Publiek procesrecht
Algemene info....................................................................................................................3
Examen..........................................................................................................................................3
Eindcompetenties..........................................................................................................................3
Wetgeving......................................................................................................................................3
Begrippen...........................................................................................................................4
Technieken van rechtsbescherming.....................................................................................5
Preventieve rechtsbescherming.....................................................................................................5
Rechtsbescherming a posteriori.....................................................................................................6
Politieke rechtsbescherming..........................................................................................................6
Administratieve rechtsbescherming...............................................................................................7
Preventieve rechtsbescherming.....................................................................................................7
Rechtsbescherming a posteriori..........................................................................................8
Klachtrecht.....................................................................................................................................8
Administratieve beroepen..............................................................................................................8
Willig beroep.....................................................................................................................................................9
Hiërarchisch beroep........................................................................................................................................10
Beroep bij de toezichthoudende overheid......................................................................................................10
Georganiseerd beroep.....................................................................................................................................11
Interferentie met jurisdictioneel beroep.........................................................................................................11
Georganiseerd beroep.................................................................................................................................11
Willig beroep...............................................................................................................................................12
Hiërarchisch beroep....................................................................................................................................12
Beroep bij toezichthoudende overheid.......................................................................................................12
Jurisdictionele rechtsbescherming...............................................................................................13
Rechtsmachtsverdeling...................................................................................................................................13
Administratieve rechtscolleges.....................................................................................................21
Raad van State.............................................................................................................................23
Algemeen.........................................................................................................................................................23
Cassatieberoep................................................................................................................................................24
Vergoedingscontentieux..................................................................................................................................25
Annulatieberoep bij de RvS..........................................................................................................27
Bevoegdheid....................................................................................................................................................27
Ontvankelijkheid..............................................................................................................................................31
Beroepstermijn............................................................................................................................................31
Bekwaamheid en hoedanigheid..................................................................................................................32
Belang..........................................................................................................................................................34
Subsidiariteit................................................................................................................................................36
Procedure........................................................................................................................................................36
Middelen en vernietigingsgronden..............................................................................................................36
De eigenlijke annulatieprocedure...................................................................................................................38
Gevolgen van een annulatiearrest van de RvS................................................................................................47
Van bestuurlijke lus naar beslissing tot herstel.............................................................................48
1
, Administratief kort geding............................................................................................................53
Schorsing en voorlopige maatregelen.............................................................................................................53
Procedure........................................................................................................................................................54
Gezag en gevolgen...........................................................................................................................................56
Vervolg van de rechtspleging..........................................................................................................................57
Voorbeeldvragen..............................................................................................................57
Meerkeuzevragen.........................................................................................................................57
Open vraag/casus........................................................................................................................58
2
,Algemene info
Examen
- Open vragen
- Meestal een casus
- Meerkeuzevragen
- 50% of minder van het examen
Eindcompetenties
- Basiskennis hebben van en inzicht hebben in de regelen van het (Belgisch) publiek procesrecht
- Eenvoudige casusposities oplossen
- Relevante rechtsvragen distilleren uit procesrechtelijke vraagstukken en een begin van oplossing geven
- Kritisch reflecteren over regelen van publiek procesrecht en hun toepassing
- Bewust zijn dat procesrechtregels evolutief zijn en in functie van maatschappelijke noden en
ontwikkelingen worden bijgesteld
- Moeilijkste deel: kiezen naar welke rechter je gaat
Wetgeving
- Nieuwe codex publiekrecht
- Evt. printouts van Belgiëlex en RvS-website
- Wetgeving rond de RvS
o RvS-wet
o Uitvoeringsbesluiten
o Regentbesluit van 1948 (procedureregeling voor annulatieberoepen)
o KB Administratief Kort Geding
o KB Bevel en Dwangsom
- Ombudswetgeving
o Cursus is vooral wat in het wetboek staat
- Wetgeving rond de Dienst Bestuurlijke Rechtscolleges (DBRC)
- Vlaamse wetgeving
- Decreet en uitvoeringsbesluit
3
, Begrippen
- Uitgangspunt: rechtsstaat → administratief legaliteitsbeginsel
o Iedereen is aan regels onderworpen
• Ook de overheid
o Elk handelen van een overheid vereist een juridische grondslag
• Bevoegdheden zijn ‘toegewezen’
• Uitvoering van een wet/decreet of specifieke wetgeving die de bevoegdheid geeft
o Overheidsoptreden moet regel-matig zijn = rechtmatigheidsbeginsel
• Volgens de regels
• Publiek procesrecht voor als men dit niet doet
- Legaliteitsbeginsel vereist handhaving
o Noodzaak aan rechtsdwang
• Verplichtingen afdwingen
o Rechtsdwang soms niet mogelijk
o Conclusie
• Afdwingen van recht moet worden beschouwd als het aanwenden van technieken
tot voorkomen of herstellen van rechtsschendingen
• = sanctionering, rechtshandhaving, rechtsbescherming
- Rechtsbescherming tegen de overheid
o Overheid is feitelijk veel machtiger dan een burger
• Kan bestuurshandelingen stellen
o Een bestuurshandeling = een administratieve rechtshandeling
• Eenzijdig bindende beslissing
• Privilège de la décision exécutoire
Privilège van de uitvoerbare beslissing
Die beslissingen zijn onmiddellijk uitvoerbaar
Geen rechter nodig
• Privilège du préalable
Privilège van het voorafgaande
Niet vermoeden (bewijslast wordt omgekeerd)
Obéir d’abord, réclamer ensuite
Je moet eerst gehoorzamen en daarna kan je klagen
Bv. Belastingsbrief: men is het niet een met het bedrag, maar zal het toch
moeten betalen anders lopen boetes en administratieve kosten. Daarna kan
je naar de rechter.
Bv. Omgevingsvergunning niet gekregen: je mag niet bouwen terwijl je
wacht
o Bestuursgeschil
• Geschillen tussen burger en bestuur of tussen besturen onderling over handelingen
die uitgaan van een administratieve overheid en door het publiekrecht worden
beheerst
Uitgaan van een administratieve overheid: eenzijdig bindende beslissingen
Bv. Niet het bestellen van stylo’s
• Specifiek systeem van rechtsbescherming
4
Algemene info....................................................................................................................3
Examen..........................................................................................................................................3
Eindcompetenties..........................................................................................................................3
Wetgeving......................................................................................................................................3
Begrippen...........................................................................................................................4
Technieken van rechtsbescherming.....................................................................................5
Preventieve rechtsbescherming.....................................................................................................5
Rechtsbescherming a posteriori.....................................................................................................6
Politieke rechtsbescherming..........................................................................................................6
Administratieve rechtsbescherming...............................................................................................7
Preventieve rechtsbescherming.....................................................................................................7
Rechtsbescherming a posteriori..........................................................................................8
Klachtrecht.....................................................................................................................................8
Administratieve beroepen..............................................................................................................8
Willig beroep.....................................................................................................................................................9
Hiërarchisch beroep........................................................................................................................................10
Beroep bij de toezichthoudende overheid......................................................................................................10
Georganiseerd beroep.....................................................................................................................................11
Interferentie met jurisdictioneel beroep.........................................................................................................11
Georganiseerd beroep.................................................................................................................................11
Willig beroep...............................................................................................................................................12
Hiërarchisch beroep....................................................................................................................................12
Beroep bij toezichthoudende overheid.......................................................................................................12
Jurisdictionele rechtsbescherming...............................................................................................13
Rechtsmachtsverdeling...................................................................................................................................13
Administratieve rechtscolleges.....................................................................................................21
Raad van State.............................................................................................................................23
Algemeen.........................................................................................................................................................23
Cassatieberoep................................................................................................................................................24
Vergoedingscontentieux..................................................................................................................................25
Annulatieberoep bij de RvS..........................................................................................................27
Bevoegdheid....................................................................................................................................................27
Ontvankelijkheid..............................................................................................................................................31
Beroepstermijn............................................................................................................................................31
Bekwaamheid en hoedanigheid..................................................................................................................32
Belang..........................................................................................................................................................34
Subsidiariteit................................................................................................................................................36
Procedure........................................................................................................................................................36
Middelen en vernietigingsgronden..............................................................................................................36
De eigenlijke annulatieprocedure...................................................................................................................38
Gevolgen van een annulatiearrest van de RvS................................................................................................47
Van bestuurlijke lus naar beslissing tot herstel.............................................................................48
1
, Administratief kort geding............................................................................................................53
Schorsing en voorlopige maatregelen.............................................................................................................53
Procedure........................................................................................................................................................54
Gezag en gevolgen...........................................................................................................................................56
Vervolg van de rechtspleging..........................................................................................................................57
Voorbeeldvragen..............................................................................................................57
Meerkeuzevragen.........................................................................................................................57
Open vraag/casus........................................................................................................................58
2
,Algemene info
Examen
- Open vragen
- Meestal een casus
- Meerkeuzevragen
- 50% of minder van het examen
Eindcompetenties
- Basiskennis hebben van en inzicht hebben in de regelen van het (Belgisch) publiek procesrecht
- Eenvoudige casusposities oplossen
- Relevante rechtsvragen distilleren uit procesrechtelijke vraagstukken en een begin van oplossing geven
- Kritisch reflecteren over regelen van publiek procesrecht en hun toepassing
- Bewust zijn dat procesrechtregels evolutief zijn en in functie van maatschappelijke noden en
ontwikkelingen worden bijgesteld
- Moeilijkste deel: kiezen naar welke rechter je gaat
Wetgeving
- Nieuwe codex publiekrecht
- Evt. printouts van Belgiëlex en RvS-website
- Wetgeving rond de RvS
o RvS-wet
o Uitvoeringsbesluiten
o Regentbesluit van 1948 (procedureregeling voor annulatieberoepen)
o KB Administratief Kort Geding
o KB Bevel en Dwangsom
- Ombudswetgeving
o Cursus is vooral wat in het wetboek staat
- Wetgeving rond de Dienst Bestuurlijke Rechtscolleges (DBRC)
- Vlaamse wetgeving
- Decreet en uitvoeringsbesluit
3
, Begrippen
- Uitgangspunt: rechtsstaat → administratief legaliteitsbeginsel
o Iedereen is aan regels onderworpen
• Ook de overheid
o Elk handelen van een overheid vereist een juridische grondslag
• Bevoegdheden zijn ‘toegewezen’
• Uitvoering van een wet/decreet of specifieke wetgeving die de bevoegdheid geeft
o Overheidsoptreden moet regel-matig zijn = rechtmatigheidsbeginsel
• Volgens de regels
• Publiek procesrecht voor als men dit niet doet
- Legaliteitsbeginsel vereist handhaving
o Noodzaak aan rechtsdwang
• Verplichtingen afdwingen
o Rechtsdwang soms niet mogelijk
o Conclusie
• Afdwingen van recht moet worden beschouwd als het aanwenden van technieken
tot voorkomen of herstellen van rechtsschendingen
• = sanctionering, rechtshandhaving, rechtsbescherming
- Rechtsbescherming tegen de overheid
o Overheid is feitelijk veel machtiger dan een burger
• Kan bestuurshandelingen stellen
o Een bestuurshandeling = een administratieve rechtshandeling
• Eenzijdig bindende beslissing
• Privilège de la décision exécutoire
Privilège van de uitvoerbare beslissing
Die beslissingen zijn onmiddellijk uitvoerbaar
Geen rechter nodig
• Privilège du préalable
Privilège van het voorafgaande
Niet vermoeden (bewijslast wordt omgekeerd)
Obéir d’abord, réclamer ensuite
Je moet eerst gehoorzamen en daarna kan je klagen
Bv. Belastingsbrief: men is het niet een met het bedrag, maar zal het toch
moeten betalen anders lopen boetes en administratieve kosten. Daarna kan
je naar de rechter.
Bv. Omgevingsvergunning niet gekregen: je mag niet bouwen terwijl je
wacht
o Bestuursgeschil
• Geschillen tussen burger en bestuur of tussen besturen onderling over handelingen
die uitgaan van een administratieve overheid en door het publiekrecht worden
beheerst
Uitgaan van een administratieve overheid: eenzijdig bindende beslissingen
Bv. Niet het bestellen van stylo’s
• Specifiek systeem van rechtsbescherming
4
