Written by students who passed Immediately available after payment Read online or as PDF Wrong document? Swap it for free 4.6 TrustPilot
logo-home
logo
  • Universiteit Gent (UGent)
  • Bachelor Of Arts In De Geschiedenis
  • Geschiedenis van België (A000256A)
To add items to your wishlist, you must be logged in
Document preview thumbnail
Preview 4 out of 90 pages
Summary

Samenvatting Een geschiedenis van België - Geschiedenis van België (A000256A)

3.0
(1 reviews)
2 sold
90 pages
2024/2025 Written for academic year
Institution
Universiteit Gent (UGent)
Course
Geschiedenis van België (A000256A)
Document preview thumbnail
Preview 4 out of 90 pages

Samenvatting van het vak Geschiedenis van België, gedoceerd door Prof. Margo De Koster aan de UGent. Bevat de lesslides, eigen lesnotities, aanvullingen uit het boek ‘Een Geschiedenis van België’ - Gitta Deneckere, Bruno De Wever & Tom De Paepe en het herinneringsdossier over het koloniaal verleden.

Content preview

0. INLEIDING: EEN GESCHIEDENIS VAN
BELGIË?
1.GESCHIEDENIS(SEN) VAN BELGIË?
Henri Pirenne – ‘Histoire de Belgique’: nationalistische geschiedschrijving

- Wil het bestaan van de Belgische Staat ‘bewijzen’ -> zoekt de wortels in de ME
- Hij situeert de onstaansgeschiedenis van België in de Zuidelijke Nederlanden

Els Witte – ‘Politieke geschiedenis van België’: politieke insteek

- Politieke conflicten tussen communautaire groepen
- De geschiedenis van België start in dit werk in 1830 met de onafhankelijkheid
van België



 Er zijn dus meerdere geschiedenissen van België mogelijk


Welke geschiedenis in deze cursus?

- Uitgangspunt: breuklijnen
o Concept uit de politieke wetenschappen
o Seymour Lipset en Stein Rokkan (1967)
 BL arbeid – kapitaal => de sociaaleconomische BL
 BL kerk – staat => de levensbeschouwelijke of religieuze BL
 BL stad – platteland
 BL-centrum – periferie
o Introductie in België door o.a. Luc Huyse
o Toepassing op geschiedenis van België door Witte, Craeybeckx, Meynen
- Met nieuwe accenten:
o Interactie met transnationale processen
o Nationaal: constructivisme, gender, geheugen


2.DRIE TRADITIONELE BREUKLIJNEN
2.1. DE LEVENSBESCHOUWELIJKE BREUKLIJN
De BL waarop België ontstaat, meest dominante BL doorheen de 19de eeuw

De Belgische Staat ontstaat als een liberale staat gebaseerd op liberale vrijheden
(godsdienst, onderwijs, …) => gelaïciseerde staat

Toen nog een heel katholieke staat (Zuidelijke Nederlanden onder Spanje -> hele
lange katholieke voorgeschiedenis) => grote macht van de katholieke kerk in de SL



Ancien regime: scheiding kerk en staat -> daarvoor: kerkelijke en wereldlijke macht
sterk verbonden

,  Conflict: katholieken en liberalen maken elk een eigen interpretatie van
vrijheden in de grondwet (bv over onderwijs)

2.2. DE SOCIAAL-ECONOMISCHE BREUKLIJN
Strijd tussen arbeid en kapitaal in de 19de eeuw (Marx) -> proletariaat <-> patronaat,
werkgevers, patroons

Intensivering van deze strijd vanaf de vereniging van het proletariaat in een
arbeidersbeweging, een socialistische partij

- Voeren strijd voor rechten van de arbeiders, betere werkomstandigheden,
stemrecht, …
- Stakingen, betogingen worden brutaal neergeslagen door politie en leger,
fabrieken worden opgeblazen als manier van sabotage

20ste eeuw: sociaal overleg tussen de verschillende sociale partners => flexibilisering
van de arbeidsmarkt, regeling voor ontslag, delokalisatie van bedrijven, koppeling van
de lonen aan een index, …

2.3. DE COMMUNAUTAIRE BREUKLIJN
19de eeuw: rijkdom gelokaliseerd, geconcentreerd in Wallonië

 Ommekeer in de jaren ’60: economisch zwaartepunt in Vlaanderen

Vlaamse beweging gaat ijveren voor meer rechten voor Nederlandstaligen en
erkenning van het Nederlands als officiële bestuurstaal

Komt in de 20ste eeuw op de voorgrond, WOI als belangrijk versnellend punt


3.NIEUWE BREUKLIJNEN SINDS JAREN 1960
Nieuwe sociale bewegingen, one-issue-partijen

Postmaterialistische breuklijn, ecologische breuklijn, etnische breuklijn

Nieuwe thema’s enten zich op oude breuklijnen -> dynamisch


4.BREUKLIJNEN: CONFLICT EN POLARISATIE
Een van de hoogtepunten van zo’n conflict, quasi burgeroolog: de koningskwestie
(1950)

Houding Leopold III tijdens de oorlog: capitulatie, weigert met parlement in GB te
overleggen, ‘flirt’ met de führer

- Twee kampen bij de bevrijding: anti-leopoldisten tegenover koningsgezinden
- Zowel communautair (Vlaandern <-> Wallonië) en levensbeschouwelijk
(katholiek <-> lilberalen, socialisten, communisten)

Volksraadpleging -> Leopold III doet troonsafstand en Boudewijn wordt op 18-jarige
leeftijd koning van België

,5.EEN GESCHIEDENIS VAN BELGIË
Niet ‘de’….

Door de bril van de breuklijnen

Kritische geschiedschrijving =/= canoniek verhaal

1. BELGIË AVANT LA LETTRE
1.DE ‘OUDE BELGEN’
Ambiorix: leider van de Belgae

“Horum omnium fortissimi sunt Belgae”

’S lands glorie: prentboekjes over de Belgische geschiedenis

- De Oude Belgen zijn heel lang deel geweest van de schoolboeken
- Communautaire kwestie hier: Morinen (Vlamingen) <-> Trevieren (Walen)
o Men suggereert hier een verhaal dat er in deze tijd 2 groepen waren die
nu vandaag nog te herkennen zijn
o Stereotiepe kenmerken (bv de Trevieren roken hammen -> typisch Waals)
o Men legitimeert het heden met een imaginair verleden




2.DE ROMEINSE STEMPEL
Europese instellingen en beschaving (recht, politiek, cultuur, godsdienst,
infrastructuur, …)

- Gallo-Romeinse beschaving laat zijn sporen na
- Romeins recht als belangrijke rechtsbron voor privaatrecht
- Grenzen
- Christendom als staatsgodsdienst -> basis van feodaliteit

‘Onze gewesten’ liggen in Romaans-Germaans grensgebied

, 3.DE MIDDELEEUWEN (500-1000) EN HET ONTSTAAN VAN
HET ANCIEN REGIME
3.1. MEROVINGEN EN KAROLINGEN
Romeinse Rijk valt door Germaanse volksverhuizingen

Merovingen o.l.v. Clovis -> Clovis laat zich dopen: samenspel christendom en staat,
christendom cruciaal in politieke legitimering



Karolingen o.l.v. Karel de Grote

- Karel de Grote wordt gekroond door de paus
- Kerngebied van het Frankische Rijk (paars gebied) = het Middenrijk (tussen rode
grenslijnen) is heel belangrijk

3.2. DE FEODALE MACHTSSTRIJD
Belang van maatschappelijk systeem van feodaliteit in het Frankische Rijk

- Feodaal systeem met koning die bron is van alle macht
o Onder hem staan vazallen, leenheren en leenmannen aan wie ze
gebieden in leen geven en die daarvoor belastingen betalen
o Hiërarchische structuur
- Introductie van de standenmaatschappij met de drie standen
o Clerus
o Adel en grootgrondbezitters
o De derde stand (90% van de bevolking): boeren, ambachtslieden,
arbeiders
- In de steden ontstaat een nieuwe groep binnen de derde stand die snel veel
macht verwerft: rijke handelaars in de steden
o Steden groeien uit tot belangrijke kernen van financiël
handelsbetrekkingen
o Nemen deel aal vormen van wereldhandel en kolonisatie
o Nieuwe dynamiek: komen in verzet tegen vorsten en heersers om eigen
onafhankelijkheid af te dwingen, te protesteren tegen hoge belastingslast,
….

3.3. HOE VERLIEP DE POLITIEK-TERRITORIALE MACHTSSTRIJD
Diverse politieke territoria, leenrechtelijk
verbonden met de Franse koning en de Duitse
keizer

De Schelde vormde een grens tussen de twee
territoria

Table of contents

  1. 01 1. GESCHIEDENIS(SEN) VAN BELGIË? 1
  2. 02 2. DRIE TRADITIONELE BREUKLIJNEN 1
    1. 2.1. DE LEVENSBESCHOUWELIJKE BREUKLIJN 1
    2. 2.2. DE SOCIAAL-ECONOMISCHE BREUKLIJN 2
    3. 2.3. DE COMMUNAUTAIRE BREUKLIJN 2
  3. 03 3. NIEUWE BREUKLIJNEN SINDS JAREN 1960 2
  4. 04 4. BREUKLIJNEN: CONFLICT EN POLARISATIE 2
  5. 05 5. EEN GESCHIEDENIS VAN BELGIË 3
  6. 06 1. DE ‘OUDE BELGEN’ 3
  7. 07 2. DE ROMEINSE STEMPEL 3
  8. 08 3. DE MIDDELEEUWEN (500-1000) EN HET ONTSTAAN VAN HET ANCIEN REGIME 4
    1. 3.1. MEROVINGEN EN KAROLINGEN 4
    2. 3.2. DE FEODALE MACHTSSTRIJD 4
    3. 3.3. HOE VERLIEP DE POLITIEK-TERRITORIALE MACHTSSTRIJD 4
  9. 09 4. NAAR EENMAKING IN DE NEDERLANDEN 5
  10. 10 5. DE SCHEIDING DER NEDERLANDEN 6
  11. 11 6. DE ZUIDELIJKE NEDERLANDEN 6
  12. 12 1. DE INTERNATIONALE CONTEXT 7
  13. 13 2. HET VERENIGD KONINKRIJK DER NEDERLANDEN (1815-1830) 7
    1. 2.1. SPANNINGEN 8
    2. 2.2. ORANGISME 8
  14. 14 1. DE BELGISCHE REVOLUTIE VAN 1830 9
    1. 1.1. OORZAKEN 9
    2. 1.2. AANLOOP 9
    3. 1.3. VERLOOP 10
    4. 1.4. 1830: STAATSGREEP EN VOORLOPIG BEWIND 10
    5. 1.5. OP ZOEK NAAR EEN KONING 10
  15. 15 2. 1830-1839: (INTER)NATIONALE CONSOLIDATIE 10
  16. 16 3. FUNDAMENTEN VAN DE DEMOCRATISCHE RECHTSSTAAT 11
  17. 17 4. NATIEBOUW 12
    1. 4.1. INDUSTRIALISERING 12
    2. 4.2. INDUSTRIËLE GROEI EN SOCIALE GEVOLGEN 12
  18. 18 5. UNIONISME EN (ONDERHUIDSE) PARTIJVORMING 13
  19. 19 6. DE EUROPESE REVOLUTIEGOLF VAN FEBRUARI-MAART 1848 13
  20. 20 7. DE VLAAMSE BEWEGING 13
  21. 21 1. ECONOMISCH LIBERALISME 14
  22. 22 2. TEGENSTELLING TUSSSEN KAPITAAL EN ARBEID 16
  23. 23 3. DE EERSTE ARBEIDERSPROTESTEN 16
  24. 24 4. VERSCHERPING LEVENSBESCHOUWELIJKE TEGENSTELLINGEN 17
    1. 4.1. STRIJDPUNT ONDERWIJS 18
    2. 4.2. STRIJDPUNT ZORGSECTOR 18
    3. 4.3. STRIJDPUNT LEVENSRITUELEN 19
    4. 4.4. RADICALISERENDE VRIJDENKERS VERSUS ULTRAMONTANEN EN VOLKSDEVOTIE 19
    5. 4.5. KERK RICHT KANONNEN OP UGENT 19
    6. 4.6. SCHOOLSTRIJD 1878-1884 20
  25. 25 5. TAALSTRIJD EN VLAAMSE BEWEGING 20
  26. 26 1. VAN CRISIS NAAR EXPANSIE: DE BELLE EPOQUE 22
  27. 27 2. DEMOCRATISERING VAN HET (MANNEN)STEMRECHT 23
  28. 28 3. SOCIALE WETGEVING EN INTEGRATIE 24
  29. 29 4. DE VERZUILING: SOCIAALDEMOCRATIE EN CHRISTELIJKE ZUIL 25
    1. 4.1. DE SOCIAALDEMOCRATIE 25
    2. 4.2. DE KATHOLIEKE ZUIL 25
  30. 30 5. DROITS DE L’HOMME, OOK VOOR VROUWEN 26
  31. 31 6. CULTUURFLAMINGANTISME 27
    1. 6.1. VLAAMSE EMANCIPATIE 27
    2. 6.2. DE ‘COMMUNAITAIRE’ BREUKLIJN 27
  32. 32 1. INTERNATIONALE CONTEXT: IMPERIALISME (1870-1914) 28
  33. 33 2 EXPLORATIE EN KOLONISATIE CONGO (1876-1885) 29
  34. 34 3. CONGO-VRIJSTAAT (1885-1908) 30
  35. 35 4. BELGISCH CONGO (1908-1960) 32
    1. 4.1. BELGISCH CONGO: MODELKOLONIE? 33
  36. 36 5. DEKOLONISATIE EN CONGOCRISIS 33
    1. 5.1. DEKOLONISATIE (1950-1959) 33
    2. 5.2. CONGOCRISIS (1960-1961) 34
  37. 37 6. ZAÏRE EN HET MOBUTU-REGIME (1965-1997) 35
  38. 38 7. LATENTE BURGEROORLOG 35
  39. 39 1. HET NEUTRALE BELGIË BEREIDT ZICH VOOR OP DE OORLOG 36
  40. 40 2. OORLOGSVERRICHTINGEN – DE GEBOORTE VAN POOR LITTLE BELGIUM 37
    1. 2.1. BEELDVORMING EN PROPAGANDA 38
    2. 2.2. TERREUR – BELGEN OP DE VLUCHT 38
    3. 2.3. INUNDATIE VAN DE IJZERVLAKTE 38
    4. 2.4. STELLINGENOORLOG (NOV 1914-SEPT 1918) 39
    5. 2.5. BELGISCHE SLACHTOFFERS VAN DE WERELDOORLOGEN 39
  41. 41 3. HET BEZETTE LAND – GEWELD EN HONGER 39
    1. 3.1. HET NVHK 40
    2. 3.2. AMERIKAANSE HULP 40
    3. 3.3. De DUITSE BEZETTING 40
  42. 42 4. POLITIEKE KWESTIES – EENHEID EN VERDEELDHEID 41
    1. 4.1. DE VON BISSING-UNIVERSITEIT 42
    2. 4.2. DE RAAD VAN VLAANDEREN 42
    3. 4.3. DE FRONTBEWEGING 42
    4. 4.4. DE BEVRIJDING 43
    5. 4.5. DE AKKOORDEN VAN LOPPEM 44
  43. 43 1. INLEIDING 44
  44. 44 2. DE AKKOORDEN VAN LOPPEM BEZEGELDEN EEN VERRUIMDE DEMOCRATIE 44
  45. 45 3. DE KONING, PARTIJEN EN DRUKKINGSGROEPEN 45
  46. 46 4. DE ECONOMISCHE CRISIS EN HAAR POLITIEKE GEVOLGEN 48
  47. 47 5. TAALWETTEN EN DE NATIONALE KWESTIE IN DE JAREN ‘30 49
  48. 48 6. BUITENLANDSE POLITIEK: VAN HET FRANS-BELGISCH MILITAIR AKKOORD NAAR NEUTRALITEITSPOLITIEK 50
  49. 49 1. ACHTTIENDAAGSE VELDTOCHT 51
  50. 50 2. BEZETTER EN BEZETTE BEVOLKING 51
    1. 2.1. MILITAIR BESTUUR 51
    2. 2.2. EXPLOITATIE VAN DE BEVOLKING 52
    3. 2.3. AANPASSING EN DE ‘POLITIEK VAN HET MINSTE KWAAD’ 52
  51. 51 3. VERZET 54
  52. 52 4. COLLABORATIE 56
  53. 53 5. JODENVERVOLGING 57
  54. 54 1. DE POLITIEKE KRACHTMETING TUSSEN VERNIEUWERS EN BEHOUDSGEZINDEN 58
  55. 55 2. DE SOCIAAL-ECONOMISCHE HEROPBOUW 59
    1. 2.1. BESLUITWET OP DE MAATSCHAPPELIJKE ZEKERHEID (DEC 1944) 59
    2. 2.2. DE WELVAARTS- OF VERZORGINGSSTAAT 60
    3. 2.3. STIJGENDE UITGAVEN, DALENDE INKOMSTEN 60
    4. 2.4. DE ACTIEVE WELVAARTSSTAAT 60
  56. 56 3. DE NAOORLOGSE ZUIVERINGEN OF ‘REPRESSIE’ 61
  57. 57 4. DE KONINGSKWESTIE 61
  58. 58 5. ATLANTISME EN WEST-EUROPA IN EEN BIPOLAIRE WERELDORDE 62
  59. 59 1. ONTKERKELIJKING EN VERZUILING 62
    1. 1.1. ONTKERKELIJKING: DE KATHOLIEKE KANT 63
    2. 1.2. ONTKERKELIJKING: DE VRIJZINNIGE KANT 63
  60. 60 2. SCHOOLSTRIJD EN SCHOOLPACT 63
  61. 61 3. DE EMANCIPATIEGOLF VAN DE JAREN 60 64
  62. 62 4. DE DEPENALISERING VAN ABORTUS – DE EUTHANASIEWET – ART 372bis EN HOMO/HOLEBI/LGBTQ+/QUEER RECHTEN 65
    1. 4.1. DEPENALISERING VAN ABORTUS 65
    2. 4.2. SECULARISERING VAN DE DOOD – DE EUTHANASIEWET 65
    3. 4.3. ART 372bis EN HOMO/HOLEBI/LGBTQ+/QUEER RECHTEN 65
  63. 63 5. DE ISLAM IN EEN SECULIERE SAMENLEVING 67
  64. 64 1. INLEIDING 68
  65. 65 2. 1950 - 1960-61: EXPANSIEPOLITIEK IN EEN MOEILIJK SOCIAAL EN ECONOMISCH LANDSCHAP 68
  66. 66 3. 1961-1973: UITBOUW VAN EEN KEYNESIAANSE STAAT IN EEN TIJD VAN ECONOMISCHE GROEI 69
  67. 67 4. 1973-1922: CRISISPOLITIEK 69
  68. 68 5. 1992: OP ZOEK NAAR EEN NIEUWE SYNTHESE VAN BELANGEN 70
  69. 69 0. HERHALING 70
  70. 70 1. ACTOREN 71
    1. 1.1. DE VLAAMSE BEWEGING 71
    2. 1.2. DE WAALSE BEWEGING 71
    3. 1.3. BRUSSEL 72
  71. 71 2. HET VERLOOP VAN DE GEBEURTENISSEN 73
    1. 2.1. NIEUWE TAALWETTEN INZAKE BRUSSEL EN DE TAALGRENS 73
    2. 2.2. DE STAATSHERVORMINGEN EN HET ONSTAAN VAN DE FEDERALE STAAT 74
  72. 72 3. VIERT BELGIË OOIT ZIJN 200STE VERJAARDAG? 76
  73. 73 1. RICHTVRAGEN BIJ HET VERWERKEN VAN HET DOSSIER 76
    1. 1.1. VERGETEN OF HERINNERD? 76
    2. 1.2. MEERSTEMMIG? DEBAT MET CONFLICTSTOF? 77
    3. 1.3. STABIEL OF VERANDEREND? 77
  74. 74 2; DOSSIER 77
    1. 2.1. BEELVORMING ALGEMEEN 77
    2. 2.2. KOLONIALE STANDBEELDEN 84
    3. 2.3. HET ‘NIEUWE’ AFRIKAMUSEUM 86
    4. 2.4. GESCHIEDENISONDERWIJS 87
    5. 2.5. DE PARLEMENTAIRE ONDERZOEKSCOMMISSIE OVER CONGO (2020) 87
Connected book
image
Gita Deneckere, Bruno de Wever Een geschiedenis van België
Publisher: Unknown ISBN: 9789401471121 Edition: 1

Document information

Study
Bachelor of Arts in de Geschiedenis
Summarized whole book?
Yes
Uploaded on
May 17, 2025
Number of pages
90
Written in
2024/2025
Type
Summary
Report Copyright Violation
$11.74
Wrong document? Swap it for free Within 14 days of purchase and before downloading, you can choose a different document. You can simply spend the amount again.
Written by students who passed
Immediately available after payment
Read online or as PDF
Seller avatar
zoedesodt
3.5
(2)
Sold
8
Followers
0
Items
11
Last sold
1 month ago

Reviews from verified buyers

Reviewer avatar
christijndecooman Bachelor In De Criminologie · 23 reviews
1 year ago

Browse related subjects

Subjects

  • geschiedenis van belgië
  • belgië
  • geschiedenis
  • breuklijnen

Why students choose Stuvia

Created by fellow students, verified by reviews

Quality you can trust: written by students who passed their tests and reviewed by others who've used these notes.

Didn't get what you expected? Choose another document

No worries! You can instantly pick a different document that better fits what you're looking for.

Pay as you like, start learning right away

No subscription, no commitments. Pay the way you're used to via credit card and download your PDF document instantly.

Student with book image

“Bought, downloaded, and aced it. It really can be that simple.”

Alisha Student

Working on your references?

Create accurate citations in APA, MLA and Harvard with our free citation generator.

Learn more Create citation
Working on your references?

Frequently asked questions