Inhoudsopgave
Criminologische psychologie ........................................................................................................ 3
Forensische psychologie: een introductie..........................................................................................3
Forensische psychologie is niet ....................................................................................................3
Forensische psychologie is wel.....................................................................................................3
Psychologie en recht ....................................................................................................................5
Psychologie in beweging ..............................................................................................................6
De ontwikkeling van antisociaal gedrag .............................................................................................7
De aard en het voorkomen van jeugddelinquentie ..........................................................................8
De psychiatrische visie ................................................................................................................8
Theorieën ontwikkeling antisociaal gedrag .................................................................................. 12
Het bio-psycho-sociaal model ................................................................................................... 13
Ontwikkelingstheorieën ............................................................................................................. 16
Protectieve factoren .................................................................................................................. 20
Psychopathie................................................................................................................................. 21
Psychopathie: een omkadering ................................................................................................... 21
De meting van psychopathie ...................................................................................................... 24
De ontwikkeling van psychopathie .............................................................................................. 30
Behandelbaarheid ..................................................................................................................... 33
Partnergeweld ............................................................................................................................... 35
Definiëring & prevalentie ............................................................................................................ 35
Typologie partnergeweld ............................................................................................................ 39
Partnergeweld: een complex gegeven ......................................................................................... 41
Stalking – belaging ......................................................................................................................... 46
Definiëring en prevalentie .......................................................................................................... 46
Een typologie voor stalkers ......................................................................................................... 49
Theoretische modellen: geweld en persistentie ........................................................................... 53
Risico’s, risicofactoren en risicotaxatie ....................................................................................... 55
Zedendelinquentie ......................................................................................................................... 56
Definities en prevalentie ............................................................................................................ 57
Theoretische modellen .............................................................................................................. 64
Recidive .................................................................................................................................... 69
Gastcollege – de impact van gedragswetenschappen op het strafrecht ............................................. 70
Strafrecht .................................................................................................................................. 70
Deskundig onderzoek ................................................................................................................ 71
Eigen technisch raadgever.......................................................................................................... 71
Onweerstaanbare dwang ........................................................................................................... 71
Psychiatrisch onderzoek ............................................................................................................ 72
Impact psychiatrisch onderzoek ................................................................................................. 72
Misdaaddokters......................................................................................................................... 72
Pieter Baan centrum .................................................................................................................. 72
Geloofwaardigheidsonderzoek ................................................................................................... 73
Impact van geloofwaardigheidsonderzoek .................................................................................. 73
1
, Niets is wat het lijkt? .................................................................................................................. 73
Thinking fast and slow in court .................................................................................................... 73
Praktijk ...................................................................................................................................... 73
Psychische stoornissen & crimineel gedrag ..................................................................................... 74
Ontoerekeningsvatbaarheid ....................................................................................................... 74
Psychisch/mentaal welzijn van gedetineerden ............................................................................. 79
Risicotaxatie en management .................................................................................................... 81
Kwetsbare verdachten ................................................................................................................... 88
Rechterlijke dwalingen ............................................................................................................... 88
In de verhoorkamer: valse bekentenissen & kwetsbaarheden ....................................................... 89
Meegaandheid en suggestibiliteit ................................................................................................ 95
Examen ......................................................................................................................................... 98
2
,Criminologische psychologie
Doelstelling: toepassing psychologische kennis binnen juridische context
- Casuïstiek
Focus op:
- Ontwikkeling van normoverschrijdend gedrag
- Toepassing van psychologische inzichten bij opsporing en strafrechtelijke
vervolging
Forensische psychologie: een introductie
Forensische criminologie is een overkoepelende term/subdiscipline binnen de
psychologie.
Forensische psychologie is niet
Forensische psychologie is een deel van de forensische wetenschappen. Dit is een
breed werkveld, kan over verschillende onderdelen gaan (breed).
Forensische psychologie is wel
Psychologen die werken op het snijvlak tussen de geestelijke gezondheidszorg en
justitie. Zorgt ook voor spanningen. Toepassing van de psychologische wetenschappen
op justitiële vraagstukken.
Verschillende definities door verschillende experten:
Definitie evolueert naar een bredere definitie waar de forensische psychologie meer als
subdiscipline wordt beschreven en meer concreet binnen de toegepaste psychologie.
Men ziet het als een toepassing binnen de praktijk.
3
, De laatste ziet in dat je psychologen niet alleen kan inzetten om verdachten te
verzoeken, maar ook in verschillende diensten.
- American Psychological Association’s specialty guidelines for Forensic
psychologists – Definitie van forensische psychologie
“Forensic psychology is a specialty in professional psychology characterized by
activities intended to provide professional psychological expertise within the judicial
and legal systems.”
“Forensic psychology refers to professional practice by any psychologist working within
any sub-discipline of psychology (e.g., clinical, developmental, social, cognitive) when
applying the scientific, technical, or specialized knowledge of psychology to the law to
assist in addressing legal, contractual, and administrative matters.”
Het gaat over de psychologie toepassen op judiciële vraagstukken, maar ook bij
administratieve vraagstukken.
“Forensische psychologie verwijst naar de professionele praktijk van iedere klinische
psycholoog die wetenschappelijke, technische en/of gespecialiseerde psychologische
kennis toepast op (1) justitiële vragen met betrekking tot contractuele, administratieve
en juridische probleemstellingen, en op (2) niet-justitiële vragen met betrekking tot
grensoverschrijdend gedrag (o. a. preventie, bemiddeling en vrijwillige hulpverlening).
- Zaken in verband met geweld die niet tot bij justitie komen
- Buiten de justitiële context is ook hulpverlening nodig met kennis van deze zaken
De forensische psycholoog is diegene die gespecialiseerd is in preventie van
crimineel/normoverschrijdend gedrag, de forensische psychodiagnostiek en/of de
behandeling van plegers/slachtoffers.”
- In vlaanderen is er ook een team van forensische psychologen die zich bezig
houden met het welzijn van politie agenten (stressklachten, aanwerving, …)
Forensische psychologie:
4
Criminologische psychologie ........................................................................................................ 3
Forensische psychologie: een introductie..........................................................................................3
Forensische psychologie is niet ....................................................................................................3
Forensische psychologie is wel.....................................................................................................3
Psychologie en recht ....................................................................................................................5
Psychologie in beweging ..............................................................................................................6
De ontwikkeling van antisociaal gedrag .............................................................................................7
De aard en het voorkomen van jeugddelinquentie ..........................................................................8
De psychiatrische visie ................................................................................................................8
Theorieën ontwikkeling antisociaal gedrag .................................................................................. 12
Het bio-psycho-sociaal model ................................................................................................... 13
Ontwikkelingstheorieën ............................................................................................................. 16
Protectieve factoren .................................................................................................................. 20
Psychopathie................................................................................................................................. 21
Psychopathie: een omkadering ................................................................................................... 21
De meting van psychopathie ...................................................................................................... 24
De ontwikkeling van psychopathie .............................................................................................. 30
Behandelbaarheid ..................................................................................................................... 33
Partnergeweld ............................................................................................................................... 35
Definiëring & prevalentie ............................................................................................................ 35
Typologie partnergeweld ............................................................................................................ 39
Partnergeweld: een complex gegeven ......................................................................................... 41
Stalking – belaging ......................................................................................................................... 46
Definiëring en prevalentie .......................................................................................................... 46
Een typologie voor stalkers ......................................................................................................... 49
Theoretische modellen: geweld en persistentie ........................................................................... 53
Risico’s, risicofactoren en risicotaxatie ....................................................................................... 55
Zedendelinquentie ......................................................................................................................... 56
Definities en prevalentie ............................................................................................................ 57
Theoretische modellen .............................................................................................................. 64
Recidive .................................................................................................................................... 69
Gastcollege – de impact van gedragswetenschappen op het strafrecht ............................................. 70
Strafrecht .................................................................................................................................. 70
Deskundig onderzoek ................................................................................................................ 71
Eigen technisch raadgever.......................................................................................................... 71
Onweerstaanbare dwang ........................................................................................................... 71
Psychiatrisch onderzoek ............................................................................................................ 72
Impact psychiatrisch onderzoek ................................................................................................. 72
Misdaaddokters......................................................................................................................... 72
Pieter Baan centrum .................................................................................................................. 72
Geloofwaardigheidsonderzoek ................................................................................................... 73
Impact van geloofwaardigheidsonderzoek .................................................................................. 73
1
, Niets is wat het lijkt? .................................................................................................................. 73
Thinking fast and slow in court .................................................................................................... 73
Praktijk ...................................................................................................................................... 73
Psychische stoornissen & crimineel gedrag ..................................................................................... 74
Ontoerekeningsvatbaarheid ....................................................................................................... 74
Psychisch/mentaal welzijn van gedetineerden ............................................................................. 79
Risicotaxatie en management .................................................................................................... 81
Kwetsbare verdachten ................................................................................................................... 88
Rechterlijke dwalingen ............................................................................................................... 88
In de verhoorkamer: valse bekentenissen & kwetsbaarheden ....................................................... 89
Meegaandheid en suggestibiliteit ................................................................................................ 95
Examen ......................................................................................................................................... 98
2
,Criminologische psychologie
Doelstelling: toepassing psychologische kennis binnen juridische context
- Casuïstiek
Focus op:
- Ontwikkeling van normoverschrijdend gedrag
- Toepassing van psychologische inzichten bij opsporing en strafrechtelijke
vervolging
Forensische psychologie: een introductie
Forensische criminologie is een overkoepelende term/subdiscipline binnen de
psychologie.
Forensische psychologie is niet
Forensische psychologie is een deel van de forensische wetenschappen. Dit is een
breed werkveld, kan over verschillende onderdelen gaan (breed).
Forensische psychologie is wel
Psychologen die werken op het snijvlak tussen de geestelijke gezondheidszorg en
justitie. Zorgt ook voor spanningen. Toepassing van de psychologische wetenschappen
op justitiële vraagstukken.
Verschillende definities door verschillende experten:
Definitie evolueert naar een bredere definitie waar de forensische psychologie meer als
subdiscipline wordt beschreven en meer concreet binnen de toegepaste psychologie.
Men ziet het als een toepassing binnen de praktijk.
3
, De laatste ziet in dat je psychologen niet alleen kan inzetten om verdachten te
verzoeken, maar ook in verschillende diensten.
- American Psychological Association’s specialty guidelines for Forensic
psychologists – Definitie van forensische psychologie
“Forensic psychology is a specialty in professional psychology characterized by
activities intended to provide professional psychological expertise within the judicial
and legal systems.”
“Forensic psychology refers to professional practice by any psychologist working within
any sub-discipline of psychology (e.g., clinical, developmental, social, cognitive) when
applying the scientific, technical, or specialized knowledge of psychology to the law to
assist in addressing legal, contractual, and administrative matters.”
Het gaat over de psychologie toepassen op judiciële vraagstukken, maar ook bij
administratieve vraagstukken.
“Forensische psychologie verwijst naar de professionele praktijk van iedere klinische
psycholoog die wetenschappelijke, technische en/of gespecialiseerde psychologische
kennis toepast op (1) justitiële vragen met betrekking tot contractuele, administratieve
en juridische probleemstellingen, en op (2) niet-justitiële vragen met betrekking tot
grensoverschrijdend gedrag (o. a. preventie, bemiddeling en vrijwillige hulpverlening).
- Zaken in verband met geweld die niet tot bij justitie komen
- Buiten de justitiële context is ook hulpverlening nodig met kennis van deze zaken
De forensische psycholoog is diegene die gespecialiseerd is in preventie van
crimineel/normoverschrijdend gedrag, de forensische psychodiagnostiek en/of de
behandeling van plegers/slachtoffers.”
- In vlaanderen is er ook een team van forensische psychologen die zich bezig
houden met het welzijn van politie agenten (stressklachten, aanwerving, …)
Forensische psychologie:
4
