Samenvatting - Fiscaal recht (C03B3a)

FISCAAL RECHT

Samenvatting van het boek en de hoorcolleges

,CONTENTS

Inleiding ............................................................................................................................................. 6
Hoofdstuk 1. Begrippen en principes ................................................................................................... 6
1. het begrip ‘belasting’ ................................................................................................................... 6
2. andere heffingen en bijzondere categorieën .................................................................................. 8
2.1. Retributies ............................................................................................................................ 8
2.2. Socialezekerheidsbijdragen ................................................................................................... 8
2.3. Verhaalbelastingen ............................................................................................................... 9
2.4. Directe en indirecte belastingen............................................................................................. 9
2.5. Afwentelbare en niet-afwentelbare belastingen .................................................................... 10
2.6. Vormen van dubbele belasting ............................................................................................. 10
2.7. Belastingontwijking en belastingontduiking (= fiscale fraude) ................................................. 10
3. Waarom belasten? Functies en rechtvaardiging van belastingheffing ........................................... 11
3.1. Functies van belastingen – Algemeen ................................................................................... 11
3.2. Financiële functie ............................................................................................................... 11
3.3. Herverdelende functie ......................................................................................................... 11
3.4. Gedragssturende functie ..................................................................................................... 11
3.5. Rechtvaardiging van belastingheffing – Algemeen ................................................................. 12
3.6. Het profijtbeginsel (of benefit theory) ................................................................................... 12
3.7. Soevereiniteit als rechtvaardiging voor belastingheffing = de soevereiniteitstheorie ................ 12
4. hoe belasten? Beginselen van het belastingrecht ........................................................................ 13
4.1. Algemeen ........................................................................................................................... 13
4.2. Het legaliteitsbeginsel ......................................................................................................... 14
4.3. Het eenjarigheidsbeginsel ................................................................................................... 14
4.4. Het gelijkheidsbeginsel ....................................................................................................... 15
4.5. Het openbare-ordekarakter van de fiscale wet ...................................................................... 15
4.6. Het verbod op retroactiviteit ................................................................................................ 16
4.7. Algemene beginselen van behoorlijk bestuur ........................................................................ 17
4.8. Invloed van het internationaal en Europees recht .................................................................. 17
5. Fiscale wetgeving: structuur, interpretatie en toepassing ............................................................. 20
5.1. Structuur van fiscale wetgeving............................................................................................ 20
5.2. interpretative van fiscale wetgeving ...................................................................................... 22
5.3. De beperkte autonomie van het fiscaal recht ........................................................................ 22
5.4. bewijslast van fiscale zaken ................................................................................................. 22
6. de verdeling van fiscale bevoegdheden ....................................................................................... 24
6.1. inleiding ............................................................................................................................. 24


1

, 6.2. Vormen van fiscale bevoegdheden ....................................................................................... 24
6.3. Fiscale bevoegdheidsverdeling in België: federale overheid en deelstaten .............................. 24
6.4. Fiscale bevoegdheden van lokale overheden ........................................................................ 26
Hoofstuk 2. Persoonsbelastingen ...................................................................................................... 27
1. vooraf: de inkomstenbelastingen................................................................................................ 27
1.1. Categorieën inkomstenbelastingen => de 4 inkomstenbelasting in BE .................................... 27
1.2. Belangrijke concepten ......................................................................................................... 27
2. Algemene principes van de personenbelasting (= kenmerken v/d personenbelasting) ................... 28
3. Personeel toepassingsgebied: inwonerschap.............................................................................. 29
4. De grondslag van de personenbelasting: belastbare inkomsten ................................................... 30
5. Onroerende inkomsten .............................................................................................................. 31
5.1. Algemene begripsomschrijving ............................................................................................ 31
5.2. Omschrijving van het onroerende inkomen in het WIB 1992 ................................................... 32
5.3. Kadastraal inkomen: begrip ................................................................................................. 32
5.4. Het kadastraal inkomen als heffingsgrondslag ...................................................................... 33
5.5. De eigen woning .................................................................................................................. 33
5.6. Huurprijs en huurvoordelen ................................................................................................. 34
5.7. Fiscale behandeling van het onroerend inkomen................................................................... 34
5.8. Inkomen van buitenlandse onroerende goederen .................................................................. 36
5.9. Onroerende voorheffing....................................................................................................... 36
6. Roerende inkomsten ................................................................................................................. 37
6.1. Algemene opmerkingen ....................................................................................................... 37
6.2. Omschrijving van het roerend inkomen in het WIB 1992 (art. 17-22 WIB) ................................. 37
6.3. Dividenden – 1ste subcategorie ............................................................................................. 38
6.4. Interest – 2de subcategorie ................................................................................................... 43
6.5. Inkomsten uit de verhuring van roerende goederen ............................................................... 45
6.6. Inkomsten uit auteursrechten .............................................................................................. 46
6.7. Roerende voorheffing en aangifteverplichtingen.................................................................... 49
6.8. Roerend inkomen van buitenlandse oorsprong ..................................................................... 50
6.9. Afzonderlijk tarief of globalisatie .......................................................................................... 51
7. Beroepsinkomsten (3de categorie van belastbare inkomsten in de PB ........................................... 53
7.1. Algemene begripsomschrijving ............................................................................................ 53
7.2. Winst.................................................................................................................................. 54
7.3. Baten ................................................................................................................................. 57
7.4. Winsten en baten van een vorige beroepswerkzaamheid ....................................................... 58
7.5. Bezoldigingen ..................................................................................................................... 60
7.6. Aftrekbare beroepskosten ................................................................................................... 64

2

, 7.7. Beroepsverliezen ................................................................................................................ 67
8. Diverse inkomsten ..................................................................................................................... 68
8.1. Algemeen ........................................................................................................................... 68
8.2. Occasionele winsten of baten .............................................................................................. 68
8.3. Platformeconomie en verenigingswerk ................................................................................. 70
8.4. Onderhoudsuitkeringen (art. 90, lid 1, 3°) .............................................................................. 71
8.5. Meerwaarden op aandelen .................................................................................................. 72
8.6. Meerwaarden op onroerend goed......................................................................................... 72
8.7. Typedwang ......................................................................................................................... 74
9. De berekening van de personenbelasting .................................................................................... 74
9.1. Overzicht ............................................................................................................................ 75
9.2. Gezinsfiscaliteit .................................................................................................................. 75
9.3. Aftrekbare bestedingen ....................................................................................................... 77
9.4. Toepassing van de progressieve tarieven .............................................................................. 78
9.5. Belastingvrije som ............................................................................................................... 78
9.6. Belastingverminderingen ..................................................................................................... 80
9.7. Afzonderlijke belastbare inkomsten ..................................................................................... 81
9.8. Vermeerdering wegens onvoldoende voorafbetalingen.......................................................... 81
9.9. Gemeentelijke opcentiemen ................................................................................................ 83
Hoofdstuk 3. Inkomsten van juridische entiteiten ............................................................................... 84
1. Inleiding .................................................................................................................................... 84
2. Aan de belasting onderworpen vennootschappen ....................................................................... 85
2.1. 1ste voorwaarde: rechtspersoonlijkheid ............................................................................... 85
2.2. 2de voorwaarde: Belgische fiscale inwoner .......................................................................... 85
2.3. 3de voorwaarde: exploitatie van een onderneming of verrichtingen van winstgevende aard ..... 86
3. Grondslag van de belasting ........................................................................................................ 88
3.1. Algemene principes ............................................................................................................ 88
3.2. Bepalen van het fiscale resultaat ......................................................................................... 89
3.3. Buitenlandse bedrijfswinst .................................................................................................. 93
3.4. Dividenden (& DBI-regeling) ................................................................................................. 94
3.5. De groepsbijdrage ............................................................................................................... 98
3.6. Overgedragen verliezen (carry forward verliezen – art. 206 WIB) ........................................... 101
4. Berekening van de vennootschapsbelasting .............................................................................. 102
4.1. Tarief ................................................................................................................................ 102
4.2. Voorafbetalingen (verplichting – art. 463 WIB) ..................................................................... 102
4.3. Voorheffingen ................................................................................................................... 103
Hoofdstuk 4. De belasting over de toegevoegde waarde ................................................................... 104

3

, Inleiding: belang v/d BTW............................................................................................................. 104
1. Basismechanismes en werking ................................................................................................ 104
1.1. Een belasting op consumptie ............................................................................................. 104
1.2. Europeesrechtelijke kenmerken ......................................................................................... 106
1.3. Beleidsoverwegingen ........................................................................................................ 107
Stappenplan voor casus over BTW in BE-recht .......................................................................... 108
2. Wie is een btw-belastingplichtige? ........................................................................................... 108
2.1. Relevantie ........................................................................................................................ 108
2.2. De gewone btw-belastingplichtige ..................................................................................... 109
2.3. De vrijgestelde btw-belastingplichtige ................................................................................ 110
2.4. Niet-belastingplichtige rechtspersonen .............................................................................. 111
2.5. De incidentele of toevallige belastingplichtige .................................................................... 111
3. Welke handelingen zijn onderworpen aan btw? ......................................................................... 113
3.1. Levering van goederen ....................................................................................................... 113
3.2. Verrichting van een dienst.................................................................................................. 115
3.3. Invoer van goederen .......................................................................................................... 118
3.4. Intracommunautaire verwerving ........................................................................................ 119
4. Vrijstellingen ........................................................................................................................... 120
4.1. Vrijstellingen met behoud van recht op aftrek ..................................................................... 120
4.2. Vrijstellingen zonder van recht op aftrek ............................................................................. 121
5. Wat is het tarief van de btw?..................................................................................................... 121
6. Op welk bedrag moet de btw worden toegepast?....................................................................... 122
7. Recht op btw-aftrek ................................................................................................................. 122
Hoofdstuk 5. Internationaal fiscal recht ........................................................................................... 124
1. Inleiding .................................................................................................................................. 124
2. Algemene opmerkingen ........................................................................................................... 124
2.1. Heffingsbevoegdheid en soevereiniteit ............................................................................... 124
2.2. Dubbele belasting ............................................................................................................. 125
2.3. Het belang van het OESO-Modelverdrag ............................................................................. 126
3. Algemene regels van verdragstoepassing en -interpretatie ......................................................... 126
3.1. De beperkte rol van dubbelbelastingverdragen ................................................................... 126
3.2. De interpretatie van verdragsbegrippen .............................................................................. 126
4. Het toepassingsgebied van dubbelbelastingverdragen .............................................................. 127
4.1. Artikel 1: personeel toepassingsgebied .............................................................................. 127
4.2. Artikel 2: materieel toepassingsgebied ............................................................................... 128
5. Grensoverschrijdende investeringen in vastgoed ....................................................................... 129
5.1. Artikel 6: inkomsten uit onroerend goed ............................................................................. 129

4

, 5.2. Meerwaarden op onroerend goed....................................................................................... 130
6. Artikel 7: ondernemingswinsten ............................................................................................... 130
6.1. Algemeen: de organisatie van grensoverschrijdende ondernemingsactiviteiten .................... 130
6.2. De vaste inrichting als centraal concept ............................................................................. 130
6.3. Vaste inrichting: invulling ................................................................................................... 131
6.4. Artikel 7, (2): winsttoerekening ........................................................................................... 133
6.5. Artikel 8: bijzondere regel voor internationale scheepvaart en luchtvaart .............................. 133
6.6. Artikel 13, (2) en (3): meerwaarden op ondernemingsactiva ................................................. 133
7. Grensoverschrijdende tewerkstelling........................................................................................ 134
7.1. Algemeen overzicht ........................................................................................................... 134
7.2. Artikel 15: algemene regel voor inkomsten uit tewerkstelling ............................................... 134
7.3. Artikel 17: bijzondere regel voor sporters en entertainers ..................................................... 136
8. Grensoverschrijdende roerende beleggingen ............................................................................ 137
8.1. Overzicht .......................................................................................................................... 137
8.2. Artikel 10, (1): algemene regel inzake dividenden ................................................................ 137
8.3. Artikel 10, (2): beperkte heffingsbevoegdheid voor de bronstaat........................................... 137
8.4. De uiteindelijk gerechtigde ................................................................................................ 138
9. Artikel 21: restcategorie ........................................................................................................... 138
10. Artikel 23: vermijden van dubbele belasting in de woonstaat .................................................... 138
10.1. Achtergrond .................................................................................................................... 138
10.2. Artikel 23A: vrijstellingsmethode ...................................................................................... 138
10.3. Artikel 23B: verrekeningsmethode .................................................................................... 139




5

,FISCAAL RECHT
INLEIDING
HOOFDSTUK 1. BEGRIPPEN EN PRINCIPES

1. HET BEGRIP ‘BELASTING’

 Je zal geen definitie vinden in de codex
o Geen algemene definitie
 Essentiele elementen (4) :
o Een belasting is een door de overheid (1) eenzijdig opgelegde en verplichte bijdrage
(2) op personen of feiten die een band hebben met het territorium (3) waarop de
overheid gezag uitoefent en die bestemd is om diensten van algemeen nut (4) te
financieren.
 Belang van soevereiniteit:
o Private actoren nt de mogelijkheid om dit in te voeren
o OH drager van soevereiniteit
 Wrm?/ relevantie
o Belasting = eigendom dat wordt afgenomen door de OH
 Bescherming nodig, voor te hoge of te willekeurige belasting
 “in cash”, maar niet altijd.. zie historische voorbeelden (Tienden of
“Opera Publica”), maar ook recentere voorbeelden zoals de Vlaamse
erfbelasting
o Maar is eigenlijk niet noodzakelijk altijd in cash
 De OH gebruikt het geld om bepaalde goederen of
diensten te financieren, of terug te herverdelen
 1) Door de OH
o Belastingen worden opgelegd door overheid als (enige) drager
van soevereiniteit.
 ART. 298 WB. V/D INKOMSTENBELASTINGEN
 + ART. 393 WIB
o Federale overheid, gewest, gemeenschap, provincie en gemeente.
 Zeer verschillen onderling, bv.: Knokke
o FOD Financiën (fiscus) maakt zelf uitvoerbare titel via kohieren
 De oh creëert dus haar eigen uitvoerbare titel om het geld bij u te komen halen
 Schrijft dit in een document => kohier
 Hoeveel elke belastingplichtige moet betalen
 En haalt hier uit dus een authentieke akte, als je dus nt betaald moet de
oh nt via omwegen het geld komen halen maar kan dit onmiddellijk
doen
 aanslagbrief




6

,  2) 1- zijdig en verplicht
o Geen keuzemogelijkheid (openbare orde).
 Je moet dit gewoon doen, je kan niet beginnen met hierover te discussiëren
o Waarom? Economische redenen:
 risico op marktfalen bij publieke goederen en schaalvoordelen
 bv.: het nationale leger
o => beschermd toch gans het grondgebied, kunnen niemand
eigenlijk uitsluiten voor het genot van publieke goederen en/ of
diensten
o Niet alle betalingen aan de overheid zijn echter belastingen
 Valt nt onder deze noemer als er een tegenprestatie komt
 Boetes enz. vallen hier ook nt onder
o Sancties en dwangmaatregelen => als nt voldaan fiscale verplichtingen1
 3) Territorialiteit
o Gevolg van soevereiniteit
 Overheid kan slechts belasten als er een voldoende band (‘nexus’) is met het
territorium.
 = Nexus vereiste of territorialiteitsprincipe
 Want de soevereiniteit is enkel en alleen verbonden aan het grondgebied
o Digitale economie?
 Nexus vereiste komt eigenlijk hierdoor onder druk
 4) Voor algemeen nut = bestemming v. belastingen
o Een belasting moet een financieel doel hebben
 Het moet dus gaan om een betaling die opgelegd wordt om de uitgaven v/d
overheid te dekken
o Politiek discretionair
o Afwezigheid aanwijsbare en individuele tegenprestatie
 Gebruikt om uitgaven te financieren waar belastingbetalers voordeel uit halen
 maar het essentiële kenmerk v/e belasting is dat er geen rechtstreeks
verband bestaat tss de hoeveelheid belasting die een pers. betaalt & de
OHsdiensten die deze persoon zal genieten
o = er is dus slecht sprake v/e belasting als ze bedoeld is om diensten v. algemeen nut te
financieren




1
Bv.: art. 351-444 e.v. WIB + WB v. 13 april 2019 v/d minnelijke & gedwongen invordering v. fiscale & nt-
fiscale schuldvorderingen

7

,2. ANDERE HEFFINGEN EN BIJZONDERE CATEGORIEËN

Opgelet => formele benaming is nt relevant

- Politiek want je wilt nt dat uw naam verbonden wordt aan zo een belasting
o Bv.: turteltax


2.1. RETRIBUTIES
 Definitie = een heffing die door/ namens de Oh wordt gevorderd in ruil voor een specifieke
Ohsprestatie die in het persoonlijke belang v/d betaler geleverd wordt & waarvan het bedrag in
een redelijke verhouding staat tot het belang v/d verleende dienst.
 Vergoeding voor tegenprestatie door overheid in
rechtstreeks en onmiddellijk belang begunstigde
(geïndividualiseerde dienst)
o Aanwijsbare tegenprestatie
 = een betaling voor een specifieke
Ohsprestatie
 Nt noodzakelijk dat de betaler ook de
enige/ belangrijkste begunstigde v.
die dienst is
 Bv.: tolgelden bij tunnels
o Redelijke verhouding
 Bedrag van de retributie moet in redelijke verhouding staan tot de verleende
dienst – anders is het toch een belasting
 M.a.w. de opbrengst v/d retributie moet gebruikt worden om de
uitgaven te dekken die de Oh nodig heeft om de dienst te verstrekken
 = nt onredelijk hoog, maar ook nt onredelijk laag
o Individueel beslissingsmoment
 Discussie omtrent ‘individueel beslissingsmoment’ (cf. “combi-taxen”)
 Vrijwillig gebruik
 = indien men zich in de geviseerde toestand kan bevinden en toch de
mogelijkheid heeft om geen gebruik te maken v/d Ohsdienst is er sprake v/e
retributie
 Retributie is dus geen belasting
 Beroep op dienst uit eigen belang (bijv. haven- en kaaigelden, tolgelden)


2.2. SOCIALEZEKERHEIDSBIJDRAGEN
 Gesteund op het solidariteits-en het
verzekeringsbeginsel (bijdrageplicht schept recht op
ontvangst voordelen), viseren specifieke aanwending
(bepaalde uitgaven)
 Nuance GrwH 2021:
o “een voldoende relevante band bestaat tussen
de bijdrageplichtigen en het collectief der
sociaal verzekerden van wie de sociale
bescherming mede door de bijdrage wordt
gefinancierd”.



8

,  Niet betaald aan FOD Financiën maar aan parastatale instellingen belast met inning ervan
 Inning door RSZ-instellingen:
o verschil tussen invordering SZ en belasting vervaagt. Sedert 2017 schept RSZ ook
uitvoerbare titel (kohier) maar alleen nadat uitnodiging tot betaling niet werd
gehonoreerd
o moet hun uitvoerbare titel gaan halen bij de arbeidsrechtbank voor 2017
 Geen jaarlijkse wettelijke controle door parlement
o + ook geen legaliteitsbeginsel omdat het geen belasting is => nt onderworpen
fundamentele principes van het fiscaal recht
 Specifieke tegenprestatie
o Uitsluitend bedoeld om sociale voorzieningen te financieren + verband tss de sociale
bijdragen die een persoon betaald en de rechten die door die persoon opgebouwd
worden
 Het recht op sociale uitkeringen is in beginsel gebonden aan de verplichtingen
om bijdragen te storten, in die zin dat economisch actieve personen bijdragen
betalen om bepaalde tegenprestaties te ontvangen.
o Interpretatie v. GwH:
 Een voldoende relevante band bestaat tss de bijdrage plichtige en het collectief
der sociaal verzekerden v. wie sociale bescherming mede door de bijdrage
wordt gefinancierd.
 Geen belasting => legaliteitsbeginsel
o Kan door KB worden beslist


2.3. VERHAALBELASTINGEN
 Verplichte heffing door overheid n.a.v. specifieke prestatie, ook wanneer belastingplichtige er
geen specifiek voordeel uit haalt (onweerlegbaar vermoeden)
o Dus valt onder de noemer belastingen:
 WANT: geen specifiek gebruik v/e Ohsdienst
 Onweerlegbaar vermoeden dat elke belastingplichtige voordeel haalt uit de
Ohsprestatie die er mee gefinancierd wordt.
 Maar geen individueel beslissingsmoment voor de betaler ( retributie) dus niet vermijdbaar
 Bijv. aanleg riolering


2.4. DIRECTE EN INDIRECTE BELASTINGEN
Directe belasting Indirecte belasting
- Raakt een voortdurende toestand en - Treft een voorbijgaand feit of
wordt periodiek geïnd via aanslag lastens rechtshandeling en wordt afzonderlijk per
diegene die zich in belastbare toestand transactie geïnd
bevindt - Bijv. erfbelasting, btw
o Hier ook zelf aangeven wat je - Wordt geheven op alleenstaande,
verdiend en dan hierop berekend kortstondige handelingen, verrichtingen
- Bijv. personenbelasting, of fieten
vennootschapsbelasting (en alle andere
inkomstenbelastingen)
=> zijn min of meer evenwaardig




9