HOOFDSTUK 2: VERWARMING
EN SANITAIR WARM WATER
INHOUD
2.1 Inleiding
2.2 Wetgeving
2.2.1 Bevoegdheden
2.2.2 vlaamse codex wonen
2.3 hernieuwbare of duurzame energie
2.4 energietransitie
2.4.1 noodzaak
2.4.2 kenmerken
2.4.3 aanpak
2.5 BRANDSTOFFEN
2.5.1 Verbranding
2.5.2 gevaar van CO
2.5.3 calorische waarde
2.5.4 steenkool
2.5.5 huisbrandolie / stookolie
2.5.6 aardgas
2.5.7 brutaan en propaan
2.5.8 hout
2.5.9 hernieuwbare brandstoffen
2.6 verwarmingsinstallatie
2.6.1 individuele centrale verwarming
2.6.2 decentrale verwarming
2.6.3 warmtepompen
2.6.4 warmte-krachtkoppeling
2.6.5 COLLECTIEVE VERWARMING
2.7 geothermie als energiebron
2.7.1 oorsprong van geothermie
2.7.2 geothermie in vlaanderen
2.7.3 mogelijkheden bij verwarming en sanitair water
2.7.4 soorten geothermie
eigenschappen van geothermie
2.8 sanitair warm water (sww)
2.8.1 doorstromer versus boiler
2.8.2 soorten sww-toestellen
2.9 bouw, verbouwing of renovatie
2.9.1 het begrip energiescore
2.9.2 de installatie-eisen en verwarming op lage temperatuur bij nieuwbouw
2.9.3 verplicht aandeel hernieuwbare energie
2.9.4 beperking fossiele brandstoffen: aardgas en mazout
2.10 onderhoud van de installaties
2.10.1 de gasleidingen
2.10.2 nieuw of gewijzigd centraal stooktoestel: keuring voor eerste ingebruikname
2.10.3 centraal stooktoestel in gebruik: periodiek onderhoud
2.10.4 centraal verwarmingstoestel in gebruik: de verwarmingsaudit
2.10.5 decentrale verwarming
2.10.6 elektrische verwarming en warmtepompen
2.10.7 opslagtanks voor brandstoffen
2.10.8 boetes en gevolgen bij nalatigheid
2.10.9 eisen voor nieuwe centrale verwarmingsketels
1 INLEIDING
1
, • Verwarmen = belangrijkste energiekost in België
• Welk type verwarming belangrijke vraag bij renovatie
• Nieuwbouw bijkomende eisen voor verwarming
• Aan- en verkoop
o EPC+-attest nodig
= prioriteitenlijst met aanbevolen renovaties en bijhorende
kostprijzen
Verwarmingsaspect uitgebreid aan bod
Hernieuwbare energie zonnepotentieel
Welk dakdeel interessant om zonnepanelen op te leggen?
Met mogelijke investering en terugverdientijd
2 WETGEVING
BEVOEGDHEDEN
Federale overheid bevoorradingszekerheid, grote infrastructuur voor productie, opslag
en transport van energie, tarieven
Gewesten openbare distributie van gas, distributienetwerken van gas die op afstand
wordt geproduceerd, nieuwe energiebronnen, energieverbruik
VLAAMSE CODEX WONEN
• Verwarming
o Veilig
o Tegen redelijke energiekosten
• Risico op CO-intoxicatie vermijden door installaties te kunnen afsluiten
• Beantwoorden aan andere wetgeving met onderhoudsattest bewijs
• Toezicht door woninginspecteur
o Kan ongeschikt of onbewoonbaar verklaren van woning
3 HERNIEUWBARE OF DUURZAME ENERGIE
2
,Organische brandstoffen
• Meeste zijn fossiel
o = afkomstig van organische materie die miljoenen jaren geleden gestorven
zijn
o Eindig
o Geen alternatieven bevoorradingsproblemen
o Afhankelijk van het buitenland
Duurzame of hernieuwbare energie
• = onbeperkt zonder leefmilieu in gevaar te brengen
• In 2 opgedeeld:
o Hernieuwbare energiestromen
o Hernieuwbare brandstoffen
4 ENERGIETRANSITIE
NOODZAAK
• Sinds industriële revolutie inwoners ver7voudigd
• Dus manier waarop energie produceren en verbruiken sterk veranderd
o Energienetten hier niet altijd op voorzien
• België verwarming voor meer dan 13.3% van totale uitstoot broeikasgassen
verantwoordelijk
o Dus autoriteiten verbintenissen aangegaan
Akkoorden in Parijs, Europees kader, …
• Energietransitie
o = overschakeling van oude energieproductie- en verbruiksmethodes naar
een nieuw systeem
KENMERKEN
Nieuwe systeem heeft bepaalde eisen:
− Minder afhankelijk van fossiele brandstoffen
− Meer gebruik hernieuwbare energie
− Grotere energie-efficiëntie en minder verspilling
− Grotere flexibiliteit
− Nieuwe, digitale technologieën
− Grotere bevoorradingszekerheid niet langer afhankelijk van het buitenland
Wil dus een gedecentraliseerde productie meerdere productie-eenheden verspreid
over het land
Meningen zijn verdeeld sommigen nieuw systeem met kernenergie, anderen vinden
zonder
Elektriciteit zal grote rol spelen
× Nadeel stroom opslaan en vervoeren is moeilijk én duur
3
, AANPAK
Energiedoelstellingen 2050
• Gemiddeld EPC label moet tegen 2050 label A zijn
• Zo CO²-uitstoot tot minimum beperken
• Heel Europa wil klimaatneutraal zijn
o Trias energetica
• Door energievraag te reduceren, duurzame energiebronnen te gebruiken en
resterende energievraag efficiënt hoogtechnologisch te produceren
• Zo doelstellingen behalen
Nieuwe stappenstrategie
• Inschakeling van reststromen vaak puzzelen en wegen tegen beschikbaar budget
o Wel potentiële winst op middellange termijn
• 4 stappen:
o Stap 1: reduceren van de vraag
Bouwkundige maatregelen kijk waarbij zowel wooncomfort als
duurzaamheid
Isoleren + luchtdicht zijn goeie maatregelen
Informatie zoeken in EPC+ toont ook de vermoedelijke kostprijs
o Stap 2: hergebruiken van reststromen
Afvalstromen inzetten in energieketen
Bijvoorbeeld: zuivering van afvalwater waar het slib wordt gegist tot
biogas kan dienen voor stroom en warmte
o Stap 3: duurzame bronnen toepassen
Hernieuwbare energiebronnen
o Stap 4: resterende vraag milieuvriendelijk en efficiënt oplossen
Zonder aanvullende fossiele energie
4
EN SANITAIR WARM WATER
INHOUD
2.1 Inleiding
2.2 Wetgeving
2.2.1 Bevoegdheden
2.2.2 vlaamse codex wonen
2.3 hernieuwbare of duurzame energie
2.4 energietransitie
2.4.1 noodzaak
2.4.2 kenmerken
2.4.3 aanpak
2.5 BRANDSTOFFEN
2.5.1 Verbranding
2.5.2 gevaar van CO
2.5.3 calorische waarde
2.5.4 steenkool
2.5.5 huisbrandolie / stookolie
2.5.6 aardgas
2.5.7 brutaan en propaan
2.5.8 hout
2.5.9 hernieuwbare brandstoffen
2.6 verwarmingsinstallatie
2.6.1 individuele centrale verwarming
2.6.2 decentrale verwarming
2.6.3 warmtepompen
2.6.4 warmte-krachtkoppeling
2.6.5 COLLECTIEVE VERWARMING
2.7 geothermie als energiebron
2.7.1 oorsprong van geothermie
2.7.2 geothermie in vlaanderen
2.7.3 mogelijkheden bij verwarming en sanitair water
2.7.4 soorten geothermie
eigenschappen van geothermie
2.8 sanitair warm water (sww)
2.8.1 doorstromer versus boiler
2.8.2 soorten sww-toestellen
2.9 bouw, verbouwing of renovatie
2.9.1 het begrip energiescore
2.9.2 de installatie-eisen en verwarming op lage temperatuur bij nieuwbouw
2.9.3 verplicht aandeel hernieuwbare energie
2.9.4 beperking fossiele brandstoffen: aardgas en mazout
2.10 onderhoud van de installaties
2.10.1 de gasleidingen
2.10.2 nieuw of gewijzigd centraal stooktoestel: keuring voor eerste ingebruikname
2.10.3 centraal stooktoestel in gebruik: periodiek onderhoud
2.10.4 centraal verwarmingstoestel in gebruik: de verwarmingsaudit
2.10.5 decentrale verwarming
2.10.6 elektrische verwarming en warmtepompen
2.10.7 opslagtanks voor brandstoffen
2.10.8 boetes en gevolgen bij nalatigheid
2.10.9 eisen voor nieuwe centrale verwarmingsketels
1 INLEIDING
1
, • Verwarmen = belangrijkste energiekost in België
• Welk type verwarming belangrijke vraag bij renovatie
• Nieuwbouw bijkomende eisen voor verwarming
• Aan- en verkoop
o EPC+-attest nodig
= prioriteitenlijst met aanbevolen renovaties en bijhorende
kostprijzen
Verwarmingsaspect uitgebreid aan bod
Hernieuwbare energie zonnepotentieel
Welk dakdeel interessant om zonnepanelen op te leggen?
Met mogelijke investering en terugverdientijd
2 WETGEVING
BEVOEGDHEDEN
Federale overheid bevoorradingszekerheid, grote infrastructuur voor productie, opslag
en transport van energie, tarieven
Gewesten openbare distributie van gas, distributienetwerken van gas die op afstand
wordt geproduceerd, nieuwe energiebronnen, energieverbruik
VLAAMSE CODEX WONEN
• Verwarming
o Veilig
o Tegen redelijke energiekosten
• Risico op CO-intoxicatie vermijden door installaties te kunnen afsluiten
• Beantwoorden aan andere wetgeving met onderhoudsattest bewijs
• Toezicht door woninginspecteur
o Kan ongeschikt of onbewoonbaar verklaren van woning
3 HERNIEUWBARE OF DUURZAME ENERGIE
2
,Organische brandstoffen
• Meeste zijn fossiel
o = afkomstig van organische materie die miljoenen jaren geleden gestorven
zijn
o Eindig
o Geen alternatieven bevoorradingsproblemen
o Afhankelijk van het buitenland
Duurzame of hernieuwbare energie
• = onbeperkt zonder leefmilieu in gevaar te brengen
• In 2 opgedeeld:
o Hernieuwbare energiestromen
o Hernieuwbare brandstoffen
4 ENERGIETRANSITIE
NOODZAAK
• Sinds industriële revolutie inwoners ver7voudigd
• Dus manier waarop energie produceren en verbruiken sterk veranderd
o Energienetten hier niet altijd op voorzien
• België verwarming voor meer dan 13.3% van totale uitstoot broeikasgassen
verantwoordelijk
o Dus autoriteiten verbintenissen aangegaan
Akkoorden in Parijs, Europees kader, …
• Energietransitie
o = overschakeling van oude energieproductie- en verbruiksmethodes naar
een nieuw systeem
KENMERKEN
Nieuwe systeem heeft bepaalde eisen:
− Minder afhankelijk van fossiele brandstoffen
− Meer gebruik hernieuwbare energie
− Grotere energie-efficiëntie en minder verspilling
− Grotere flexibiliteit
− Nieuwe, digitale technologieën
− Grotere bevoorradingszekerheid niet langer afhankelijk van het buitenland
Wil dus een gedecentraliseerde productie meerdere productie-eenheden verspreid
over het land
Meningen zijn verdeeld sommigen nieuw systeem met kernenergie, anderen vinden
zonder
Elektriciteit zal grote rol spelen
× Nadeel stroom opslaan en vervoeren is moeilijk én duur
3
, AANPAK
Energiedoelstellingen 2050
• Gemiddeld EPC label moet tegen 2050 label A zijn
• Zo CO²-uitstoot tot minimum beperken
• Heel Europa wil klimaatneutraal zijn
o Trias energetica
• Door energievraag te reduceren, duurzame energiebronnen te gebruiken en
resterende energievraag efficiënt hoogtechnologisch te produceren
• Zo doelstellingen behalen
Nieuwe stappenstrategie
• Inschakeling van reststromen vaak puzzelen en wegen tegen beschikbaar budget
o Wel potentiële winst op middellange termijn
• 4 stappen:
o Stap 1: reduceren van de vraag
Bouwkundige maatregelen kijk waarbij zowel wooncomfort als
duurzaamheid
Isoleren + luchtdicht zijn goeie maatregelen
Informatie zoeken in EPC+ toont ook de vermoedelijke kostprijs
o Stap 2: hergebruiken van reststromen
Afvalstromen inzetten in energieketen
Bijvoorbeeld: zuivering van afvalwater waar het slib wordt gegist tot
biogas kan dienen voor stroom en warmte
o Stap 3: duurzame bronnen toepassen
Hernieuwbare energiebronnen
o Stap 4: resterende vraag milieuvriendelijk en efficiënt oplossen
Zonder aanvullende fossiele energie
4