ALGEMENE FARMACOLOGIE, TOXICOLOGIE EN
TERATOLOGIE
DE EL 1: CHEM ISCHE STOFFEN
Blootstelling aan bepaalde chemische stoffen kan, afhankelijk van de stof en dosering,
invloed hebben op verminderde vruchtbaarheid bij mannen/vrouwen, miskramen of
prematuriteit, schade aan het ongeboren kind of aan de zuigeling (via borstvoeding)
Veel genoemde reprotoxische chemische stoffen zijn:
- Zware metalen zoals lood, cadmium, kwik
- Organische oplosmiddelen
- Pesticiden en herbiciden
- Narcosegassen
- Cytostatica
Geen sluitend oordeel over de teratogene werking van een groot aantal chemische
stoffen!
onderzoek is moeilijk/onmogelijk!
ZWA RE MET ALEN
Kwik
- Is een zeer zwaar vergif !
- gebruikt in
o amalgaamvullingen (45%),
o spaarlampen,
o aambeienzalf,
o vaccins,
o binnenhuisverven,
o oor- en neusdruppels,
o crèmes,
o geneesmiddelen (bv griepvaccin)
o (thermometers)
Kwik komt ook vrij bij de winning en verbranding van aardgas, kolen en olie, maar vooral
bij de verbranding van huisvuil en droge reststoffen van waterzuiveringsstations.
Nadelige gezondheidseffecten vooral van neurologische aard owv beschadiging
zenuwstelsel:
Bij volwassenen:
- Acummulatie in de frontale hersenen (persoonlijkheid), visuele cortex en
cerebellum
o Hoofdpijn en migraine
o Beven (van de handen, voeten, oogleden en tong)
o Spierzwakte
o Spierreuma
o Tinitus (fluit- en andere tonen in de oren)
o Parasthesie (abnormale huidsensaties)
o Verslechterd gezichtsvermogen en scherpte
o Depressie
o Geheugenverlies
o Jeuk
o Branderig gevoel/pijn
o Verkleuring van de huid, loslating huid
o Zweten
, o Versnelde hartslag
o Hoge bloeddruk,...
Kwik wordt gelinkt met slechte spermakwaliteit (kwik wijzigt het DNA) en verminderde
vruchtbaarheid bij man en vrouw
Gevaar voor opstapeling zeer lange halfwaardetijd
Bij een foetus:
- Kwik kan gemakkelijk door de placentabarrière en de bloed-hersen-barrière heen
en derhalve schade toebrengen aan het zenuwstelsel
- opslag over de gehele cortex.
- bijzonder schadelijk voor de ontwikkeling van de foetus.
Jaren 1950: kwiklozing in Japan (minamata)
- wijdverspreide neurologische schade en taratogene effecten
- kinderen werden geboren met:
o misvormingen aan de ledematen
o mentale achterstand
o doofheid
o blindheid
blootstelling aan kwik:
- Door het inademen van vervuilde lucht
- Door het vrijkomen van kwikdamp uit kwikamalgaam in tandvullingen
- Door onoordeelkundig gebruik van kwik of door het verwijderen van kwik of
kwikbevattende objecten als afval, zoals bijvoorbeeld gebroken barometers, of
oude TL- en spaarlampen.
- Door het eten van voedsel dat residuen van een kwikproces bevat zoals
maisstroop (deze zoetstof blijkt kwik te bevatten dat onbedoeld tijdens het
productieproces wordt toegevoegd.)
- De consumptie van vis
Advies tijdens de zwangerschap:
- Onnodig contact met kwik vermijden
- Vis eten is gezond, maar niet te veel
Cadmium
- Zilverkleurig, zacht en buigzaam metaal
- Belangrijkste bronnen: roken en non-ferro industrie
- Soms historische vervuiling met cadmium ( Olen, Hoboken ) waar zink werd
verwerkt.
- Uitstoot cadmium is nu sterk gedaald
Cadmium wordt opgenomen:
- Roken: De rook van sigaretten (bij actief of passief roken) is één van de
belangrijkste bronnen van cadmium
- Inademen cadmium-bevattend stof: verbrandingsovens en crematoria
- Inslikken vervuilde bodemdeeltjes
- Drinken vervuild putwater
- Eten van groenten gekweekt op een vervuilde bodem: cadmium wordt opgenomen
door planten
Cadmium wordt traag uitgescheiden door het lichaam en accumuleert steeds (biologische
halfwaarde tijd 20-30 jaar)
o nierwerking verstoren
o beenderen minder stevig maken
o longkanker veroorzaken
kan bij zwangere anemie veroorzaken (door wisselwerking met ijzer) en zo onrechtstreeks
schadelijk zijn voor het ongeboren kind
,placenta is een barrière voor cadmium, zodat rechtstreeks foetale schade praktisch
uitgesloten is!!
Lood
- Belangrijkste besmettingsbronnen :
o oude verflagen : komt vrij wanneer de verf afbladdert of wordt ingeademd
tijdens renovatie of afbraak
o in water wanneer dit door oude loden buizen stroomt
- Dringt het lichaam binnen door de huid, de spijsvertering, de luchtwegen, de
placenta
- De symptomen van loodvergiftiging zijn vaak niet specifiek van aard en hangen
onder andere af van de intensiteit en de duur van de blootstelling
Effecten:
- Anemie
- sufheid, tremor, hoofdpijn, hallucinaties, coma en convulsies
- Nierbeschadiging
- metaalsmaak in de mond, anorexie, misselijkheid, darmkolieken en obstipatie.
- Verminderde vruchtbaarheid mannen, miskramen
Kleine kinderen en foetus bijzonder gevoelig voor loodintoxicatie
- Het zenuwstelsel in ontwikkeling is
- De digestieve absorptie vollediger is dan bij volwassenen
- Kleine kinderen hebbende neiging alles in de mond te steken.
Vrouwen zijn gevoeliger dan mannen
- Vooral tijdens zwangerschap en menopauze: lood vult de ruimte op van de
ontbrekende voedingsmineralen. (wie dus een tekort heeft aan ijzer, calcium en
zink is extra vatbaar)
ORGANIS CHE OPLOS MIDDELE N
- Worden o.m. gebruikt in
o Stomerij industrie
o Drukkers industrie
o Kappers verder onderzoek noodzakelijk
- Invloed op
o Vermindering mannelijke en vrouwelijke vruchtbaarheid
o Verhoging risico spontane miskraam
- Beschermingsmaatregelen
o Solventrijke producten vervangen door solventvrije producten
verven, lijmen, inkten en ontvettingsmiddelen op basis van water
o Collectieve beschermingsmaatregelen
betere verluchting, afzuiginstallaties in de werkplaats
o Persoonlijke beschermingsmaatregelen
aangepaste handschoenen en beschermende kledij, masker met
filter of luchtkap
o Advies om blootstelling te vermijden vanaf drie maanden voor het stoppen
met anticonceptie
Pesticiden en herbiciden
- Landbouw, akkerbouw
- Invloed op
o Vermindering vrouwelijke en mannelijke vruchtbaarheid
(menstruatiestoornissen, spermakwaliteit)
o Verhoging risico spontane miskraam
o Verlaagd geboortegewicht (zwaar werk?)
o Verhoging prevalentie aangeboren afwijkingen
gespleten lip-gehemelte, ledemaat afwijkingen, hartafwijkingen,
hersen en gedrags-afwijkingen 1,5-5x, chryptorchisme?
, - Beschermingsmaatregelen
- Advies om blootstelling te vermijden vanaf drie maanden voor het stoppen met
anticonceptie
CYT OST ATIC A
- Ziekenhuizen, verpleegafdelingen, poliklinieken
o Directe blootstelling
o Patiënten (1-14d)
o Uitscheidingsproducten
o Besmet materiaal
- Risicoberoepen:
o artsen (in opleiding)
o Verpleegkundigen
o Verzorgenden
o Schoonmakers
o medewerkers in wasserijen
o medewerkers van thuiszorgorganisaties.
Invloed op:
- vermindering vrouwelijke en mannelijke vruchtbaarheid
- verlaagd geboortegewicht
- vroeggeboorte
contact:
- inademen
- inslikken
- aanraken
zwangerschap extra beschermingsmaatregelen
- uitsluiten van bepaalde risicovolle werkzaamheden met cytostatica of met
cytostatica besmet materiaal
o geen cytostatica bereiden, manipuleren en toedienen
o geen manipulatie van excreties tijdens risicoperiode
o wel kamer betreden, eten opdienen en andere medicatie toedienen
o Handschoenen
NARC OSE GASSE N
- zoals halothaan, ether, desfluraan en sevofluraan
- Beroepen die werken met narcosegassen:
o Dierenarts(assistent)
o Anesthesioloog(assistent)
o Chirurg
o Operatieassistent
o Tandarts(assistent)
o Ambulancepersoneel
o Vroedvrouw en kraamverzorgende op een verloskamer
- Invloed op
o Vermindering vrouwelijke en mannelijke vruchtbaarheid (bv lachgas)
o Verhoogd risico op miskraam
o Verlaagd geboortegewicht
Beschermingsmaatregelen
- Uitsluiten van bepaalde risicovolle werkzaamheden tijdens zwangerschap
- Eet en drink niet op uw werkplek, maar bijvoorbeeld in een kantine.
- Was uw handen met water en zeep. Droog uw handen goed af.
TERATOLOGIE
DE EL 1: CHEM ISCHE STOFFEN
Blootstelling aan bepaalde chemische stoffen kan, afhankelijk van de stof en dosering,
invloed hebben op verminderde vruchtbaarheid bij mannen/vrouwen, miskramen of
prematuriteit, schade aan het ongeboren kind of aan de zuigeling (via borstvoeding)
Veel genoemde reprotoxische chemische stoffen zijn:
- Zware metalen zoals lood, cadmium, kwik
- Organische oplosmiddelen
- Pesticiden en herbiciden
- Narcosegassen
- Cytostatica
Geen sluitend oordeel over de teratogene werking van een groot aantal chemische
stoffen!
onderzoek is moeilijk/onmogelijk!
ZWA RE MET ALEN
Kwik
- Is een zeer zwaar vergif !
- gebruikt in
o amalgaamvullingen (45%),
o spaarlampen,
o aambeienzalf,
o vaccins,
o binnenhuisverven,
o oor- en neusdruppels,
o crèmes,
o geneesmiddelen (bv griepvaccin)
o (thermometers)
Kwik komt ook vrij bij de winning en verbranding van aardgas, kolen en olie, maar vooral
bij de verbranding van huisvuil en droge reststoffen van waterzuiveringsstations.
Nadelige gezondheidseffecten vooral van neurologische aard owv beschadiging
zenuwstelsel:
Bij volwassenen:
- Acummulatie in de frontale hersenen (persoonlijkheid), visuele cortex en
cerebellum
o Hoofdpijn en migraine
o Beven (van de handen, voeten, oogleden en tong)
o Spierzwakte
o Spierreuma
o Tinitus (fluit- en andere tonen in de oren)
o Parasthesie (abnormale huidsensaties)
o Verslechterd gezichtsvermogen en scherpte
o Depressie
o Geheugenverlies
o Jeuk
o Branderig gevoel/pijn
o Verkleuring van de huid, loslating huid
o Zweten
, o Versnelde hartslag
o Hoge bloeddruk,...
Kwik wordt gelinkt met slechte spermakwaliteit (kwik wijzigt het DNA) en verminderde
vruchtbaarheid bij man en vrouw
Gevaar voor opstapeling zeer lange halfwaardetijd
Bij een foetus:
- Kwik kan gemakkelijk door de placentabarrière en de bloed-hersen-barrière heen
en derhalve schade toebrengen aan het zenuwstelsel
- opslag over de gehele cortex.
- bijzonder schadelijk voor de ontwikkeling van de foetus.
Jaren 1950: kwiklozing in Japan (minamata)
- wijdverspreide neurologische schade en taratogene effecten
- kinderen werden geboren met:
o misvormingen aan de ledematen
o mentale achterstand
o doofheid
o blindheid
blootstelling aan kwik:
- Door het inademen van vervuilde lucht
- Door het vrijkomen van kwikdamp uit kwikamalgaam in tandvullingen
- Door onoordeelkundig gebruik van kwik of door het verwijderen van kwik of
kwikbevattende objecten als afval, zoals bijvoorbeeld gebroken barometers, of
oude TL- en spaarlampen.
- Door het eten van voedsel dat residuen van een kwikproces bevat zoals
maisstroop (deze zoetstof blijkt kwik te bevatten dat onbedoeld tijdens het
productieproces wordt toegevoegd.)
- De consumptie van vis
Advies tijdens de zwangerschap:
- Onnodig contact met kwik vermijden
- Vis eten is gezond, maar niet te veel
Cadmium
- Zilverkleurig, zacht en buigzaam metaal
- Belangrijkste bronnen: roken en non-ferro industrie
- Soms historische vervuiling met cadmium ( Olen, Hoboken ) waar zink werd
verwerkt.
- Uitstoot cadmium is nu sterk gedaald
Cadmium wordt opgenomen:
- Roken: De rook van sigaretten (bij actief of passief roken) is één van de
belangrijkste bronnen van cadmium
- Inademen cadmium-bevattend stof: verbrandingsovens en crematoria
- Inslikken vervuilde bodemdeeltjes
- Drinken vervuild putwater
- Eten van groenten gekweekt op een vervuilde bodem: cadmium wordt opgenomen
door planten
Cadmium wordt traag uitgescheiden door het lichaam en accumuleert steeds (biologische
halfwaarde tijd 20-30 jaar)
o nierwerking verstoren
o beenderen minder stevig maken
o longkanker veroorzaken
kan bij zwangere anemie veroorzaken (door wisselwerking met ijzer) en zo onrechtstreeks
schadelijk zijn voor het ongeboren kind
,placenta is een barrière voor cadmium, zodat rechtstreeks foetale schade praktisch
uitgesloten is!!
Lood
- Belangrijkste besmettingsbronnen :
o oude verflagen : komt vrij wanneer de verf afbladdert of wordt ingeademd
tijdens renovatie of afbraak
o in water wanneer dit door oude loden buizen stroomt
- Dringt het lichaam binnen door de huid, de spijsvertering, de luchtwegen, de
placenta
- De symptomen van loodvergiftiging zijn vaak niet specifiek van aard en hangen
onder andere af van de intensiteit en de duur van de blootstelling
Effecten:
- Anemie
- sufheid, tremor, hoofdpijn, hallucinaties, coma en convulsies
- Nierbeschadiging
- metaalsmaak in de mond, anorexie, misselijkheid, darmkolieken en obstipatie.
- Verminderde vruchtbaarheid mannen, miskramen
Kleine kinderen en foetus bijzonder gevoelig voor loodintoxicatie
- Het zenuwstelsel in ontwikkeling is
- De digestieve absorptie vollediger is dan bij volwassenen
- Kleine kinderen hebbende neiging alles in de mond te steken.
Vrouwen zijn gevoeliger dan mannen
- Vooral tijdens zwangerschap en menopauze: lood vult de ruimte op van de
ontbrekende voedingsmineralen. (wie dus een tekort heeft aan ijzer, calcium en
zink is extra vatbaar)
ORGANIS CHE OPLOS MIDDELE N
- Worden o.m. gebruikt in
o Stomerij industrie
o Drukkers industrie
o Kappers verder onderzoek noodzakelijk
- Invloed op
o Vermindering mannelijke en vrouwelijke vruchtbaarheid
o Verhoging risico spontane miskraam
- Beschermingsmaatregelen
o Solventrijke producten vervangen door solventvrije producten
verven, lijmen, inkten en ontvettingsmiddelen op basis van water
o Collectieve beschermingsmaatregelen
betere verluchting, afzuiginstallaties in de werkplaats
o Persoonlijke beschermingsmaatregelen
aangepaste handschoenen en beschermende kledij, masker met
filter of luchtkap
o Advies om blootstelling te vermijden vanaf drie maanden voor het stoppen
met anticonceptie
Pesticiden en herbiciden
- Landbouw, akkerbouw
- Invloed op
o Vermindering vrouwelijke en mannelijke vruchtbaarheid
(menstruatiestoornissen, spermakwaliteit)
o Verhoging risico spontane miskraam
o Verlaagd geboortegewicht (zwaar werk?)
o Verhoging prevalentie aangeboren afwijkingen
gespleten lip-gehemelte, ledemaat afwijkingen, hartafwijkingen,
hersen en gedrags-afwijkingen 1,5-5x, chryptorchisme?
, - Beschermingsmaatregelen
- Advies om blootstelling te vermijden vanaf drie maanden voor het stoppen met
anticonceptie
CYT OST ATIC A
- Ziekenhuizen, verpleegafdelingen, poliklinieken
o Directe blootstelling
o Patiënten (1-14d)
o Uitscheidingsproducten
o Besmet materiaal
- Risicoberoepen:
o artsen (in opleiding)
o Verpleegkundigen
o Verzorgenden
o Schoonmakers
o medewerkers in wasserijen
o medewerkers van thuiszorgorganisaties.
Invloed op:
- vermindering vrouwelijke en mannelijke vruchtbaarheid
- verlaagd geboortegewicht
- vroeggeboorte
contact:
- inademen
- inslikken
- aanraken
zwangerschap extra beschermingsmaatregelen
- uitsluiten van bepaalde risicovolle werkzaamheden met cytostatica of met
cytostatica besmet materiaal
o geen cytostatica bereiden, manipuleren en toedienen
o geen manipulatie van excreties tijdens risicoperiode
o wel kamer betreden, eten opdienen en andere medicatie toedienen
o Handschoenen
NARC OSE GASSE N
- zoals halothaan, ether, desfluraan en sevofluraan
- Beroepen die werken met narcosegassen:
o Dierenarts(assistent)
o Anesthesioloog(assistent)
o Chirurg
o Operatieassistent
o Tandarts(assistent)
o Ambulancepersoneel
o Vroedvrouw en kraamverzorgende op een verloskamer
- Invloed op
o Vermindering vrouwelijke en mannelijke vruchtbaarheid (bv lachgas)
o Verhoogd risico op miskraam
o Verlaagd geboortegewicht
Beschermingsmaatregelen
- Uitsluiten van bepaalde risicovolle werkzaamheden tijdens zwangerschap
- Eet en drink niet op uw werkplek, maar bijvoorbeeld in een kantine.
- Was uw handen met water en zeep. Droog uw handen goed af.
