatie..........................................................................................................83
Tot slot..................................................................................................................................85
GASTCOLLEGE JHONNY VANSEVENANT....................................................................................86
Biografie................................................................................................................................86
College...................................................................................................................................86
3
, Belgische binnenlandse politiek
HOOFDSTUK 1: DE VOLKSUNIE EN HAAR ERFGENAMEN
Inleiding eerste les:
- Breuklijnen = kapstok om samenhang te kunnen vertellen
o Levensbeschouwelijk: strijd katholieken vs vrijzinnigen
o Sociaaleconomisch: strijd arbeid vs kapitaal
o Communautair: NL vs FR
o Materialisme vs postmaterialisme: globale evolutie maatschappij => meer
klemtonen op materiële zaken, maar hier stelt men zich vragen bij
o Verticale breuklijn: kloof tussen burger en politiek
24 november 1991 => electorale doorbraak Vlaams Blok, toen is de
kloof begonnen
- Ontstaan van partijen: liberaal, katholiek, socialistisch
o Grootste politieke partij: NVA, levert eerste minister-president (Jan Jambon)
- Belangrijke gebeurtenissen
o De koningskwestie: Leopold III
Begin: WOII, Leopold wou neutraal blijven, maar België wou
aansluiten bij de geallieerden
In 1940 een breuk tussen koning en regering
Volksraadpleging gehouden 5j na einde oorlog, meerderheid
Vlaanderen wou Leopold III terug
Enkel meerderheid in Vlaanderen, BX en Wallonië wouden niet
mee, op rand van een burgeroorlog
Uieindelijk ontslag van Leopold III
=/= Mini-koningskwestie: Boudewijn wou wet voor abortus niet
goedkeuren, paar dagen uit zijn rol ontzet
o De schoolstrijd
Focus op onderwijs, strijd om de ziel van het kind
o De eenheidswet
Sociaal-economische breuklijn
o Communautaire problematiek
o Economische problematiek
o Recente/actuele ontwikkelingen
1.1 De aanloop tot de oprichting van de Volksunie
4
