DOOR HET OOG VAN DE NAALD
HOOFDSTUK 1: DE DRINGENDE GENEESKUNDIGE HULPBVERLENING EN
DE NIET-PLANBARE ZORG
- Ziekenwagen
o 2 hulpverleners-ambulanciers
o Beperkte medische opleiding
o BLS, verzorgen wonden, aligneren en spalken van breuken, immobiliseren
patiënt, veilig evacueren en verplaatsen patiënt
o 1 liggende patiënt vervoeren
- PIT: prehospitaal interventieteam
o Verpleegkundige met bijzondere beroepstitel of postgraduaat
verpleegkundige gespecialiseerd in intensieve zorgen en spoedgevalzorgen
o Hulpverlener-ambulancier
o + infuuskatheders en medicatie toedienen
o 1 liggende patiënt vervoeren
- MUG: mobiel urgentiegroep
o Verpleegkundige met bijzondere beroepstitel of postgraduaat
verpleegkundige gespecialiseerd in intensieve zorgen en spoedgevalzorgen
o Urgentiearts
o Geen patiëntenvervoer
TELEFONISCHE TRIAGE
- Context en ernst oproep te bepalen
- Huisarts ernstniveaus
- Pre-arrival instructions
o Phone PCR
- Afvoeren naar dichtstbijzijnde adequaat ziekenhuis met erkende functie
‘gespecialiseerde spoedgevallenzorg’
o Regel geldt niet voor: gedwongen opname, gedetineerde of geïnterneerd
persoon, wiegendood
- 1733: minder dringende medische hulp die niet kan wachten
- Noodoproep:
o Locatie
o Omstandigheden
o Hoeveel personen
o Telefoonlijn beschikbaar houden na inhaken
o Eigen veiligheid bewaken
,HOOFDSTUK 4: EERSTE HULP BIJ ADEMHALINGSPROBLEMEN
INLEIDING
- Alle organen hebben zuurstof nodig
- Opname zuurstof door alveoli
- O2 naar bloedbaan en CO2 naar alveoli
- Inhoud longblaasjes moet onophoudelijk ververst worden, door in- en uitademen
o Toe- en afname van longinhoud
o Vrije luchtweg
o Goed functionerende alveoli
o 3 spiergroepen (tussenribspieren, diafragma en buikspieren)
Borstinhoud vergroot
- Door onderdruk tussen het binnenste (viscerale of pulmonale) en buitenste
(pariëtale) pleurablad (longvlies) hangen de longen vast aan de borstwand
o Toenamen borstinhoud -> toename longinhoud + aanzuigen
omgevingslucht met 21% O2
o Uitademen: 02 arme en CO2 rijke lucht wordt uit het lichaam geduwd
- Ademhalingsproblemen
o Kortademigheid
o Pijn (pleura bevat veel pijnreceptoren)
o Hoest -> irritatie van de slijmvliezen
KORTADEMIGHEID
ERNST HERKENNEN
- Dyspneu d’effort -> kortademigheid bij inspanning
- Ernstiger: dyspneu in rust
o Orthopneu -> bij platliggen, vooral bij hartfalen
- Als de kortademigheid ernstiger wordt: angst en onrust
- Tachypneu -> versnelde ademhaling
o Hals – en schouderspieren doen ook mee
o Neusvleugels spreiden
Meer O2 in longen krijgen
o Ademhaling kan oppervlakkiger worden door vermoeidheid van de spieren
o Eindfase: Bradypneu -> vertraagde ademhaling
Daarna Apneu -> afwezigheid ademhaling
- Moeite met praten
- Hypoxie -> O2 gebrek
o Cyanose -> bleke huid
o Blauwige verkleuring rond de lippen
PULSE – OXIMETRIE
= zuurstofsaturatiemeting
- Lichtabsorptie door hemoglobine in slagaders
- Vingertop of oorlel
- Normale waarde: 96%
- Chronisch longlijden: <90%
, oDie patiënten hun waardes vergelijken met waardes die voor hen normaal
zijn
- Verkeerd interpreteren
o Koude vingers
o Lage bloeddruk
o Tremoren
o Nagellak
- Vals verlaagde waarden kunnen vastgesteld worden bij ernstige bloedarmoede
- CO-intoxicaties zijn saturatiewaarden normaal
BELANGRIJKSTE PULMONAIRE OORZAKEN
PNEUMONIE
= longontsteking
= acute infectie van de longblaasjes
- Door bacteriën, virussen, gisten of schimmels
- Speciale vorm: aspiratiepneumonie -> slikpneumonie
o Braaksel of voedsel komen in longen na verslikking
o Daar veroorzaken ze een ontstekingsreactie
o Vooral bij coma patiënten, ouderen en mensen met slikproblemen
- Hoge koorts
- Meer longweefsel -> meer hypoxie -> meer kortademigheid
- Klinisch beeld bejaarden:
o Zwakte
o Veranderd bewustzijn (sufheid en extreme verwardheid)
o Verwezen door een val, een syncope (flauwvallen)
o Gedaalde zuurstofsaturatie
o Behandeling: antibiotica en zo nodig zuurstoftoediening
PNEUMOTHORAX
= klaplong
- Lucht in pleuraholte
- Normaal: onderdruk in pleuraholte, 2 pleurabladen glijden over elkaar en beperkte
hoeveelheid pleuravocht aanwezig
- Klaplong door beschadiging van pleura pariëtalis (vlies aan buitenzijde van de
longen) of pleura visceralis (vlies aan binnenzijde van de thoraxwand)
- Steekwonde, ribfractuur, plaatsing katheder: open pneumothorax
- Scheurtje in zwakke plek van longblaasje: gesloten pneumothorax
o Zwakke plek door aangeboren afwijking thv pleura viscelaris en door
hoogte – en drukverschillen (hoesten, duiken, diep inhaleren van canabis,
…)
- Naarmate meer lucht in pleurale ruimte zal de long meer klappen
- Levensbedreigende vorm: spanningspneumothorax -> kan leiden tot de dood
PLEURAVOCHT
- Toename pleuravocht: infecties, hartfalen, tumorinvasie, bloeding,…
o 1 of beide helften
- Kortademigheid wordt bepaald door
, o Hoeveelheid vocht
o Tempo waarop het gebeurd
- Aanwijzingen
o Koort
o Etterige fluimen bij een infectie
o Oedemen thv de onderbenen bij hartfalen
o Vermagering
o Verzwakking bij kanker
o Kwetsuren bij een hemothorax (bloed in de pleuraholte)
ASTMA EN CHRONISCH OBSTRUCTIEF LONGLIJDEN
- Astma: wisselende graad van ontsteking in die kleinere luchtwegen
o Bronchospasmen = samentrekking van de ringvormige spieren in de
kleinere luchtwegen
- Weinig of geen hinder
o Klachten bij inademen allergenen
- Astmaopstoot: piepende en verlengde uitademing
o Uitgesproken dyspneu
o Angst
o Agitatie
- Behandeling: dosisaerosol
o Ernstige vormen: chronische ontstekingsremmende corticosteroïden
- Bronchospasmen ook door allergische reactie
o Symptomen thv de huid en slijmvliezen
o Soms buikkrampen en bloeddrukdalingen
- COPD: CHRONIC OBSTRUCTIVE PULMONARY DISEASE
o Luchtwegen chronisch ontstoken
o Luchtwegen vernauwen en maken te veel slijm
o <-> astma: COPD niet volledig omkeerbaar met medicatie
o Wanden van alveolen gaan kapot + met lucht gevulde blazen
= longemfyseem
o Verder in de ziekte -> minder oppervlakte -> meer dyspneu
o Voornaamste oorzaak is roken
o Of lange blootstelling aan schadelijke stoffen, langdurige astma en
genetische ziektes
o Genezing is niet nodig
o Aanvalsbehandeling: bronchodilaterende middelen: dosisaerosol met
corticosteroïden
LONGEMBOLIE
- Bloedklonters via veneuze bloedsomloop in longcirculatie
o Deel van de longen krijgen geen bloed meer
o Geen gasuitwisseling
- Oorzaak: veelal in een trombose
- Trombose oorzaak
o Vertraagde bloeddoorstroming
o Verhoogde stolbaarheid
o Beschadigde venen
o Behandeling: bloedverdunnende medicatie en zo nodig zuurstoftherapie
HOOFDSTUK 1: DE DRINGENDE GENEESKUNDIGE HULPBVERLENING EN
DE NIET-PLANBARE ZORG
- Ziekenwagen
o 2 hulpverleners-ambulanciers
o Beperkte medische opleiding
o BLS, verzorgen wonden, aligneren en spalken van breuken, immobiliseren
patiënt, veilig evacueren en verplaatsen patiënt
o 1 liggende patiënt vervoeren
- PIT: prehospitaal interventieteam
o Verpleegkundige met bijzondere beroepstitel of postgraduaat
verpleegkundige gespecialiseerd in intensieve zorgen en spoedgevalzorgen
o Hulpverlener-ambulancier
o + infuuskatheders en medicatie toedienen
o 1 liggende patiënt vervoeren
- MUG: mobiel urgentiegroep
o Verpleegkundige met bijzondere beroepstitel of postgraduaat
verpleegkundige gespecialiseerd in intensieve zorgen en spoedgevalzorgen
o Urgentiearts
o Geen patiëntenvervoer
TELEFONISCHE TRIAGE
- Context en ernst oproep te bepalen
- Huisarts ernstniveaus
- Pre-arrival instructions
o Phone PCR
- Afvoeren naar dichtstbijzijnde adequaat ziekenhuis met erkende functie
‘gespecialiseerde spoedgevallenzorg’
o Regel geldt niet voor: gedwongen opname, gedetineerde of geïnterneerd
persoon, wiegendood
- 1733: minder dringende medische hulp die niet kan wachten
- Noodoproep:
o Locatie
o Omstandigheden
o Hoeveel personen
o Telefoonlijn beschikbaar houden na inhaken
o Eigen veiligheid bewaken
,HOOFDSTUK 4: EERSTE HULP BIJ ADEMHALINGSPROBLEMEN
INLEIDING
- Alle organen hebben zuurstof nodig
- Opname zuurstof door alveoli
- O2 naar bloedbaan en CO2 naar alveoli
- Inhoud longblaasjes moet onophoudelijk ververst worden, door in- en uitademen
o Toe- en afname van longinhoud
o Vrije luchtweg
o Goed functionerende alveoli
o 3 spiergroepen (tussenribspieren, diafragma en buikspieren)
Borstinhoud vergroot
- Door onderdruk tussen het binnenste (viscerale of pulmonale) en buitenste
(pariëtale) pleurablad (longvlies) hangen de longen vast aan de borstwand
o Toenamen borstinhoud -> toename longinhoud + aanzuigen
omgevingslucht met 21% O2
o Uitademen: 02 arme en CO2 rijke lucht wordt uit het lichaam geduwd
- Ademhalingsproblemen
o Kortademigheid
o Pijn (pleura bevat veel pijnreceptoren)
o Hoest -> irritatie van de slijmvliezen
KORTADEMIGHEID
ERNST HERKENNEN
- Dyspneu d’effort -> kortademigheid bij inspanning
- Ernstiger: dyspneu in rust
o Orthopneu -> bij platliggen, vooral bij hartfalen
- Als de kortademigheid ernstiger wordt: angst en onrust
- Tachypneu -> versnelde ademhaling
o Hals – en schouderspieren doen ook mee
o Neusvleugels spreiden
Meer O2 in longen krijgen
o Ademhaling kan oppervlakkiger worden door vermoeidheid van de spieren
o Eindfase: Bradypneu -> vertraagde ademhaling
Daarna Apneu -> afwezigheid ademhaling
- Moeite met praten
- Hypoxie -> O2 gebrek
o Cyanose -> bleke huid
o Blauwige verkleuring rond de lippen
PULSE – OXIMETRIE
= zuurstofsaturatiemeting
- Lichtabsorptie door hemoglobine in slagaders
- Vingertop of oorlel
- Normale waarde: 96%
- Chronisch longlijden: <90%
, oDie patiënten hun waardes vergelijken met waardes die voor hen normaal
zijn
- Verkeerd interpreteren
o Koude vingers
o Lage bloeddruk
o Tremoren
o Nagellak
- Vals verlaagde waarden kunnen vastgesteld worden bij ernstige bloedarmoede
- CO-intoxicaties zijn saturatiewaarden normaal
BELANGRIJKSTE PULMONAIRE OORZAKEN
PNEUMONIE
= longontsteking
= acute infectie van de longblaasjes
- Door bacteriën, virussen, gisten of schimmels
- Speciale vorm: aspiratiepneumonie -> slikpneumonie
o Braaksel of voedsel komen in longen na verslikking
o Daar veroorzaken ze een ontstekingsreactie
o Vooral bij coma patiënten, ouderen en mensen met slikproblemen
- Hoge koorts
- Meer longweefsel -> meer hypoxie -> meer kortademigheid
- Klinisch beeld bejaarden:
o Zwakte
o Veranderd bewustzijn (sufheid en extreme verwardheid)
o Verwezen door een val, een syncope (flauwvallen)
o Gedaalde zuurstofsaturatie
o Behandeling: antibiotica en zo nodig zuurstoftoediening
PNEUMOTHORAX
= klaplong
- Lucht in pleuraholte
- Normaal: onderdruk in pleuraholte, 2 pleurabladen glijden over elkaar en beperkte
hoeveelheid pleuravocht aanwezig
- Klaplong door beschadiging van pleura pariëtalis (vlies aan buitenzijde van de
longen) of pleura visceralis (vlies aan binnenzijde van de thoraxwand)
- Steekwonde, ribfractuur, plaatsing katheder: open pneumothorax
- Scheurtje in zwakke plek van longblaasje: gesloten pneumothorax
o Zwakke plek door aangeboren afwijking thv pleura viscelaris en door
hoogte – en drukverschillen (hoesten, duiken, diep inhaleren van canabis,
…)
- Naarmate meer lucht in pleurale ruimte zal de long meer klappen
- Levensbedreigende vorm: spanningspneumothorax -> kan leiden tot de dood
PLEURAVOCHT
- Toename pleuravocht: infecties, hartfalen, tumorinvasie, bloeding,…
o 1 of beide helften
- Kortademigheid wordt bepaald door
, o Hoeveelheid vocht
o Tempo waarop het gebeurd
- Aanwijzingen
o Koort
o Etterige fluimen bij een infectie
o Oedemen thv de onderbenen bij hartfalen
o Vermagering
o Verzwakking bij kanker
o Kwetsuren bij een hemothorax (bloed in de pleuraholte)
ASTMA EN CHRONISCH OBSTRUCTIEF LONGLIJDEN
- Astma: wisselende graad van ontsteking in die kleinere luchtwegen
o Bronchospasmen = samentrekking van de ringvormige spieren in de
kleinere luchtwegen
- Weinig of geen hinder
o Klachten bij inademen allergenen
- Astmaopstoot: piepende en verlengde uitademing
o Uitgesproken dyspneu
o Angst
o Agitatie
- Behandeling: dosisaerosol
o Ernstige vormen: chronische ontstekingsremmende corticosteroïden
- Bronchospasmen ook door allergische reactie
o Symptomen thv de huid en slijmvliezen
o Soms buikkrampen en bloeddrukdalingen
- COPD: CHRONIC OBSTRUCTIVE PULMONARY DISEASE
o Luchtwegen chronisch ontstoken
o Luchtwegen vernauwen en maken te veel slijm
o <-> astma: COPD niet volledig omkeerbaar met medicatie
o Wanden van alveolen gaan kapot + met lucht gevulde blazen
= longemfyseem
o Verder in de ziekte -> minder oppervlakte -> meer dyspneu
o Voornaamste oorzaak is roken
o Of lange blootstelling aan schadelijke stoffen, langdurige astma en
genetische ziektes
o Genezing is niet nodig
o Aanvalsbehandeling: bronchodilaterende middelen: dosisaerosol met
corticosteroïden
LONGEMBOLIE
- Bloedklonters via veneuze bloedsomloop in longcirculatie
o Deel van de longen krijgen geen bloed meer
o Geen gasuitwisseling
- Oorzaak: veelal in een trombose
- Trombose oorzaak
o Vertraagde bloeddoorstroming
o Verhoogde stolbaarheid
o Beschadigde venen
o Behandeling: bloedverdunnende medicatie en zo nodig zuurstoftherapie
