• Wrong document? Swap it for free
  • Written by students who passed
  • Immediately available after payment
  • Read online or as PDF
Sell
Where do you study
Your language
Document preview thumbnail
Preview 4 out of 200 pages
Summary

Samenvatting Gedrag & Maatschappij (2025)

Document preview thumbnail
Preview 4 out of 200 pages

Samenvatting gemaakt op basis van de collegeslides en eigen notities tijdens de les.

Content preview

GEDRAG &
MAATSCHAPPIJ
Samenvatting

,Table of Contents
Inleiding............................................................................................................................ 11
Vooruitgang heeft een prijskaartje................................................................................11
Sociale dilemma’s.......................................................................................................... 11
Gedrag en maatschappij (het vak)....................................................................................13
Homo sapiens: een bijzonder paradox..............................................................................13
Wie is de homo sapiens?............................................................................................... 13
Geschiedenis.................................................................................................................... 13
Gedragswetenschappen ‘rationalisme vs empirie)........................................................13
Oorsprong gedragswetenschappen: interesse en bewustzijn........................................14
Conflict leidt tot waaier v. wetenschappelijke benaderingen.........................................14
Moderne benaderingen.................................................................................................. 15
Waarom gedragswetenschappen voor economen?...........................................................15
Begrip voor economische anomalieën (feiten)...............................................................15
Gedrag en bedrijfskunde............................................................................................... 16
Een goede theorie is domein-overschrijdend en biedt toepassingsmogelijkheden in
diverse uiteenlopende gebieden....................................................................................16
1. Doelstellingen............................................................................................................... 17
Evolutie – kernideeën in de evolutieleer...........................................................................17
Het brein........................................................................................................................ 17
Evolutie via natuurlijke selectie (Theorie van Darwin)...................................................19
1.1.1. In hoeverre is het gedrag van mensen adaptief...............................................19
Evolutie via verwantschapsselectie...............................................................................20
Evolutie via seksuele selectie........................................................................................20
Evolutie via culturele groepsselectie en gen-cultuur co-evolutie...................................21
Genetische en epigenetische overerving..........................................................................21
Wat is epigenetica......................................................................................................... 23
Hoe werkt epigenetica................................................................................................... 23
Epigenetica is overal...................................................................................................... 23
Genetica en de verantwoordelijkheid voor diversiteit....................................................23
Gedragsgenetica en heritabiliteit......................................................................................25
Gedrag........................................................................................................................... 26
De sociale hersenen hypothese........................................................................................26
Hersenletsel (ongeval phineas gage).............................................................................27
Functionele beeldstudies............................................................................................... 27
Evolutionaire geschiedenis............................................................................................ 27
Sociale heuristieken....................................................................................................... 27


1

, Conclusie....................................................................................................................... 28
Reflectie hoorcollege 2.1.................................................................................................. 28
Neurotransmitters – activiteit in het brein........................................................................28
Werking van het zenuwstelsel.......................................................................................... 28
Neuron of cel................................................................................................................. 29
De werking................................................................................................................. 30
Hoe snel is een zenuwimpuls?.......................................................................................31
Neurotransmitters......................................................................................................... 32
Dopamine................................................................................................................... 33
Het zenuwstelsel............................................................................................................ 34
Sympatisch VS parasystematisch...............................................................................34
De drie-delige hersenen.................................................................................................... 35
Organisatie van de cortex.............................................................................................. 35
Hersenplasticiteit........................................................................................................ 37
Economie in het brein....................................................................................................... 37
Hoe bestudeerd men de hersenen?...............................................................................37
letsel en laesies.......................................................................................................... 37
Elektronische en magnetische stimulatie...................................................................37
Elektro-encefalografie (EEG).......................................................................................37
Beeldstudies............................................................................................................... 39
Neuro-imaging (neuro-economie)..................................................................................39
Hoe nemen mensen beslissingen?.................................................................................40
Keuze tussen verschillende producten.......................................................................40
Sociale uitwisseling.................................................................................................... 40
Tijd verdisconteren..................................................................................................... 42
Kritiek op neuro-economie............................................................................................. 43
Toekomst van neuro-economie......................................................................................43
Verleden..................................................................................................................... 44
Voorlopig besluit beeldstudies hersenen en gedrag.........................................................44
Reflectie hoorcollege 2.2.................................................................................................. 44
Wat is bewustzijn?............................................................................................................ 45
Toepassingen van bewustzijn........................................................................................... 46
Slapen............................................................................................................................ 46
Meditatie........................................................................................................................ 46
Hypnose......................................................................................................................... 47
Psychologische eigenschappen gekoppeld aan het bewustzijn.........................................47
Bewust besef VS bewuste wil............................................................................................ 52
Sensatie en perceptie....................................................................................................... 52


2

, Begrippen...................................................................................................................... 52
Sensatie en perceptie zijn losgekoppelde begrippen.....................................................52
Bewust zien en bewust waarnemen..................................................................................54
Bewuste perceptie......................................................................................................... 54
Perceptuele constantiewet................................................................................................ 55
Is het bewustzijn controleerbaar?.....................................................................................55
Besluit & reflectie............................................................................................................. 55
Aanwijzingen voor beperkte bewuste controle..................................................................56
Veranderingsblindheid................................................................................................... 56
Illusionaire sensatie....................................................................................................... 56
Alien hand syndrome.................................................................................................. 56
Fantoomledenmaten.................................................................................................. 56
Automatisatie................................................................................................................ 56
Bewustzijn vraagt tijd.................................................................................................... 57
Experiment van Libet (1983)......................................................................................57
Hersenlateralisatie......................................................................................................... 58
Is het bewustzijn sturen?.................................................................................................. 60
Ons informatieverwerkingssysteem is een dubbel response systeem..............................61
Is er vrije wil?.................................................................................................................... 61
Waarom leren?.................................................................................................................. 62
Soorten leerprocessen...................................................................................................... 62
Niet-associatief leren..................................................................................................... 62
Habituatie – sensitisatie – reflexen.............................................................................62
Associatief leren............................................................................................................ 63
Klassieke conditionering............................................................................................. 63
Instrumenteel leren (operante conditionering)...........................................................65
Processen in het observerend (sociaal) leren.............................................................67
Vergelijking aversieve VS appetitieve conditionering....................................................67
Klassieke VS operante conditionering (instrumenteel leren)..........................................68
Fobieën....................................................................................................................... 68
Effectieve reclame...................................................................................................... 68
Kritiek op conditioneringsprocessen..............................................................................70
Tolman’s cognitieve kaarten.......................................................................................70
Bekrachtigingschema’s..................................................................................................... 70
Straffen en belonen.......................................................................................................... 71
Negatieve effecten van straffen.....................................................................................71
Nieuwe kijk op leerprocessen: predictive coding..............................................................71
Doelstellingen................................................................................................................... 71


3

Table of contents

  1. 01 Inleiding 12
    1. Vooruitgang heeft een prijskaartje 12
    2. Sociale dilemma’s 12
  2. 02 Gedrag en maatschappij (het vak) 14
  3. 03 Homo sapiens: een bijzonder paradox 14
    1. Wie is de homo sapiens? 14
  4. 04 Geschiedenis 14
    1. Gedragswetenschappen ‘rationalisme vs empirie) 14
    2. Oorsprong gedragswetenschappen: interesse en bewustzijn 15
    3. Conflict leidt tot waaier v. wetenschappelijke benaderingen 15
    4. Moderne benaderingen 16
  5. 05 Waarom gedragswetenschappen voor economen? 16
    1. Begrip voor economische anomalieën (feiten) 16
    2. Gedrag en bedrijfskunde 17
    3. Een goede theorie is domein-overschrijdend en biedt toepassingsmogelijkheden in diverse uiteenlopende gebieden 17
  6. 06 1. Doelstellingen 18
  7. 07 Evolutie – kernideeën in de evolutieleer 18
    1. Het brein 18
    2. Evolutie via natuurlijke selectie (Theorie van Darwin) 20
    3. Evolutie via verwantschapsselectie 21
    4. Evolutie via seksuele selectie 21
    5. Evolutie via culturele groepsselectie en gen-cultuur co-evolutie 22
  8. 08 Genetische en epigenetische overerving 22
    1. Wat is epigenetica 24
    2. Hoe werkt epigenetica 24
    3. Epigenetica is overal 24
    4. Genetica en de verantwoordelijkheid voor diversiteit 24
  9. 09 Gedragsgenetica en heritabiliteit 26
    1. Gedrag 27
  10. 10 De sociale hersenen hypothese 27
    1. Hersenletsel (ongeval phineas gage) 28
    2. Functionele beeldstudies 28
    3. Evolutionaire geschiedenis 28
    4. Sociale heuristieken 28
    5. Conclusie 29
  11. 11 Reflectie hoorcollege 2.1 29
  12. 12 Neurotransmitters – activiteit in het brein 29
  13. 13 Werking van het zenuwstelsel 29
    1. Neuron of cel 30
    2. Hoe snel is een zenuwimpuls? 32
    3. Neurotransmitters 33
    4. Het zenuwstelsel 35
  14. 14 De drie-delige hersenen 36
    1. Organisatie van de cortex 36
  15. 15 Economie in het brein 38
    1. Hoe bestudeerd men de hersenen? 38
    2. Neuro-imaging (neuro-economie) 40
    3. Hoe nemen mensen beslissingen? 41
    4. Kritiek op neuro-economie 44
    5. Toekomst van neuro-economie 44
  16. 16 Voorlopig besluit beeldstudies hersenen en gedrag 45
  17. 17 Reflectie hoorcollege 2.2 45
  18. 18 Wat is bewustzijn? 46
  19. 19 Toepassingen van bewustzijn 47
    1. Slapen 47
    2. Meditatie 47
    3. Hypnose 48
  20. 20 Psychologische eigenschappen gekoppeld aan het bewustzijn 48
  21. 21 Bewust besef VS bewuste wil 53
  22. 22 Sensatie en perceptie 53
    1. Begrippen 53
    2. Sensatie en perceptie zijn losgekoppelde begrippen 53
  23. 23 Bewust zien en bewust waarnemen 55
    1. Bewuste perceptie 55
  24. 24 Perceptuele constantiewet 56
  25. 25 Is het bewustzijn controleerbaar? 56
  26. 26 Besluit & reflectie 56
  27. 27 Aanwijzingen voor beperkte bewuste controle 57
    1. Veranderingsblindheid 57
    2. Illusionaire sensatie 57
    3. Automatisatie 57
    4. Bewustzijn vraagt tijd 58
    5. Hersenlateralisatie 59
  28. 28 Is het bewustzijn sturen? 61
  29. 29 Ons informatieverwerkingssysteem is een dubbel response systeem 62
  30. 30 Is er vrije wil? 62
  31. 31 Waarom leren? 63
  32. 32 Soorten leerprocessen 63
    1. Niet-associatief leren 63
    2. Associatief leren 64
    3. Vergelijking aversieve VS appetitieve conditionering 68
    4. Klassieke VS operante conditionering (instrumenteel leren) 69
    5. Kritiek op conditioneringsprocessen 71
  33. 33 Bekrachtigingschema’s 71
  34. 34 Straffen en belonen 72
    1. Negatieve effecten van straffen 72
  35. 35 Nieuwe kijk op leerprocessen: predictive coding 72
  36. 36 Doelstellingen 72
  37. 37 Historisch overzicht 73
    1. Charles Darwin 73
    2. James-Lange theorie 73
    3. Cannon-bard theorie 74
    4. Magda Arnold’s Waarderingtheorie 74
    5. Schachter’s 2-factoren theorie 75
  38. 38 Transfer van excitatie 75
    1. Aaron & Dutton 1974 75
    2. Schachter & Singer 1974 76
  39. 39 Eigenschappen van emoties 76
    1. Reactie op iets uitzonderlijk 78
    2. Emoties zijn expressief 78
    3. Emoties veroorzaken opwinding 80
    4. Emoties zijn gekoppeld aan cognitieve waardering 81
    5. Emoties zijn actiegericht 82
  40. 40 De functionele benadering van emoties 84
    1. Door hun actiegerichtheid verhogen emoties de overlevingskans 84
    2. Emoties zijn informatief 84
  41. 41 Emoties en sociale relaties 86
    1. Experiment als adaptaties om samenwerking in groep te bevorderen 86
  42. 42 Doelstellingen 87
  43. 43 de geheugentest 87
    1. Seriële positiecurve 87
  44. 44 Geheugen 88
    1. Sensorisch geheugen (SG) 88
    2. Korte termijn geheugen (KT) 88
    3. Lange termijn geheugen (LT) 89
    4. Informatie opslaan (KT >> LT) 91
    5. De 7 zonden van het geheugen 92
  45. 45 Cognitie 92
    1. Begrippen 92
    2. Informatie 94
    3. Rationaliteit 95
  46. 46 Extra studiemateriaal 99
    1. The Monkey Business Illusion 99
    2. Daniel Kahneman Interview - Nobel Laureate - The Guardian 100
  47. 47 Doelstellingen 100
  48. 48 Persoon-situatie debat 100
    1. Gedrag 100
    2. Persoon-situatie debat 100
  49. 49 Sociale perceptie 104
    1. Spiegelneuronen 105
    2. Sociale schema’s, scripts & stereotypes 107
    3. Sociale categorisatie in/uit-groep 109
    4. Sociale identiteit 109
    5. Sociale normen 110
    6. Attitudevorming 110
  50. 50 De sociale beïnvloeding 112
    1. Overtuigen 112
    2. Conformisme/ gehoorzaamheid 113
    3. Individuele vs groepsbeslissingen 115
  51. 51 Inleiding 116
  52. 52 Het realistisch groepsconflict 116
    1. Experiment: The Robbers cave van Muzafer Sherif 116
    2. Het realistisch groepsconflict vandaag de dag 117
  53. 53 Sociale dilemma’s en het vrijbuitersprobleem 118
    1. Het gevangenisdilemma of het 2-persoonsdilemma 118
    2. Het publiek goed spel (n-personen gevangenisdilemma) 120
    3. Samenwerken in een sociaal dilemma 120
  54. 54 Hoe samenwerking in sociale dilemma’s bevorderen? 122
    1. Strategisch – vervul het eigen belang 122
    2. Emotioneel – speel in op het groepsbelang 123
    3. Coöperatie heuristieken 123
  55. 55 Epiloog: wat maakt ons typisch menselijk? Aan wat danken we ons succes? 123
    1. Het succes van de homo sapiens 123
    2. Wie is de Homo sapiens? 123
  56. 56 inleiding 124
    1. Sociologie 124
    2. Standpoint theory 124
    3. Sociologische verbeelding 125
    4. Sociologische toepassingen 126
    5. Besluit 127
    6. Echt voorspellen is moeilijk en schaars 128
  57. 57 De samenleving als een veld van tegengestelde krachten 128
    1. Individu en samenleving (actor-factor) 128
    2. Mogelijkheden en beperkingen 132
    3. Solidariteit en strijd 133
    4. Gelijkheid en ongelijkheid 137
  58. 58 Samenvattend 138
  59. 59 Sociologische kijk op de maatschappij: de casa ‘kapitalisme’ 139
    1. 3 klassiekers van de sociologie over kapitalisme 139
  60. 60 Inleiding 140
    1. Vorige les 140
    2. Deze les 140
  61. 61 Sociaal handelen 140
    1. Sociaal handelen 140
    2. Interactie en communicatie 142
    3. Posities en relaties 144
    4. Rol en status 147
    5. Samenvattend 151
  62. 62 netwerken en groepen 152
    1. Sociale netwerken 152
    2. Groepen 152
  63. 63 Uitleiding 157
  64. 64 Cultuur 157
    1. Wat is cultuur 157
    2. Sociologie en cultuur 158
    3. Sociologische bekeken: wat is cultuur? 159
    4. Verschillen in cultuur 162
    5. Generaties 164
  65. 65 Institutionalisering en desinstitutionalisering 167
    1. Institutionalisering en institutie 167
    2. Desinstitutionalisering 169
    3. Tussentijdse conclusie 169
  66. 66 Levenslang leren – om in het gareel te lopen? 169
    1. Socialisatie 170
    2. Mechanismen of processen (integratie) basisconcepten en synthese 177
  67. 67 een uitstap naar de arbeidsmarkt 177
    1. Duale arbeidsmarkt 177
    2. Knelpuntberoepen 178
    3. Robotisatie VS AI 178
    4. VUCA-wereld 178
    5. Kwaliteit van de arbeid 178
    6. Uitdagingen voor de arbeidsmarkt 179
  68. 68 Over organiseren en organisaties 179
    1. Organisaties 179
    2. Organisatiemodellen 183
  69. 69 Over differentiëren en ongelijkheid 188
    1. Studie van de ongelijkheid 188
  70. 70 Over modernisering 189
    1. Factoren van verandering 189
    2. Maatschappelijke versnelling 190
    3. Innovatie als motor van verandering 190
  71. 71 Modernisering in een schema 190
    1. Modernisering in parisons’ schema (examen!!) 190
    2. Domesticering 192
  72. 72 Vandaag: nieuwe breuklijnen 194
    1. Welvaart en demografie 194
    2. Technologie 194
    3. Globalisering 195
    4. Postmodernisering 196
    5. Risicosamenleving 196
    6. Diversiteit 198
    7. Relativisme, woke, etc. 199
  73. 73 Conclusie van alles 200

Document information

Study
Uploaded on
May 16, 2025
Number of pages
200
Written in
2024/2025
Type
Summary
$15.18

Wrong document? Swap it for free Within 14 days of purchase and before downloading, you can choose a different document. You can simply spend the amount again.
Written by students who passed
Immediately available after payment
Read online or as PDF

Seller avatar
Reputation scores are based on the amount of documents a seller has sold for a fee and the reviews they have received for those documents. There are three levels: Bronze, Silver and Gold. The better the reputation, the more your can rely on the quality of the sellers work.
idseschuurmans
4.0
(6)
Sold
75
Followers
18
Items
22
Last sold
6 days ago



Why students choose Stuvia

Created by fellow students, verified by reviews

Quality you can trust: written by students who passed their tests and reviewed by others who've used these notes.

Didn't get what you expected? Choose another document

No worries! You can instantly pick a different document that better fits what you're looking for.

Pay as you like, start learning right away

No subscription, no commitments. Pay the way you're used to via credit card and download your PDF document instantly.

Student with book image

“Bought, downloaded, and aced it. It really can be that simple.”

Alisha Student

Working on your references?

Create accurate citations in APA, MLA and Harvard with our free citation generator.

Working on your references?

Frequently asked questions