Mollenhauer (1) - Opvoeden ≠ technisch handelen, wel bepaalde resultaten maar kan altijd anders lopen
- Opvoeden = gebeuren, we moeten ons hier denkend toe verhouden; wisseling van generaties
kans op opnieuw te beginnen
- ↔ behaviorisme (Skinner + Watson): conditioneren door belonen, gerichte manipulatie
hemel op aarde realiseren, wetenschappelijke opvoeding
= misplaatst psychologisch perspectief volgens Mollenhauer
- Opvoeden = doorgeven van wereld van betekenissen
- Opvoeden = intergenerationeel gebeuren en existentiële uitdaging
- Aardig zijn ≠ pedagogische houding (antipedagogiek)
- Altijd soort van geweld: antwoord op confrontatie met nieuwe generatie
- Opvoeding = zelf-opvoeding + nieuw begin mogelijk maken
- Presentatie (bv. Taalverwerving)
≠ afzonderlijke dingen, maar structuren, taalspel
Taal ≠ neutraal, weerspiegelt opvattingen
Taalverwerving = verwerving levensvorm (cultuur leren kennen, niet gewoon overnemen)
- Presentatie werkelijkheid is altijd gefilterd en getemperd (niet rechtstreeks)
- Presentatie (premodern): levensvorm voorgelegd initiëren (werkplek)
Mens en wereld in kosmische orde
- Representatie (modern)
Barrière ouder-kind school (wereld opvoeding vs. wereld arbeid)
Opvoeding = leren
Opvoeding =intentioneel: rationeel en efficiënt vormgeven
- Taak pedagoog: rationele selectie van wat men gaat aanbieden aan nieuwe generatie en op
welke manier
Gert Biesta Kritiek op…
- Herleiden van opvoeden tot leren (learnification) = technisch o.b.v. empirische bevindingen
bepaalde leerresultaten bewerkstelligen
- Learnification verhindert ons om echte pedagogische vragen te stellen
- Gaat voor Biesta om kwalificatie (diploma arbeidsmarkt), socialisatie (initiatie in traditie) en
subjectivering (eigen leven vormgeven)
Sofisten - Leraren in welsprekendheid, tegen betaling retorische technieken aanleren
, ≠ waarheid ↔ overtuigingskracht: macht en nut
- = anti-filosofen
Bekendste sofisten
- Protagoras: relativisme: ≠ absolute waar, maar iedereen heeft een eigen individuele waarheid
bv. “Goed” = goed voor gemeenschapsleven
- Waarheid altijd onderworpen aan nut
- Prodikos: goden zijn projectie van wat nuttig is voor de mensen
- Kritias: goden zijn een sluwe uitvinding om mensen in bedwang te houden
Socrates Dialogen Plato
- Waarheid voor leven
- Horzel = lastpak voor gesprekspartner
- Ware leven = waarachtig leven < beredeneerd
- Tempel van Delphi: meest wijze mens ter wereld omdat hij weet dat hij het niet weet
- Waarheid o.b.v. kritische dialoog medium van de waarheid, enkel laten leiden door beter
argument ≠ eigen opvattingen redelijke argumentatie
Stellingen
(1) Deugd is inzicht: onwetende doet niets verkeerd ≠ straffen maar inzicht brengen
Kennis goede leven
(2) Kennis is wederherinnering
(3) Doel leven = trouw aan zichzelf = waarheid toelaten en verkondigen, op risico van eigen leven
- Pedagogische taak: pedagoog als vroedvrouw, kennis die in ons zit ter wereld brengen
Plato - Eigen onderwijsinstelling: de Academie
- Allegorie van de Grot: mensen zijn slaaf van foutieve voorstellingen en moeten geleid worden
naar het licht van de rede (wordt onderbouwd door zijn Ideëenleer)
Ideënleer
- Wat is…? algemene definitie geven
- = idee: meer realiteitswaarde dan waarnemingen
- Tegenintuïtieve werkelijkheidsopvatting: wereld die we waarnemen is een onvolmaakte
afspiegeling van de échte wereld
Plato’s mensvisie
, - Dualistische mensvisie: onstoffelijke en onvergankelijke ziel vs lichaam waar we toevallig in
terecht zijn gekomen en dat ons tegenhoudt om ware leven te leiden
- Metafoor wagenmenner: leven = existentieel conflict tussen begeerte naar wijsheid (omhoog) en
begeerte naar rijkdom, faam.. (omlaag)
- Reïncarnatie van de ziel
- Lichaam = ideale gevangenis ≠ bewaken
- Wijsbegeerte kan ons tot ware bestemming brengen
- Filosoferen = leren sterven
- Enige zintuiglijke toegangspoort = de ervaring van het schone (spirituele verheffing)
Plato’s politieke filosofie
- Metafoor van het schip: iedereen in de staat moet doen waar hij goed in is
- Filosoof-koning: inzicht in algemeen belang
Voorwaarden: ascetisch, bezitloos en celibatair leven en lange filosofische opvoeding
- Sterk hiërarchische maatschappijvisie
Conclusie
- Pedagogisch optimisme: iedereen in staat geëmancipeerd te worden
- Pessimistisch mens- en maatschappijbeeld:
Totalitaire filosofie
Haat democratie (Cf. Rancière)
Haat school
Haat kunst
Aristoteles - Essenties (wat hebben alle mensen gelijk) zoeken universele waarheid
Hylemorfisme = leer v/d stof en vorm essentie in concrete materiële werkelijkheid
Zijnde v/h zijnde
Lyceum peripatetische school
4 vragen bij hylemorfisme
- Stofoorzaak: stof waaruit het gemaakt is
- Vormoorzaak: essentie, onderscheiding, vorm
- Werkoorzaak: wat/wie vorm aan stof heeft opgelegd
- Doeloorzaak: reden waarom
- Verklaringsmodel = teleologisch: denken in termen van doelgerichtheid (doel is zelf oorzaak)
- Perfectie wel realiseren: God
Denken dat zichzelf denkt = meest zuiver
, ≠ wereld geschapen
≠ met mensen en hun lot bezig
- = Onbewogen beweger
- Menselijke essentie = redelijk vermogen tot maximale ontplooiing brengen, zo goed mogelijk
spreken en denken
maximaal geluk (eudaimonia)
- Objectief kwaliteit leven: geluk te leven
- Leven filosoof deugdzaam leven
- Dualisme: dierlijke (zoo) en echte menselijke (bios)
- Deugdzaamheid = stabiel karakter, tweede natuur
midden tussen twee uitersten en toppunt
verwerven door lange opvoeding (karaktertraining)
≠ enkel theoretisch maar ook een praktisch oordeelsvermogen nodig
Gebaseerd op morele ervaring en uniciteit elke situatie
Politiek Aristoteles: democratie gelijkheid tussen leider en de massa (morele gelijkheid)
- Agora en de boulé (loting)
- Mens is zoon politikon: spreken > vechten
- Gemeenschappelijke zaak ≠ eigenbelang
Oikos (privesfeer) ↔ publieke sfeer
Diogenes - Aanhanger cynici = in volledige overeenstemming leven met dierlijke natuur
- Altijd zeggen wat je denkt en niet aantrekken van wat anderen zeggen
- Onthechten van alles wat niet noodzakelijk is
Epikoeros van Samoa - Innerlijk evenwicht door bestaan in eigen handen te nemen
- Gekwalificeerd hedonisme (max genot, min lijden) levensgenieter zelfbeheersing en ascese
- Terugtrekken uit
- Filosofie als tetra-pharmakon
- Ataraksia: volstrekste gemoedsrust, onverstoordheid
Opvoedkundige kwestie
- Atomisme
- Statisch vs. dynamisch
- Natuurlijk vs. artificieel
- Geestelijke vs. lichamelijke
- Opvoeden = gebeuren, we moeten ons hier denkend toe verhouden; wisseling van generaties
kans op opnieuw te beginnen
- ↔ behaviorisme (Skinner + Watson): conditioneren door belonen, gerichte manipulatie
hemel op aarde realiseren, wetenschappelijke opvoeding
= misplaatst psychologisch perspectief volgens Mollenhauer
- Opvoeden = doorgeven van wereld van betekenissen
- Opvoeden = intergenerationeel gebeuren en existentiële uitdaging
- Aardig zijn ≠ pedagogische houding (antipedagogiek)
- Altijd soort van geweld: antwoord op confrontatie met nieuwe generatie
- Opvoeding = zelf-opvoeding + nieuw begin mogelijk maken
- Presentatie (bv. Taalverwerving)
≠ afzonderlijke dingen, maar structuren, taalspel
Taal ≠ neutraal, weerspiegelt opvattingen
Taalverwerving = verwerving levensvorm (cultuur leren kennen, niet gewoon overnemen)
- Presentatie werkelijkheid is altijd gefilterd en getemperd (niet rechtstreeks)
- Presentatie (premodern): levensvorm voorgelegd initiëren (werkplek)
Mens en wereld in kosmische orde
- Representatie (modern)
Barrière ouder-kind school (wereld opvoeding vs. wereld arbeid)
Opvoeding = leren
Opvoeding =intentioneel: rationeel en efficiënt vormgeven
- Taak pedagoog: rationele selectie van wat men gaat aanbieden aan nieuwe generatie en op
welke manier
Gert Biesta Kritiek op…
- Herleiden van opvoeden tot leren (learnification) = technisch o.b.v. empirische bevindingen
bepaalde leerresultaten bewerkstelligen
- Learnification verhindert ons om echte pedagogische vragen te stellen
- Gaat voor Biesta om kwalificatie (diploma arbeidsmarkt), socialisatie (initiatie in traditie) en
subjectivering (eigen leven vormgeven)
Sofisten - Leraren in welsprekendheid, tegen betaling retorische technieken aanleren
, ≠ waarheid ↔ overtuigingskracht: macht en nut
- = anti-filosofen
Bekendste sofisten
- Protagoras: relativisme: ≠ absolute waar, maar iedereen heeft een eigen individuele waarheid
bv. “Goed” = goed voor gemeenschapsleven
- Waarheid altijd onderworpen aan nut
- Prodikos: goden zijn projectie van wat nuttig is voor de mensen
- Kritias: goden zijn een sluwe uitvinding om mensen in bedwang te houden
Socrates Dialogen Plato
- Waarheid voor leven
- Horzel = lastpak voor gesprekspartner
- Ware leven = waarachtig leven < beredeneerd
- Tempel van Delphi: meest wijze mens ter wereld omdat hij weet dat hij het niet weet
- Waarheid o.b.v. kritische dialoog medium van de waarheid, enkel laten leiden door beter
argument ≠ eigen opvattingen redelijke argumentatie
Stellingen
(1) Deugd is inzicht: onwetende doet niets verkeerd ≠ straffen maar inzicht brengen
Kennis goede leven
(2) Kennis is wederherinnering
(3) Doel leven = trouw aan zichzelf = waarheid toelaten en verkondigen, op risico van eigen leven
- Pedagogische taak: pedagoog als vroedvrouw, kennis die in ons zit ter wereld brengen
Plato - Eigen onderwijsinstelling: de Academie
- Allegorie van de Grot: mensen zijn slaaf van foutieve voorstellingen en moeten geleid worden
naar het licht van de rede (wordt onderbouwd door zijn Ideëenleer)
Ideënleer
- Wat is…? algemene definitie geven
- = idee: meer realiteitswaarde dan waarnemingen
- Tegenintuïtieve werkelijkheidsopvatting: wereld die we waarnemen is een onvolmaakte
afspiegeling van de échte wereld
Plato’s mensvisie
, - Dualistische mensvisie: onstoffelijke en onvergankelijke ziel vs lichaam waar we toevallig in
terecht zijn gekomen en dat ons tegenhoudt om ware leven te leiden
- Metafoor wagenmenner: leven = existentieel conflict tussen begeerte naar wijsheid (omhoog) en
begeerte naar rijkdom, faam.. (omlaag)
- Reïncarnatie van de ziel
- Lichaam = ideale gevangenis ≠ bewaken
- Wijsbegeerte kan ons tot ware bestemming brengen
- Filosoferen = leren sterven
- Enige zintuiglijke toegangspoort = de ervaring van het schone (spirituele verheffing)
Plato’s politieke filosofie
- Metafoor van het schip: iedereen in de staat moet doen waar hij goed in is
- Filosoof-koning: inzicht in algemeen belang
Voorwaarden: ascetisch, bezitloos en celibatair leven en lange filosofische opvoeding
- Sterk hiërarchische maatschappijvisie
Conclusie
- Pedagogisch optimisme: iedereen in staat geëmancipeerd te worden
- Pessimistisch mens- en maatschappijbeeld:
Totalitaire filosofie
Haat democratie (Cf. Rancière)
Haat school
Haat kunst
Aristoteles - Essenties (wat hebben alle mensen gelijk) zoeken universele waarheid
Hylemorfisme = leer v/d stof en vorm essentie in concrete materiële werkelijkheid
Zijnde v/h zijnde
Lyceum peripatetische school
4 vragen bij hylemorfisme
- Stofoorzaak: stof waaruit het gemaakt is
- Vormoorzaak: essentie, onderscheiding, vorm
- Werkoorzaak: wat/wie vorm aan stof heeft opgelegd
- Doeloorzaak: reden waarom
- Verklaringsmodel = teleologisch: denken in termen van doelgerichtheid (doel is zelf oorzaak)
- Perfectie wel realiseren: God
Denken dat zichzelf denkt = meest zuiver
, ≠ wereld geschapen
≠ met mensen en hun lot bezig
- = Onbewogen beweger
- Menselijke essentie = redelijk vermogen tot maximale ontplooiing brengen, zo goed mogelijk
spreken en denken
maximaal geluk (eudaimonia)
- Objectief kwaliteit leven: geluk te leven
- Leven filosoof deugdzaam leven
- Dualisme: dierlijke (zoo) en echte menselijke (bios)
- Deugdzaamheid = stabiel karakter, tweede natuur
midden tussen twee uitersten en toppunt
verwerven door lange opvoeding (karaktertraining)
≠ enkel theoretisch maar ook een praktisch oordeelsvermogen nodig
Gebaseerd op morele ervaring en uniciteit elke situatie
Politiek Aristoteles: democratie gelijkheid tussen leider en de massa (morele gelijkheid)
- Agora en de boulé (loting)
- Mens is zoon politikon: spreken > vechten
- Gemeenschappelijke zaak ≠ eigenbelang
Oikos (privesfeer) ↔ publieke sfeer
Diogenes - Aanhanger cynici = in volledige overeenstemming leven met dierlijke natuur
- Altijd zeggen wat je denkt en niet aantrekken van wat anderen zeggen
- Onthechten van alles wat niet noodzakelijk is
Epikoeros van Samoa - Innerlijk evenwicht door bestaan in eigen handen te nemen
- Gekwalificeerd hedonisme (max genot, min lijden) levensgenieter zelfbeheersing en ascese
- Terugtrekken uit
- Filosofie als tetra-pharmakon
- Ataraksia: volstrekste gemoedsrust, onverstoordheid
Opvoedkundige kwestie
- Atomisme
- Statisch vs. dynamisch
- Natuurlijk vs. artificieel
- Geestelijke vs. lichamelijke
