Margot Van Zeir / 2023
SAMENVATTING
VERBINTENISSENRECHT 2023
1
, Margot Van Zeir / 2023
DEEL I : HET BEGRIP VERBINTENIS EN DE SOORTEN
VERBINTENISSEN
Hoofdstuk 1: Het begrip verbintenis en de soorten verbintenissen
DEFINITIE VERBINTENIS :
Oud BW: Geen definitie in oud BW, wel in Rechtsleer:
A. rechtsband tussen personen
B. ontstaan uit een RH of een andere menselijke gedraging waaraan de wet of rechtspraak
rechtsgevolgen vastknoopt
C. met als voorwerp het doen ontstaan van in geld waardeerbare aanspraken
D. kan in rechte worden afgedwongen
Zakelijk recht = erga omnes
Vorderingsrecht = inter partes
Artikel 5.1. Verbintenis
Een verbintenis is een rechtsband op grond waarvan een schuldeiser van een schuldenaar,
indien nodig in rechte, de uitvoering van een prestatie mag eisen.
MvT: klemtoon op juridische afdwingbaarheid
A. Rechtsband tussen personen
- Tussen minstens 2 personen
- Waarbij de ene een vorderingsrecht heeft op de andere (aanspraak jegens een persoon op
een bepaalde gedraging)
- Verschil met zakelijk recht (geeft zeggenschap op een zaak vb. eigendom, vruchtgebruik)
- Verschil in geldingskracht
B. Ontstaan uit een RH of andere gedraging (zoals rechtsfeit)
- Een rechtshandeling
Art. 1.3. Rechtshandeling
De rechtshandeling is de wilsuiting waarbij een of meer personen de bedoeling hebben om
rechtsgevolgen te doen ontstaan.
2
, Margot Van Zeir / 2023
- Uit overeenkomst: rechtsband tussen minstens 2 personen (meerzijdige RH) mho op het
doen ontstaan van rechtsgevolgen Vb. koop, huur, …
- Uit eenzijdige RH : Onderscheiden van rechtsfeiten
Vb. fout, gebrekkige zaak, …
C. Met het ontstaan van in geld waardeerbare aanspraken tot voorwerp
- Verbintenis om iets te doen, iets niet te doen, of iets te geven (overdracht zakelijk recht)
- Inspannings- of resultaatsverbintenis
- Maakt in vermogen van SE een in geld waardeerbare vermogenspost uit en in vermogen
van SA een passief dat zijn vermogen belast
D. Kan in rechte worden afgedwongen
- Bij niet vrijwillige uitvoering van de verbintenis: afdwingbaarheid in rechte, eventueel
onder dwangsom
- Onderscheid met andere verbintenissen, zoals natuurlijke verbintenissen en
vriendschappelijke afspraken
- Wat met gentlemen’s agreements?
NATUURLIJKE VERBINTENIS
Geen definitie in oud BW
Art. 5.2. Natuurlijke verbintenis
De natuurlijke verbintenis is een verbintenis waarvan de uitvoering niet kan worden
afgedwongen. Restitutie is niet mogelijk voor een natuurlijke verbintenis die zonder
vergissing of dwang werd nagekomen. De erkenning, zonder vergissing of dwang, van een
natuurlijke verbintenis doet een verbintenis ontstaan.
Uitgangspunt : situeren tussen morele plichten en vermogensrechtelijke verbintenissen?
Voorwaarde 1:
Verbintenis die geldig bestaat maar die in beginsel niet in rechte kan worden afgedwongen,
hoewel ze – wanneer ze vrijwillig werd nagekomen – niet kan leiden tot terugvordering van
prestaties (art. 1235, lid 2 oud BW)
Erkenning van SA dat hij tot nakoming is gehouden
3
, Margot Van Zeir / 2023
Voorwaarde 2:
Gehoudenheid van de SA wordt door de maatschappij als vanzelfsprekend aanvaard.
Noopt tot terughoudendheid!
Rekening houdend met maatschappelijke evoluties
Talrijke toepassingen:
Soevereine beoordeling door feitenrechter:
- Alimentatieplicht in hoofde van lesbische meemoeder na beëindigen relatie?
- Uitgaven door feitelijk samenwonende partners tijdens de periode van samenwonen?
- Betaling begrafeniskosten door niet-erfgenaam
VERSCHILLENDE SOORTEN VERBINTENISSEN
- Volgens het voorwerp van de verbintenis
- Volgens het aantal SE’S of SA’s
- Volgens de modaliteiten van de verbintenis
Indeling volgens het voorwerp van de verbintenis
1. Verbintenis om iets te doen, iets niet te doen of iets te geven
2. Inspannings- of resultaatsverb.
3. Indeling volgens aantal voorwerpen
1. Verbintenis om iets te doen, iets niet te doen of iets te geven
- Klassiek onderscheid in het oud BW
- Relevantie beperkt
- Niet meer terug te vinden in Boek 5
4
SAMENVATTING
VERBINTENISSENRECHT 2023
1
, Margot Van Zeir / 2023
DEEL I : HET BEGRIP VERBINTENIS EN DE SOORTEN
VERBINTENISSEN
Hoofdstuk 1: Het begrip verbintenis en de soorten verbintenissen
DEFINITIE VERBINTENIS :
Oud BW: Geen definitie in oud BW, wel in Rechtsleer:
A. rechtsband tussen personen
B. ontstaan uit een RH of een andere menselijke gedraging waaraan de wet of rechtspraak
rechtsgevolgen vastknoopt
C. met als voorwerp het doen ontstaan van in geld waardeerbare aanspraken
D. kan in rechte worden afgedwongen
Zakelijk recht = erga omnes
Vorderingsrecht = inter partes
Artikel 5.1. Verbintenis
Een verbintenis is een rechtsband op grond waarvan een schuldeiser van een schuldenaar,
indien nodig in rechte, de uitvoering van een prestatie mag eisen.
MvT: klemtoon op juridische afdwingbaarheid
A. Rechtsband tussen personen
- Tussen minstens 2 personen
- Waarbij de ene een vorderingsrecht heeft op de andere (aanspraak jegens een persoon op
een bepaalde gedraging)
- Verschil met zakelijk recht (geeft zeggenschap op een zaak vb. eigendom, vruchtgebruik)
- Verschil in geldingskracht
B. Ontstaan uit een RH of andere gedraging (zoals rechtsfeit)
- Een rechtshandeling
Art. 1.3. Rechtshandeling
De rechtshandeling is de wilsuiting waarbij een of meer personen de bedoeling hebben om
rechtsgevolgen te doen ontstaan.
2
, Margot Van Zeir / 2023
- Uit overeenkomst: rechtsband tussen minstens 2 personen (meerzijdige RH) mho op het
doen ontstaan van rechtsgevolgen Vb. koop, huur, …
- Uit eenzijdige RH : Onderscheiden van rechtsfeiten
Vb. fout, gebrekkige zaak, …
C. Met het ontstaan van in geld waardeerbare aanspraken tot voorwerp
- Verbintenis om iets te doen, iets niet te doen, of iets te geven (overdracht zakelijk recht)
- Inspannings- of resultaatsverbintenis
- Maakt in vermogen van SE een in geld waardeerbare vermogenspost uit en in vermogen
van SA een passief dat zijn vermogen belast
D. Kan in rechte worden afgedwongen
- Bij niet vrijwillige uitvoering van de verbintenis: afdwingbaarheid in rechte, eventueel
onder dwangsom
- Onderscheid met andere verbintenissen, zoals natuurlijke verbintenissen en
vriendschappelijke afspraken
- Wat met gentlemen’s agreements?
NATUURLIJKE VERBINTENIS
Geen definitie in oud BW
Art. 5.2. Natuurlijke verbintenis
De natuurlijke verbintenis is een verbintenis waarvan de uitvoering niet kan worden
afgedwongen. Restitutie is niet mogelijk voor een natuurlijke verbintenis die zonder
vergissing of dwang werd nagekomen. De erkenning, zonder vergissing of dwang, van een
natuurlijke verbintenis doet een verbintenis ontstaan.
Uitgangspunt : situeren tussen morele plichten en vermogensrechtelijke verbintenissen?
Voorwaarde 1:
Verbintenis die geldig bestaat maar die in beginsel niet in rechte kan worden afgedwongen,
hoewel ze – wanneer ze vrijwillig werd nagekomen – niet kan leiden tot terugvordering van
prestaties (art. 1235, lid 2 oud BW)
Erkenning van SA dat hij tot nakoming is gehouden
3
, Margot Van Zeir / 2023
Voorwaarde 2:
Gehoudenheid van de SA wordt door de maatschappij als vanzelfsprekend aanvaard.
Noopt tot terughoudendheid!
Rekening houdend met maatschappelijke evoluties
Talrijke toepassingen:
Soevereine beoordeling door feitenrechter:
- Alimentatieplicht in hoofde van lesbische meemoeder na beëindigen relatie?
- Uitgaven door feitelijk samenwonende partners tijdens de periode van samenwonen?
- Betaling begrafeniskosten door niet-erfgenaam
VERSCHILLENDE SOORTEN VERBINTENISSEN
- Volgens het voorwerp van de verbintenis
- Volgens het aantal SE’S of SA’s
- Volgens de modaliteiten van de verbintenis
Indeling volgens het voorwerp van de verbintenis
1. Verbintenis om iets te doen, iets niet te doen of iets te geven
2. Inspannings- of resultaatsverb.
3. Indeling volgens aantal voorwerpen
1. Verbintenis om iets te doen, iets niet te doen of iets te geven
- Klassiek onderscheid in het oud BW
- Relevantie beperkt
- Niet meer terug te vinden in Boek 5
4
