Hoorcollege 1
Tot aan ottomaanse rijk
Turkije is een Euraziatisch land. Het land ligt op 2 continenten. 3 % ligt in Europa en
de rest in Azië, het ligt op verschillende aardplaten. Er zijn een hoop berggebieden die
van oost naar west lopen meestal. De grieken kwamen van oost naar west. De
selsjoeken vanuit het oosten. De bergen lagen zo gesitueerd dat dit invloed had op
aanvallen van andere volken. Turkije is door de loop van de geschiedenis heel veel
veroverd door andere volken. 8 buurlanden. Er zijn regenwouden, woestijn, steppe,
rivier, bergen en nog meer. De politiek en sociale druk wil graag dat Turken trots zijn
op hun Turkse identiteit.
Er waren kleine provincies in Turkije (tot aan de 15e eeuw) waar iedereen andere
leefgewoontes had.
Vroegste geschiedenis
Vruchtbare halve maan —> Loopt door Israel/Palestina en Syrië. In dit gebied is de
landbouw begonnen. Çatalhoyuk (stad in vruchtbare halve maan) exporteerde
osidiaan, een soort glassteen wat werd gebruikt als spiegel. Ook was deze stad een
religieus centrum die waren beschilderd met stierenkoppen (grottekening stijl). De
stier werd vereerd voor macht en vruchtbaarheid. Vruchtbaarheid was belangrijk —>
volle vrouwen met borsten en billen.
Beycesultan (stad) had veel graven met zonneschijven en herten. Dit was al van brons
gemaakt. Dieren werden als levenskracht gebruikt.
Troje was een nog grotere stad. Henrich Schlieman ontdekte de stad Troje (1870-
1890). Dit is niet Troje uit 1200 BCE, maar het Troje van 3000 BCE. Dit heeft 9 lagen.
De oudste laag 3000 BCE en jongste laag uit het Byzantijnse rijk. In Troje is het
Megaron type huizen ontstaan. Dit gewone eenvoudige huisje kende een met een
fundering en zuilen. De grieken hebben dit later overgenomen. De uitvinding komt
waarschijnlijk uit Azië en is via Troje naar het westen (Grieken) gekomen.
Historie: ontstaan schrift
Assyrische kolonisten (1950-1750 BCE): spijkerschrift - Hettitische staat)
Hoe komt dat schrift in Turkije?
Er was handel met die kolonisten:
• Cyprus, Syrië en Anatolië - in de oudheid waren belangrijke producten zoals goud,
zilver, koper en hout. Anatolie was bosrijk
• Egypte handelde veel met Cyprus en de Levant
• Mesopotamië handelde met klein - Azië (hout)
Deze boekhouding werd bijgehouden op kleitabletten in spijkerschrift. Er komt een
soort mengbeschaving tot stand tussen de Assyriërs en de Hatti. Begin Hettitische
periode.
Hettieten
Dit waren nomaden die zich vestigden ten westen van Ankara. Ze stichten steden:
- Hettitische oude rijk (1750-1450 BCE)
Steden door Koningen geleid. In 1650 BCE is het één rijk. Eerst werd er Hattisch
gepraat daarna werd het overgenomen door cultus en ceremoniële taal. Later wordt
dit Hettitisch, dit is teruggevonden op schrift. Die konings streefde naar macht en
het gebied wordt uitgebreid. Er was een strijdwagen met wielen en er wordt
uitgebreid
- Hettitische Nieuwe Rijk (1450-1180 BCE)
Groot rijk met omringende vazalstaten, confederale staat.
Derde grootmacht–naast Egypte en Mesopotamië
1285 v. Chr. Slag bij Kadesj, Syrië.
Bondgenoot met Egypte tegen Assyrië
,Hettitische samenleving
• Multicultureel
• Diverse talen
• Twee schriften: spijker en hiërogliefen
• Humane wetgeving en rechtspraak: respect voor andere volken
• Vrouwen grote maatschappelijke rol
• Religieuze tolerantie: diverse goden
• Openlucht heiligdommen: natuurfenomenen
• Nieuw literair genre: Koninklijke autobiografische annalen
Donkere eeuwen (1200-800 BCE): er komen verschillende volkeren binnen, maar we
weten er te weinig van. Wat weten we wel:
• Arameeërs – semitische nomaden uit het Arabisch schiereiland. Kwamen rond
1200 Mesopotamië binnen, bedreigden Assyrië en trokken vervolgens naar Zuid-
Oost Turkije. Namen macht over van de Hettieten.
• Aramees werd internationaal de voertaal in Nabije Oosten
• Zeevolken – verzamelnaam voor reeks Indo-Europese stammen die in 1200 Klein-
Azië, Egypte en de Levant binnendrongen vanuit Thracië of de Egeïsche zee.
- Griekse kolonisatiegolf, kleine Griekse stammen vestigen. Uitwijking Achaeërs
(Myceense beschaving) naar Klein-Aziatische westkust
- 1050 BCE tweede kolonisatie - stichting van Ionië
Griekse stadstaten cultureel verbonden: taal-tradities-goden
Cultureel hoog niveau: fundament
Westerse beschaving: Efeze (hellenisme is hier onderdeel van): zeven antieke
wereldwonderen worden hier bekend
- 8e en 7e eeuw BCE derde kolonisatiegolf
Aan de zuidkust en in zwarte zeegebied Griekse nederzettingen
Periode 800-500: meest complexe periode
Heel veel volkeren die binnentrekken. Er zijn een aantal staten waar we iets van
weten: Lydische Rijk o.l.v. Croesus.
Klassieke 546-330 BCE:
Cyrus de Grote verovert Lydië. Darius I heeft een groot rijk veroverd en verdeelt in
provincies (satrapieën) met munten en wegen: een grote staat. Bestuurstaal was
Aramees.
Hellenistische periode (334-133 BCE)
Alexander de Grote (zoon Phillipus II) sticht een Euraziatisch rijk. Het hellenisme
begint. Na Alexander: diadochenoorlog. Hellenisme brengt nog meer wereldwonderen
voor. Later heeft Duitsers een deal gesloten met de Ottomanen om de opgravingen te
financieren en mee te nemen.
Romeinse tijd (133 BCE - 330 ACE)
Er werd in Klein-Azië een Romeinse provincie gebouwd genaamd Azië. Ze namen veel
over van de Grieken, zo ook de bouwtechnieken.
Ontstaan en verbreiding christendom
• Klein-Azië speelt belangrijke rol in vroegste geschiedenis van Turkije
• Vele concilies (Nicea, Efeze, Constantinopel)
• Vroege kerkvaders, heiligen en martelaren
• Keizer Constantijn - Constantinopel
Byzantium (330-1071)
• Geen etnische of taalkundige eenheid
, • Vele volkeren
• 4 prefecturen, 14 bisdommen, 117 provincies
• Hiërarchisch, hofritueel, caesaropapisme (op aarde zoals in de hemel – keizer
levend icoon van Christus)
• Tot 7e eeuw economisch welvarend
• Gouden munt: solidi
• Constantinopel: Romeinse architectuur
• Aya Sofia
• Justinianus (547-565)
• Iconoclasme (in economisch slechte tijden) tot 842 - contra-djihaad
• Mozaïeken en iconen –door devotie en gebed gaf de afbeelding ene gelovige
toegang tot zijn heilige wereld – icoon: ontmoeting met heilige zelf.
Seltsjoeken, franken en mongolen
- vanaf 11e eeuw: invasies vanuit oosten
- Turkse moslimstammen: ander karakter
- Sultanaat van Roem (1077-1243)
- Soennitische Islam
- 1071 Malazgirt (nederlaag Byzantijnen – begin einde Byzantijnse Rijk – aanleiding
aanvang kruistochten)
Islam
• Profeet Mohammed
• Na de Profeet
• Rechtgeleide kaliefen
• Soennieten en Sjiieten
• Consolidatie 3 grote moslimrijk
• Plichten en de rituele praktijk
• De vijf plichten of zuilen
Shahâda, Salât, Zakât, Sawm, Hadj
• Franken: eerste kruisvaarders 1096 en de tweede gold 1097. Van 1147-1270:
derde tot en met de achtste.
Tot aan ottomaanse rijk
Turkije is een Euraziatisch land. Het land ligt op 2 continenten. 3 % ligt in Europa en
de rest in Azië, het ligt op verschillende aardplaten. Er zijn een hoop berggebieden die
van oost naar west lopen meestal. De grieken kwamen van oost naar west. De
selsjoeken vanuit het oosten. De bergen lagen zo gesitueerd dat dit invloed had op
aanvallen van andere volken. Turkije is door de loop van de geschiedenis heel veel
veroverd door andere volken. 8 buurlanden. Er zijn regenwouden, woestijn, steppe,
rivier, bergen en nog meer. De politiek en sociale druk wil graag dat Turken trots zijn
op hun Turkse identiteit.
Er waren kleine provincies in Turkije (tot aan de 15e eeuw) waar iedereen andere
leefgewoontes had.
Vroegste geschiedenis
Vruchtbare halve maan —> Loopt door Israel/Palestina en Syrië. In dit gebied is de
landbouw begonnen. Çatalhoyuk (stad in vruchtbare halve maan) exporteerde
osidiaan, een soort glassteen wat werd gebruikt als spiegel. Ook was deze stad een
religieus centrum die waren beschilderd met stierenkoppen (grottekening stijl). De
stier werd vereerd voor macht en vruchtbaarheid. Vruchtbaarheid was belangrijk —>
volle vrouwen met borsten en billen.
Beycesultan (stad) had veel graven met zonneschijven en herten. Dit was al van brons
gemaakt. Dieren werden als levenskracht gebruikt.
Troje was een nog grotere stad. Henrich Schlieman ontdekte de stad Troje (1870-
1890). Dit is niet Troje uit 1200 BCE, maar het Troje van 3000 BCE. Dit heeft 9 lagen.
De oudste laag 3000 BCE en jongste laag uit het Byzantijnse rijk. In Troje is het
Megaron type huizen ontstaan. Dit gewone eenvoudige huisje kende een met een
fundering en zuilen. De grieken hebben dit later overgenomen. De uitvinding komt
waarschijnlijk uit Azië en is via Troje naar het westen (Grieken) gekomen.
Historie: ontstaan schrift
Assyrische kolonisten (1950-1750 BCE): spijkerschrift - Hettitische staat)
Hoe komt dat schrift in Turkije?
Er was handel met die kolonisten:
• Cyprus, Syrië en Anatolië - in de oudheid waren belangrijke producten zoals goud,
zilver, koper en hout. Anatolie was bosrijk
• Egypte handelde veel met Cyprus en de Levant
• Mesopotamië handelde met klein - Azië (hout)
Deze boekhouding werd bijgehouden op kleitabletten in spijkerschrift. Er komt een
soort mengbeschaving tot stand tussen de Assyriërs en de Hatti. Begin Hettitische
periode.
Hettieten
Dit waren nomaden die zich vestigden ten westen van Ankara. Ze stichten steden:
- Hettitische oude rijk (1750-1450 BCE)
Steden door Koningen geleid. In 1650 BCE is het één rijk. Eerst werd er Hattisch
gepraat daarna werd het overgenomen door cultus en ceremoniële taal. Later wordt
dit Hettitisch, dit is teruggevonden op schrift. Die konings streefde naar macht en
het gebied wordt uitgebreid. Er was een strijdwagen met wielen en er wordt
uitgebreid
- Hettitische Nieuwe Rijk (1450-1180 BCE)
Groot rijk met omringende vazalstaten, confederale staat.
Derde grootmacht–naast Egypte en Mesopotamië
1285 v. Chr. Slag bij Kadesj, Syrië.
Bondgenoot met Egypte tegen Assyrië
,Hettitische samenleving
• Multicultureel
• Diverse talen
• Twee schriften: spijker en hiërogliefen
• Humane wetgeving en rechtspraak: respect voor andere volken
• Vrouwen grote maatschappelijke rol
• Religieuze tolerantie: diverse goden
• Openlucht heiligdommen: natuurfenomenen
• Nieuw literair genre: Koninklijke autobiografische annalen
Donkere eeuwen (1200-800 BCE): er komen verschillende volkeren binnen, maar we
weten er te weinig van. Wat weten we wel:
• Arameeërs – semitische nomaden uit het Arabisch schiereiland. Kwamen rond
1200 Mesopotamië binnen, bedreigden Assyrië en trokken vervolgens naar Zuid-
Oost Turkije. Namen macht over van de Hettieten.
• Aramees werd internationaal de voertaal in Nabije Oosten
• Zeevolken – verzamelnaam voor reeks Indo-Europese stammen die in 1200 Klein-
Azië, Egypte en de Levant binnendrongen vanuit Thracië of de Egeïsche zee.
- Griekse kolonisatiegolf, kleine Griekse stammen vestigen. Uitwijking Achaeërs
(Myceense beschaving) naar Klein-Aziatische westkust
- 1050 BCE tweede kolonisatie - stichting van Ionië
Griekse stadstaten cultureel verbonden: taal-tradities-goden
Cultureel hoog niveau: fundament
Westerse beschaving: Efeze (hellenisme is hier onderdeel van): zeven antieke
wereldwonderen worden hier bekend
- 8e en 7e eeuw BCE derde kolonisatiegolf
Aan de zuidkust en in zwarte zeegebied Griekse nederzettingen
Periode 800-500: meest complexe periode
Heel veel volkeren die binnentrekken. Er zijn een aantal staten waar we iets van
weten: Lydische Rijk o.l.v. Croesus.
Klassieke 546-330 BCE:
Cyrus de Grote verovert Lydië. Darius I heeft een groot rijk veroverd en verdeelt in
provincies (satrapieën) met munten en wegen: een grote staat. Bestuurstaal was
Aramees.
Hellenistische periode (334-133 BCE)
Alexander de Grote (zoon Phillipus II) sticht een Euraziatisch rijk. Het hellenisme
begint. Na Alexander: diadochenoorlog. Hellenisme brengt nog meer wereldwonderen
voor. Later heeft Duitsers een deal gesloten met de Ottomanen om de opgravingen te
financieren en mee te nemen.
Romeinse tijd (133 BCE - 330 ACE)
Er werd in Klein-Azië een Romeinse provincie gebouwd genaamd Azië. Ze namen veel
over van de Grieken, zo ook de bouwtechnieken.
Ontstaan en verbreiding christendom
• Klein-Azië speelt belangrijke rol in vroegste geschiedenis van Turkije
• Vele concilies (Nicea, Efeze, Constantinopel)
• Vroege kerkvaders, heiligen en martelaren
• Keizer Constantijn - Constantinopel
Byzantium (330-1071)
• Geen etnische of taalkundige eenheid
, • Vele volkeren
• 4 prefecturen, 14 bisdommen, 117 provincies
• Hiërarchisch, hofritueel, caesaropapisme (op aarde zoals in de hemel – keizer
levend icoon van Christus)
• Tot 7e eeuw economisch welvarend
• Gouden munt: solidi
• Constantinopel: Romeinse architectuur
• Aya Sofia
• Justinianus (547-565)
• Iconoclasme (in economisch slechte tijden) tot 842 - contra-djihaad
• Mozaïeken en iconen –door devotie en gebed gaf de afbeelding ene gelovige
toegang tot zijn heilige wereld – icoon: ontmoeting met heilige zelf.
Seltsjoeken, franken en mongolen
- vanaf 11e eeuw: invasies vanuit oosten
- Turkse moslimstammen: ander karakter
- Sultanaat van Roem (1077-1243)
- Soennitische Islam
- 1071 Malazgirt (nederlaag Byzantijnen – begin einde Byzantijnse Rijk – aanleiding
aanvang kruistochten)
Islam
• Profeet Mohammed
• Na de Profeet
• Rechtgeleide kaliefen
• Soennieten en Sjiieten
• Consolidatie 3 grote moslimrijk
• Plichten en de rituele praktijk
• De vijf plichten of zuilen
Shahâda, Salât, Zakât, Sawm, Hadj
• Franken: eerste kruisvaarders 1096 en de tweede gold 1097. Van 1147-1270:
derde tot en met de achtste.
