GOEDERENRECHT 2024-2025
,LES 2: 1 okt 2024
Vermogen = zie art.3.35, lid 1 BW, drie elementen van een persoon
o Juridische algemeenheid: het recht kent het rugzakje als zodanig als geheel. Het recht
wordt erkend als een zelfstandig goed. De rugzak wordt bezwaard door de passiva in
het algemeen, niet de individuele vermogensobjecten. Vermogen is als zodanig
dynamisch.
o van alle in geld waardeerbare rechten en plichten: essentie van het vermogen dat het
in geld waardeerbaar is, persoonlijkheidsrechten, integriteit, privacy etc. zit niet in het
vermogen. Alleen zakelijke rechten, verbintenissen en intellectuele rechten zitten in
het vermogen. Zowel activa (ZR en intellectuele rechten) en passiva (verbintenissen).
o van een persoon: heel vermogensleer wordt hieruit afgeleid. Het vermogen is
essentieel verbonden met een persoon. Persoon is drager van rechten en plichten.
Vermogensleer: zie art.3.35, lid 2 BW
o elke persoon heeft een vermogen: minstens potentiële drager van rechten en plichten.
Zolang de persoon leeft. Het vermogen zelf is onvervreemdbaar (rugzak kan hij niet
afdoen).
o alleen een persoon heeft een vermogen: enkel NP of RP is een rechtssubject, dus enkel
een persoon heeft een vermogen, en geen dier of plant. Staat niet in het artikel, want
ligt gevoelig tav dieren (art.3.39 BW wel)
o éen persoon heeft 1 vermogen: persoon is één en ondeelbaar, het vermogen is evenzeer
één en ondeelbaar. (art.3.35 en 3.36 BW)
Bijzondere principes op één en ondeelbaar vermogen:
o persoon staat voor zijn passiva in met al zijn activa: als u een schuld heeft dan rust de
schuld niet op één of meerdere goederen, maar op de rugzak in het algemeen, dus op
alle vermogensbestanddelen.
o Er is geen rechtstreekse koppeling tussen een schuld en een vermogensbestanddeel,
maar op de hele rugzak, want de schuld drukt op het gehele vermogen.
Binnen een vermogen kan je als uitgangspunt niet segmenteren, je kan geen
deelverzamelingen maken die je onttrekt aan het verhaalsrecht van de schuldeiser, tenzij de
partijen daarover een contract sluiten (art.3.36 BW).
Randnummer 29 boek, uitzonderingen uit boek niet kennen buiten degene die we hier zien:
o Art.1408 Ger.W.: situaties van menswaardigheid. Kledij is onbeslagbaar,
studiemateriaal is onbeslagbaar etc.
o Art.73 Wet van 25 april 2007: regelt onbeslagbaarheid van de hoofdverblijfplaats
tenzij hij naar een notaris gaat en verklaring van onbeslagbaarheid aflegt. Zakelijke
rechten (eigendom, erfpacht, opstal) op zijn hoofdverblijfplaats onbeslagbaar kan laten
verklaren. Wanneer het is overgeschreven op kantoor Rechtszekerheid, dan zijn de
zakelijke rechten op zijn hoofdverblijfplaats niet beslagbaar. Drama’s kunnen hier
beperkt worden zodat er nog een dak boven het hoofd blijft (in principe bedoeld voor
zelfstandigen).
, o HvC 2010: verklaring voor onbeslagbaarheid voor zakelijke rechten op
hoofdverblijfplaats gaat teniet zodra het goed niet meer uw hoofdverblijfplaats is en
dan definitief verloren gaat. Zelfstandige woonde in Brasschat en legde die verklaring
af. Na enkele jaren verdedigde hij dat hij woonde in Knokke. Vervolgens keert hij
terug naar Brasschaat. Enkele jaren later is hij helemaal failliet en leggen de
schuldeisers beslag op zijn woning. Herleeft zo’n verklaring dan? Neen, herleeft niet,
ookal gaat u terug naar initiële woning dan moet u een nieuwe verklaring afleggen.
o Wetgever voorziet in deelvermogen binnen het vermogen. Bv: Faillissementsboedel =
afgescheiden vermogen binnen uw vermogen, wordt bevroren waar vereffening
plaatsvindt. Bv: Huwgemeenschap of nalatenschap. (art.4.52 BW = aanvaarding
nalatenschap onder voorwaarden van boedelbeschrijving). (art.4.99 BW =
boedelscheiding).
Aspect vermogensleer = problematiek van kwaliteitsrekening:
o Als u bankrekening opent bij bank, dan heeft u een schuldvordering bij de bank
(vorderingsrecht, persoonlijk recht op de bank). Het is een actief in het vermogen van
een persoon, ongeacht de reden waarom u de rekening opent (ookal is het van een
club, het zit in uw vermogen dus wet maakt er geen uitzondering voor, het wordt niet
afgesplitst van uw vermogen.)
o Er zijn wel rekeningen die heel duidelijk bedoeld zijn voor iemand anders. Bv:
derdenrekening van een notaris. C betaalt geld op derdenrekening van notaris. Akte
wordt getekend en eigendom gaat over en C betaalt aan A. = transitrekening, de
rekening is niet bedoeld voor de notaris, is geld van-en voor derden.
o Doorheen de jaren is bepaald dat als er een maatschappelijk belang is en het is
duidelijk zichtbaar dat de rekening bedoeld is voor een ander (transparant), dan zou de
kwaliteitsrekening niet zomaar bij verhaalsonderpand voor de schuldeiser gerekend
mogen worden en een afgescheiden vermogen moeten zijn. werd verdedigd voor
makelaar en advocaat. HvC 2011: kwaliteitsrekening voor advocaat: deontologisch
verplicht om derdenrekening te hebben, dus alle voorwaarden leken hier bij uitstek te
zijn voldaan. Cassatie liet beslag toe. Stap 1 arrest: beginsel van eenheid van
vermogen (art.3.35 en 3.36 BW). Stap 2 arrest: er is geen wettelijke bepaling die de
derdenrekening van de advocaat uitsluit voor verhaalsonderpand voor de schuldeisers.
Stap 3 arrest: dus beslag is mogelijk. Wetgever heeft ook de wet aangepast binnen de
2jaar (art.3.37 BW), wet heeft nu wettelijke grondslag als uitzondering op art.3.36 BW
voor advocaat, gerechtsdeurwaarder en recent ook de makelaar.
Zakelijk recht VS verbintenis:
o Klassiek: inwendige structuur (verhouding tussen rechtssubjecten VS verhouding tav
een bepaald goed)
o Kritiek 1: obligatoir verband bij zakelijke rechten (cf. leer van personalisme)
o Kritiek 2: externe werking is gradueel (3eMP) en wet bv inzake huur)
o Leer van neopersonalisme (Ginossar)
, Klassieke uitgangspunt:
ZR: persoon heeft bevoegdheden op een goed (abusus, fructus en usus). Werkt erga omnes.
PR: patrimoniale verhouding tussen personen. Schuldeiser tav de schuldenaar heeft recht op
een bepaald gedrag of prestatie. (facere, non facere, dare). Verbintenis is een actief bij de ene
(SE) en een passief bij de ander (SA). Verbintenis werkt relatief, enkel tussen die personen.
Kritiek 1:
Verhouding tussen persoon en goed is te simplistisch. Personalisme; zelfs bij een ZR komt de
afdwinging v-finaal neer op een afdwinging tav een persoon. Bv: ZR wordt gevestigd, een
vruchtgebruik tegen een vergoeding, de vergoeding moet betaald worden, als die niet wordt
betaald moet u die gaan halen bij een andere persoon. Dus er bestaat een verhouding tussen
vruchtgebruiker en blote eigenaar. Personalisme: altijd verhouding tussen personen bij
vermogensleer.
Kritiek 2:
Gevolg dat uit inwendige structuur wordt gehaald dat ZR erga omnes werken en een PR
relatief werkt, moet gerelativeerd worden want zelfs in verbintenissenrecht wordt
aangenomen dat een verbintenis een derdenwerking heeft en dus ook tegenwerpelijk is aan
derden, maar wel beperkter (art.5.103 BW). A verkoopt woning aan B, dat B prijs aan 1 moet
betalen is enkel aan A, B kan niet zeggen dat aan hem betaald moet worden, niet afdwingbaar
door of tegen derden. Het feit dat A aan B verkocht heeft en eigendom verkocht is van A naar
B geldt wel tav derden want is gevolg van de rechtshandeling.
Leer van Neopersonlisme:
Als je alles bekijkt in verhouding tussen personen, dan hebben we een vereenvoudiging aan
de andere kant. Twee verfijningen aanbrengen aan de leer van het personalisme:
o Theorie van Ginossar: eigendomsrecht is iets buiten categorie (meest intieme band met
een goed). Eigenaar heeft rechtstreekse heerschappij op het goed. Alle zakelijke
gebruiksrechten is een verhouding tussen personen, maar wat is verschil tussen ZR en
verbintenis: moeten wij zien langs zijde van verbondenheid, niet zozeer op niveau van
aanspraken (gedrag of bevoegdheden), maar aan passiefzijde (persoon die zakelijk
gebonden is, is anders dan een persoon die persoonlijk gebonden is op grond van
verbintenis). Bij PR is schuldenaar persoonlijk verbonden: enkel degene die heeft
toegestemd is verbonden en degene die heeft toegestemd is verbonden als titularis van
zijn vermogen en verbonden met zijn rugzak in het algemeen. Dus omdat iemand
persoonlijk gebonden is, is de verbintenis relatief. Staat in met abstract vermogen en
niet met individuele goederen. Dus als er individuele goederen verdwijnen, dan zijn
die niet bezwaard met schulden. Bv: ik heb een woning en onderhoudscontract voor
die woning met de ramenwasser, ik verkoop de woning aan u, u verwerft een
vermogensbestanddeel, mar niet het contract met de ramenwasser, want dat is
persoonlijk afgesloten, ookal heeft het betrekking op de woning. Bij een ZR is er een
kwalitatieve verbintenis, een persoon heeft zich verbonden met betrekking tot het goed
,LES 2: 1 okt 2024
Vermogen = zie art.3.35, lid 1 BW, drie elementen van een persoon
o Juridische algemeenheid: het recht kent het rugzakje als zodanig als geheel. Het recht
wordt erkend als een zelfstandig goed. De rugzak wordt bezwaard door de passiva in
het algemeen, niet de individuele vermogensobjecten. Vermogen is als zodanig
dynamisch.
o van alle in geld waardeerbare rechten en plichten: essentie van het vermogen dat het
in geld waardeerbaar is, persoonlijkheidsrechten, integriteit, privacy etc. zit niet in het
vermogen. Alleen zakelijke rechten, verbintenissen en intellectuele rechten zitten in
het vermogen. Zowel activa (ZR en intellectuele rechten) en passiva (verbintenissen).
o van een persoon: heel vermogensleer wordt hieruit afgeleid. Het vermogen is
essentieel verbonden met een persoon. Persoon is drager van rechten en plichten.
Vermogensleer: zie art.3.35, lid 2 BW
o elke persoon heeft een vermogen: minstens potentiële drager van rechten en plichten.
Zolang de persoon leeft. Het vermogen zelf is onvervreemdbaar (rugzak kan hij niet
afdoen).
o alleen een persoon heeft een vermogen: enkel NP of RP is een rechtssubject, dus enkel
een persoon heeft een vermogen, en geen dier of plant. Staat niet in het artikel, want
ligt gevoelig tav dieren (art.3.39 BW wel)
o éen persoon heeft 1 vermogen: persoon is één en ondeelbaar, het vermogen is evenzeer
één en ondeelbaar. (art.3.35 en 3.36 BW)
Bijzondere principes op één en ondeelbaar vermogen:
o persoon staat voor zijn passiva in met al zijn activa: als u een schuld heeft dan rust de
schuld niet op één of meerdere goederen, maar op de rugzak in het algemeen, dus op
alle vermogensbestanddelen.
o Er is geen rechtstreekse koppeling tussen een schuld en een vermogensbestanddeel,
maar op de hele rugzak, want de schuld drukt op het gehele vermogen.
Binnen een vermogen kan je als uitgangspunt niet segmenteren, je kan geen
deelverzamelingen maken die je onttrekt aan het verhaalsrecht van de schuldeiser, tenzij de
partijen daarover een contract sluiten (art.3.36 BW).
Randnummer 29 boek, uitzonderingen uit boek niet kennen buiten degene die we hier zien:
o Art.1408 Ger.W.: situaties van menswaardigheid. Kledij is onbeslagbaar,
studiemateriaal is onbeslagbaar etc.
o Art.73 Wet van 25 april 2007: regelt onbeslagbaarheid van de hoofdverblijfplaats
tenzij hij naar een notaris gaat en verklaring van onbeslagbaarheid aflegt. Zakelijke
rechten (eigendom, erfpacht, opstal) op zijn hoofdverblijfplaats onbeslagbaar kan laten
verklaren. Wanneer het is overgeschreven op kantoor Rechtszekerheid, dan zijn de
zakelijke rechten op zijn hoofdverblijfplaats niet beslagbaar. Drama’s kunnen hier
beperkt worden zodat er nog een dak boven het hoofd blijft (in principe bedoeld voor
zelfstandigen).
, o HvC 2010: verklaring voor onbeslagbaarheid voor zakelijke rechten op
hoofdverblijfplaats gaat teniet zodra het goed niet meer uw hoofdverblijfplaats is en
dan definitief verloren gaat. Zelfstandige woonde in Brasschat en legde die verklaring
af. Na enkele jaren verdedigde hij dat hij woonde in Knokke. Vervolgens keert hij
terug naar Brasschaat. Enkele jaren later is hij helemaal failliet en leggen de
schuldeisers beslag op zijn woning. Herleeft zo’n verklaring dan? Neen, herleeft niet,
ookal gaat u terug naar initiële woning dan moet u een nieuwe verklaring afleggen.
o Wetgever voorziet in deelvermogen binnen het vermogen. Bv: Faillissementsboedel =
afgescheiden vermogen binnen uw vermogen, wordt bevroren waar vereffening
plaatsvindt. Bv: Huwgemeenschap of nalatenschap. (art.4.52 BW = aanvaarding
nalatenschap onder voorwaarden van boedelbeschrijving). (art.4.99 BW =
boedelscheiding).
Aspect vermogensleer = problematiek van kwaliteitsrekening:
o Als u bankrekening opent bij bank, dan heeft u een schuldvordering bij de bank
(vorderingsrecht, persoonlijk recht op de bank). Het is een actief in het vermogen van
een persoon, ongeacht de reden waarom u de rekening opent (ookal is het van een
club, het zit in uw vermogen dus wet maakt er geen uitzondering voor, het wordt niet
afgesplitst van uw vermogen.)
o Er zijn wel rekeningen die heel duidelijk bedoeld zijn voor iemand anders. Bv:
derdenrekening van een notaris. C betaalt geld op derdenrekening van notaris. Akte
wordt getekend en eigendom gaat over en C betaalt aan A. = transitrekening, de
rekening is niet bedoeld voor de notaris, is geld van-en voor derden.
o Doorheen de jaren is bepaald dat als er een maatschappelijk belang is en het is
duidelijk zichtbaar dat de rekening bedoeld is voor een ander (transparant), dan zou de
kwaliteitsrekening niet zomaar bij verhaalsonderpand voor de schuldeiser gerekend
mogen worden en een afgescheiden vermogen moeten zijn. werd verdedigd voor
makelaar en advocaat. HvC 2011: kwaliteitsrekening voor advocaat: deontologisch
verplicht om derdenrekening te hebben, dus alle voorwaarden leken hier bij uitstek te
zijn voldaan. Cassatie liet beslag toe. Stap 1 arrest: beginsel van eenheid van
vermogen (art.3.35 en 3.36 BW). Stap 2 arrest: er is geen wettelijke bepaling die de
derdenrekening van de advocaat uitsluit voor verhaalsonderpand voor de schuldeisers.
Stap 3 arrest: dus beslag is mogelijk. Wetgever heeft ook de wet aangepast binnen de
2jaar (art.3.37 BW), wet heeft nu wettelijke grondslag als uitzondering op art.3.36 BW
voor advocaat, gerechtsdeurwaarder en recent ook de makelaar.
Zakelijk recht VS verbintenis:
o Klassiek: inwendige structuur (verhouding tussen rechtssubjecten VS verhouding tav
een bepaald goed)
o Kritiek 1: obligatoir verband bij zakelijke rechten (cf. leer van personalisme)
o Kritiek 2: externe werking is gradueel (3eMP) en wet bv inzake huur)
o Leer van neopersonalisme (Ginossar)
, Klassieke uitgangspunt:
ZR: persoon heeft bevoegdheden op een goed (abusus, fructus en usus). Werkt erga omnes.
PR: patrimoniale verhouding tussen personen. Schuldeiser tav de schuldenaar heeft recht op
een bepaald gedrag of prestatie. (facere, non facere, dare). Verbintenis is een actief bij de ene
(SE) en een passief bij de ander (SA). Verbintenis werkt relatief, enkel tussen die personen.
Kritiek 1:
Verhouding tussen persoon en goed is te simplistisch. Personalisme; zelfs bij een ZR komt de
afdwinging v-finaal neer op een afdwinging tav een persoon. Bv: ZR wordt gevestigd, een
vruchtgebruik tegen een vergoeding, de vergoeding moet betaald worden, als die niet wordt
betaald moet u die gaan halen bij een andere persoon. Dus er bestaat een verhouding tussen
vruchtgebruiker en blote eigenaar. Personalisme: altijd verhouding tussen personen bij
vermogensleer.
Kritiek 2:
Gevolg dat uit inwendige structuur wordt gehaald dat ZR erga omnes werken en een PR
relatief werkt, moet gerelativeerd worden want zelfs in verbintenissenrecht wordt
aangenomen dat een verbintenis een derdenwerking heeft en dus ook tegenwerpelijk is aan
derden, maar wel beperkter (art.5.103 BW). A verkoopt woning aan B, dat B prijs aan 1 moet
betalen is enkel aan A, B kan niet zeggen dat aan hem betaald moet worden, niet afdwingbaar
door of tegen derden. Het feit dat A aan B verkocht heeft en eigendom verkocht is van A naar
B geldt wel tav derden want is gevolg van de rechtshandeling.
Leer van Neopersonlisme:
Als je alles bekijkt in verhouding tussen personen, dan hebben we een vereenvoudiging aan
de andere kant. Twee verfijningen aanbrengen aan de leer van het personalisme:
o Theorie van Ginossar: eigendomsrecht is iets buiten categorie (meest intieme band met
een goed). Eigenaar heeft rechtstreekse heerschappij op het goed. Alle zakelijke
gebruiksrechten is een verhouding tussen personen, maar wat is verschil tussen ZR en
verbintenis: moeten wij zien langs zijde van verbondenheid, niet zozeer op niveau van
aanspraken (gedrag of bevoegdheden), maar aan passiefzijde (persoon die zakelijk
gebonden is, is anders dan een persoon die persoonlijk gebonden is op grond van
verbintenis). Bij PR is schuldenaar persoonlijk verbonden: enkel degene die heeft
toegestemd is verbonden en degene die heeft toegestemd is verbonden als titularis van
zijn vermogen en verbonden met zijn rugzak in het algemeen. Dus omdat iemand
persoonlijk gebonden is, is de verbintenis relatief. Staat in met abstract vermogen en
niet met individuele goederen. Dus als er individuele goederen verdwijnen, dan zijn
die niet bezwaard met schulden. Bv: ik heb een woning en onderhoudscontract voor
die woning met de ramenwasser, ik verkoop de woning aan u, u verwerft een
vermogensbestanddeel, mar niet het contract met de ramenwasser, want dat is
persoonlijk afgesloten, ookal heeft het betrekking op de woning. Bij een ZR is er een
kwalitatieve verbintenis, een persoon heeft zich verbonden met betrekking tot het goed
