Godsdienst examen samenvatting
Hoofdstuk 1: Rooms-Katholieke godsdienst in de kleuterschool
Een verander(en)de maatschappij
Onze maatschappij is op vele vlakke heel anders dan enkel decennia geleden. We nekijken de
wereld waarin de kleuters opgroeien
Kleuters groeien op in een wondere en fascinerende wereld
Kleuters groeien op in een geseculariseerde en gepluraliseerde wereld
De westerse samenleving vertoont alsmaar grotere verscheidenheid van culturen en
godsdiensten
Het is een complexe wereld waarin kinderen hun weg in moeten vinden
Levensbeschouwelijke en religieuze groei van kleuters
Aspecten vanuit de algemene ontwikkelingspsychologie
Als je naar de ontwikkeling kijkt, moet je in gedachten houden dat theorieën steeds een
algemeen beeld schetsen. Echter elk kind is uniek. ‘Het’ kind bestaat niet
Algemene in zichten bieden ons een kader waarbinnen de eigenheid van het individuele kind
kan ontdekt worden. Dit is weker zo voor religieuze ontwikkeling. Elk kind heeft zijn uniek
levensverhaal. In de levensbeschouwelijke en religieuze groei worden een viertal elementen
onderscheiden
Componenten van levensbeschouwelijk groei
Fundamentele bestaancondities
Ze vormen de basisvoorwaarden voor en zijn ook de aspecten van groei. Zonder deze
kunnen kleuters niet groeien op levensbeschouwelijk vlak. Kleuters moeten een
zekere mate van basisvertrouwen verwerven, willen ze zich kunnen ontwikkelen. Ze
hebben behoefte aan vertrouwen, zowel in de wereld waarin ze leven, als in zichzelf.
Ze moeten ook leren omgaan met hun mogelijkheden en beperkingen
KO: moet voor kleuters een veilig klimaat scheppen, kleuters zichzelf laten zijn en stap
voor stap hen begeleiden, zodat ze succeservaringen kunnen meemaken
Verbondenheid met zichzelf, anderen, gemeenschappen en natuur/cultuur
Groei komt veelal van relaties die kleuters in toenemende maten willen en kunnen
aangaan. Kinderen moeten zich verbonden voelen willen ze kunnen ontwikkelen
KO: aandacht voor beleving, contactspelen, schoollied aanleren, schoolvoering,
rituelen, natuur exploreren
Groeien in gevoeligheid voor goed en kwaad
Religieuze groei heeft te maken hoe kinderen omgaan met goed en kwaad. Zijn ze
hier gevoelig voor en hoe verwerken ze dit concreet in hun eigen leven
KO: intenties uitleggen, verhalen vertellen, spelsituaties met perspectiefwissels,
achterliggende waarden laten beleven
, Verkennen van geloofstaal en groeien in symboolgevoeligheid
Kinderen kunnen maar open komen voor het religieuze als ze ook leren denken,
voelen en spreken in ‘geloofstaal’. Deze taal is voor kleuters nog heel erg moeilijk
omdat deze taal niet alledaags en vaak heel symbolisch is. Toch kunnen we deze taal
met kleuters al verkennen
KO: Bijbelverhalen, gebed, rituelen
Componenten van levensbeschouwelijke en religieuze groei
A. Fundamentele bestaanscondities
- A.1 vertrouwen
Een voorwaarde om te kunnen groeien als mens is dat kleuters voldoende
basisvertrouwen ontwikkelen. Dat omvat vertrouwen in de stabiliteit en
gerichtheid op het goede van de buitenwereld. Dit omvat ook vertrouwen in
zichzelf en het geloof dat ze zelf invloed kunnen uitoefenen op de werkelijkheid
- A.2 mogelijkheden en beperkingen
Kleuters ontdekken hun eigen mogelijkheden. Ze botsen bij het ontdekken op
grenzen en beperkingen die ze vaak moeizaam leren aanvaarden. Evenwicht
vinden tussen hun mogelijkheden en beperkingen zal hun helpen vertrouwen te
vinden in zichzelf en de wereld
B verbondenheid
- B.1 met zich
Peuters en jonge kleuters zijn zichzelf aan het ontdekken. Door ervaringskansen
en verhalen aan te bieden, kunnen ze bewuster met zichzelf leren omgaan. Dit is
een traag proces omdat kleuters de werkelijkheid en hun relaties egocentrisch
beleven, maar zich hier niet bewust van zijn
- B.2 met anderen
Tijdens de kleuterleeftijd is er evolutie van egocentrisme over aandacht voor
anderen naar rekening houden met anderen. Door spel leren kleuters rekening
houden met elkaar. Echte verbondenheid ontstaat bij oudere kleuters die veel
belang hechten aan de groep en vriendschap
- B.3 met gemeenschappen
Kleuters beleven zich niet bewust als een deel van een overkoepelende
gemeenschap. Ze zullen zich tijdens de kleuterschool bewuster identificeren met
het gezin, familie, de klas, de school. Tijdens feesten en specifieke
groepsactiviteiten kan de verbondenheid met een concrete, grotere groep
groeien
- B.4 met natuur en cultuur
Peuters en kleuters hebben een drang tot exploreren. Ze willen ontdekken,
bevragen, beleven, genieten met zintuigen, informatie zoeken en begrijpen. Soms
schrikt de omgeving hun af. Ze kunnen overrompeld zijn, onder de indruk van de
, grootsheid, het specifieke natuur en cultuur. Ze kunnen zich sterk verbonden
voelen met de natuur. Hun ver- en bewondering voor het mooie in de natuur laat
hen toe het mysterievolle ervan aan te voelen en er zich bewust van te worden
C groeien in gevoeligheid voor goed en kwaad
- Voor kinderen is het essentieel dat hun onderscheidingsvermogen voor goed en
kwaad gevoed wordt. Kleuters stemmen zich voor het morele af op de
volwassenen. De oudste kleuters zijn uitgesproken gevoelig voor goed en kwaad
en oordelen op uiterlijk gedrag. Ze hebben geen oog voor intentie, wel beleven ze
het morele sterk emotioneel mee met volwassenen
D verkennen van geloofstaal en groeien in symboolgevoeligheid
- Kinderen kunnen open komen voor het religieuze en het godsdienstige als ze ook
leren denken en spreken in een ‘geloofstaal’. Zo kunnen ze God op het spoor
komen. Deze geloofstaal is moeilijk voor kleuters, ze kunnen deze wel verkennen
en meebeleven in verhalen, rituelen en vieringen. Symboliek is voor kleuters nog
te moeilijk om cognitief te vatten. De emotionele laag van symboliek kunnen ze
we l met volwassenen meebeleven
ZILL en godsdienst
Levensbeschouwelijke ontwikkeling
- De wijze waarop je in het leven staat, hoe je naar het leven kijkt, de levensvragen
die je stelt en hoe je omgaat met die levensvragen
Religieuze ontwikkeling
- Het aanvoelen/ beleven/ erkennen van een dieper mysterie
(religare = verbinden)
Godsdienstige ontwikkeling
- Gelovige ontwikkeling binnen een bepaalde geloofstraditie
Bij deze doelen gaat het om een soort overkoepelend doel.
Levensbeschouwelijke groei is niet noodzakelijk religieuze of
godsdienstige groei. Dit geeft insteken om het over de intentie van het
veld te hebben: niet noodzakelijk godsdienstig groeien, maar wel
levensbeschouwelijk groeiend vanuit het contact met RKG wat voor
sommige kinderen ook gelovige groei kan betekenen. Het is zinvol dat
leerkrachten op deze manier tot levensbeschouwelijke communicatie komen met elkaar
De vier ervaringskansen
Het stimuleren van levensbeschouwelijke ontwikkeling doe we via de vier ervaringssituaties.
1. Zelfstandig spel
Hoofdstuk 1: Rooms-Katholieke godsdienst in de kleuterschool
Een verander(en)de maatschappij
Onze maatschappij is op vele vlakke heel anders dan enkel decennia geleden. We nekijken de
wereld waarin de kleuters opgroeien
Kleuters groeien op in een wondere en fascinerende wereld
Kleuters groeien op in een geseculariseerde en gepluraliseerde wereld
De westerse samenleving vertoont alsmaar grotere verscheidenheid van culturen en
godsdiensten
Het is een complexe wereld waarin kinderen hun weg in moeten vinden
Levensbeschouwelijke en religieuze groei van kleuters
Aspecten vanuit de algemene ontwikkelingspsychologie
Als je naar de ontwikkeling kijkt, moet je in gedachten houden dat theorieën steeds een
algemeen beeld schetsen. Echter elk kind is uniek. ‘Het’ kind bestaat niet
Algemene in zichten bieden ons een kader waarbinnen de eigenheid van het individuele kind
kan ontdekt worden. Dit is weker zo voor religieuze ontwikkeling. Elk kind heeft zijn uniek
levensverhaal. In de levensbeschouwelijke en religieuze groei worden een viertal elementen
onderscheiden
Componenten van levensbeschouwelijk groei
Fundamentele bestaancondities
Ze vormen de basisvoorwaarden voor en zijn ook de aspecten van groei. Zonder deze
kunnen kleuters niet groeien op levensbeschouwelijk vlak. Kleuters moeten een
zekere mate van basisvertrouwen verwerven, willen ze zich kunnen ontwikkelen. Ze
hebben behoefte aan vertrouwen, zowel in de wereld waarin ze leven, als in zichzelf.
Ze moeten ook leren omgaan met hun mogelijkheden en beperkingen
KO: moet voor kleuters een veilig klimaat scheppen, kleuters zichzelf laten zijn en stap
voor stap hen begeleiden, zodat ze succeservaringen kunnen meemaken
Verbondenheid met zichzelf, anderen, gemeenschappen en natuur/cultuur
Groei komt veelal van relaties die kleuters in toenemende maten willen en kunnen
aangaan. Kinderen moeten zich verbonden voelen willen ze kunnen ontwikkelen
KO: aandacht voor beleving, contactspelen, schoollied aanleren, schoolvoering,
rituelen, natuur exploreren
Groeien in gevoeligheid voor goed en kwaad
Religieuze groei heeft te maken hoe kinderen omgaan met goed en kwaad. Zijn ze
hier gevoelig voor en hoe verwerken ze dit concreet in hun eigen leven
KO: intenties uitleggen, verhalen vertellen, spelsituaties met perspectiefwissels,
achterliggende waarden laten beleven
, Verkennen van geloofstaal en groeien in symboolgevoeligheid
Kinderen kunnen maar open komen voor het religieuze als ze ook leren denken,
voelen en spreken in ‘geloofstaal’. Deze taal is voor kleuters nog heel erg moeilijk
omdat deze taal niet alledaags en vaak heel symbolisch is. Toch kunnen we deze taal
met kleuters al verkennen
KO: Bijbelverhalen, gebed, rituelen
Componenten van levensbeschouwelijke en religieuze groei
A. Fundamentele bestaanscondities
- A.1 vertrouwen
Een voorwaarde om te kunnen groeien als mens is dat kleuters voldoende
basisvertrouwen ontwikkelen. Dat omvat vertrouwen in de stabiliteit en
gerichtheid op het goede van de buitenwereld. Dit omvat ook vertrouwen in
zichzelf en het geloof dat ze zelf invloed kunnen uitoefenen op de werkelijkheid
- A.2 mogelijkheden en beperkingen
Kleuters ontdekken hun eigen mogelijkheden. Ze botsen bij het ontdekken op
grenzen en beperkingen die ze vaak moeizaam leren aanvaarden. Evenwicht
vinden tussen hun mogelijkheden en beperkingen zal hun helpen vertrouwen te
vinden in zichzelf en de wereld
B verbondenheid
- B.1 met zich
Peuters en jonge kleuters zijn zichzelf aan het ontdekken. Door ervaringskansen
en verhalen aan te bieden, kunnen ze bewuster met zichzelf leren omgaan. Dit is
een traag proces omdat kleuters de werkelijkheid en hun relaties egocentrisch
beleven, maar zich hier niet bewust van zijn
- B.2 met anderen
Tijdens de kleuterleeftijd is er evolutie van egocentrisme over aandacht voor
anderen naar rekening houden met anderen. Door spel leren kleuters rekening
houden met elkaar. Echte verbondenheid ontstaat bij oudere kleuters die veel
belang hechten aan de groep en vriendschap
- B.3 met gemeenschappen
Kleuters beleven zich niet bewust als een deel van een overkoepelende
gemeenschap. Ze zullen zich tijdens de kleuterschool bewuster identificeren met
het gezin, familie, de klas, de school. Tijdens feesten en specifieke
groepsactiviteiten kan de verbondenheid met een concrete, grotere groep
groeien
- B.4 met natuur en cultuur
Peuters en kleuters hebben een drang tot exploreren. Ze willen ontdekken,
bevragen, beleven, genieten met zintuigen, informatie zoeken en begrijpen. Soms
schrikt de omgeving hun af. Ze kunnen overrompeld zijn, onder de indruk van de
, grootsheid, het specifieke natuur en cultuur. Ze kunnen zich sterk verbonden
voelen met de natuur. Hun ver- en bewondering voor het mooie in de natuur laat
hen toe het mysterievolle ervan aan te voelen en er zich bewust van te worden
C groeien in gevoeligheid voor goed en kwaad
- Voor kinderen is het essentieel dat hun onderscheidingsvermogen voor goed en
kwaad gevoed wordt. Kleuters stemmen zich voor het morele af op de
volwassenen. De oudste kleuters zijn uitgesproken gevoelig voor goed en kwaad
en oordelen op uiterlijk gedrag. Ze hebben geen oog voor intentie, wel beleven ze
het morele sterk emotioneel mee met volwassenen
D verkennen van geloofstaal en groeien in symboolgevoeligheid
- Kinderen kunnen open komen voor het religieuze en het godsdienstige als ze ook
leren denken en spreken in een ‘geloofstaal’. Zo kunnen ze God op het spoor
komen. Deze geloofstaal is moeilijk voor kleuters, ze kunnen deze wel verkennen
en meebeleven in verhalen, rituelen en vieringen. Symboliek is voor kleuters nog
te moeilijk om cognitief te vatten. De emotionele laag van symboliek kunnen ze
we l met volwassenen meebeleven
ZILL en godsdienst
Levensbeschouwelijke ontwikkeling
- De wijze waarop je in het leven staat, hoe je naar het leven kijkt, de levensvragen
die je stelt en hoe je omgaat met die levensvragen
Religieuze ontwikkeling
- Het aanvoelen/ beleven/ erkennen van een dieper mysterie
(religare = verbinden)
Godsdienstige ontwikkeling
- Gelovige ontwikkeling binnen een bepaalde geloofstraditie
Bij deze doelen gaat het om een soort overkoepelend doel.
Levensbeschouwelijke groei is niet noodzakelijk religieuze of
godsdienstige groei. Dit geeft insteken om het over de intentie van het
veld te hebben: niet noodzakelijk godsdienstig groeien, maar wel
levensbeschouwelijk groeiend vanuit het contact met RKG wat voor
sommige kinderen ook gelovige groei kan betekenen. Het is zinvol dat
leerkrachten op deze manier tot levensbeschouwelijke communicatie komen met elkaar
De vier ervaringskansen
Het stimuleren van levensbeschouwelijke ontwikkeling doe we via de vier ervaringssituaties.
1. Zelfstandig spel
