Samenvatting Onderzoeken wie mensen zijn en wat ze kunnen - Psychodiagnostisch Werken 1

1. Wat is psychodiagnostiek?

Psychodiagnostiek = een gesystematiseerde & theoretisch onderbouwde manier om
te komen tot beschrijven, classificeren, verklaren en voorspellen van gedrag

Psychologische eigenschappen kunnen voorbijgaand/veranderlijk (bv gemoedstoestand,
=toestanden/states) zijn maar kunnen ook vrij stabiel zijn zoals bv intelligentie &
persoonlijkheid (=trekken/traits)



Het doel vh onderzoek moet helder omschreven worden, kan op 4 niveaus:

Psychologische eigenschappen kunnen we:

1. Beschrijven
2. Ordenen
3. Verklaren
4. Voorspellen hoe ze id toekomst zullen evolueren



1. Beschrijven van…

 Gedrag
 Sociale omgeving
 Ontwikkeling over tijd



2. Ordenen van gedrag door vertaling naar…

 Psychologische eigenschappen
 Psychische stoornissen

Om ordening aan te brengen, kunnen classificatiesystemen gebruikt worden; categoriaal (bv.
DSM-5) vs dimensionaal (bv. KOP-model)



3. Verklaren van…

 Oorzaken
 Verschillen met anderen

= hypothese toetsend (bv. Hoe komt het dat Jasper zijn aandacht verliest in de klas?)



4. Voorspellen van…

- Toekomstig gedrag



1

,Het psychodiagnostisch proces

Belangrijkste stappen:

1. Vertrek vanuit de hulpvraag

- client is koning, zorgen dat client op zijn gemak is maar ook doel voor ogen stellen

- verkennen via psychodiagnostische methoden

- vertaling nodig



2. Een probleemstelling afbakenen

- client beter leren kennen

- hulpvraag concreter maken

- concretiseren dmv hypotheses



3. Psychodiagnostische methoden kiezen

- hypotheses geven richting



4. Psychodiagnostische methoden
afnemen

- steeds in functie vd hypthese & hulpvraag

- meer dan alleen info verzamelen



5. Resultaten verwerken

- verwerken van testresultaten, observaties,…



6. Een beeld vormen

- we kennen client nu beter dus beantwoording van hypothese & hulpvraag = (miss) mogelijk

- info in kader gieten (ICF-model)



7. Advies vormen

- Hoe helpen we de client verder? Welke interventies gaan we doen om de doelen te
bereiken?



- Cirkel is rond. Nieuwe vragen?  terug naar stap 1

2

, 2. Benaderingswijzen vd psychodiagnostiek

1 Statistische benadering

- Vertrekt vanuit empirische evidentie
- Cijfermatig gedrag beschrijven, voorspellen,…
- Resultaat = belangrijkst
 Hangt samen met nomothetische benadering



2 Klinische benadering

- Ieder persoon = uniek
- Individuele dynamiek beschrijven, verklaren,…
- Manier waarop = even belangrijk als resultaat
 Hangt samen met ideografische benadering

 als we beide benaderingen op een continuüm zouden plaatsen dan is er overlapping
aanwezig want ze hebben beide hetzelfde doel, nl. toekomstig gedrag voorspellen




3. Benaderingswijzen in de praktijk

1 Statistische benadering (= heel hard cijfergedreven zoals bv intelligentie & sociale vaardigheden)

- Testscores bepalen het profiel (weinig genuanceerd)
- Interpretatie vertrekt vanuit normgegevens (testresultaten vergelijken met normgroep)
- Gespreks- en observatiegegevens doen mee, maar niet centraal
- Uitslag = altijd kansuitspraak

2 Klinische benadering

Breed en genuanceerd werken, op 3 niveaus:

1. Observeren
2. Gespreksvoering
 Aanpassen tekstcontext (standaardisering toepassen want alles op
dezelfde manier)
 Aanpassen houding testleider
 Aanpassen naar de client (op sensitieve manier omgaan met client door bv.
actief luisteren, doorvragen,…)
3. Verslaggeving (=belangrijk omdat we dat ev moeten doorgeven aan andere hulpverlener)
 Kwalitatieve gegevens aan de top! (want die laten toe dat we nuances kunnen
geven aan resultaten)
 Kwantitatieve gegevens eerder aanvullend

Doel: testresultaten nuanceren om zo misinterpretaties te vermijden

3