2024-2025
Samenvatting
Gedrag- en opvoedingsproblemen
College 1 – Jeugdzorg naar gemeente
,Ontwikkelingen voor 2015:
1. Mensen eten ongezonder, mensen leven langer en mensen worden eerder chronisch ziek,
waardoor de druk op de zorg groter wordt.
2. De zorgsector blijft groeien door meer mensen met gezondheidsproblemen. Zorguitgaven
per hoofd van de bevolking nemen toe.
3. Zorg is niet de oplossing voor alle gezondheidsvraagstukken.
Gezondheid is meer dan zorg. Sociale determinanten van volksgezondheid zijn:
sociaaleconomische factoren (40%), leefstijl (30%), gezondheidszorg (20%) en fysieke
factoren (10%). Daarnaast is van veel behandelingen en therapieën (meer dan 50%)
niet bekend of ze wel degelijk goed werken omdat ze niet voldoende onderzocht zijn.
Financieringsstromen:
-Provinciaal gefinancierd
-Zvw gefinancierd (zorgverzekeringswet)
-AWZB gefinancierd (Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten)
Was van 1968 tot 2015 de wettelijke verzekering voor de kosten van langdurige zorg
aan mensen met een ernstige beperking door ouderdom, een chronische ziekte, een
handicap of langdurige psychische problemen
Sinds 2015 wordt de extramurale zorg door de gemeenten geregeld. De overblijvende
delen van de AWBZ zijn omgevormd tot de Wet langdurige zorg.
Uitgaven aan de zorg in Nederland:
De zorg in Nederland kost +- 92 miljard per jaar en is daarmee de op een na duurste zorg ter
wereld. De kosten stijgen nergens zo hard als in Nederland, de grootste kostenstijging tussen
2005 en 2010 vond plaats bij jongeren (jeugdzorg en gehandicaptenzorg). Nederland heeft
veel 24-uurs zorg, deze is in Nederland ruimer en toegankelijker dan in andere landen. De
kostenstijging is echter onhoudbaar. Bij alle jeugdzorgvoorzieningen stijgt het gebruik met 8%
per jaar, wat wordt beperkt tot een stijging van 6% per jaar doordat de ambulante zorg
goedkoper is.
De transformatie (van voor 2015 naar na 2015) is gericht op:
-Het tot stilstand brengen van stijgende zorgkosten
-De visie dat zorg zo dicht mogelijk bij de burger georganiseerd moet worden
Met als pijlers onder deze visie:
-Eigen kracht
-Eigen verantwoordelijkheid en verantwoordelijkheid voor naasten
-Participatie in de maatschappij
-Gebiedsgericht denken (in plaats van denken in doelgroepen, denken hoe men bewoners in
een bepaald gebied kan verzorgen)
Redenen voor de stelselwijziging
1. Er was weinig aandacht voor kwaliteit van gewone opgroeien en opvoeden
, 2. Eerste lijn (pedagogische huisarts) ontbreekt
3. Enorme toename in het gebruik van gespecialiseerde zorg
-7,4% toename per jaar in jeugd- & opvoedhulp
-12,5% stijging per jaar in Jeugd GGZ
-17,5% stijging per jaar in cluster 4 onderwijs
4. Versnippering in deelsectoren met als gevolg complexe hulp aan gezinnen en
‘waterbedeffect’
5. Weinig zicht op effectiviteit, beter zicht benodigd
Stelselwijziging
-Transformatie naar meer preventie en eerdere ondersteuning
-Uitgaan van eigen kracht van jeugdigen en ouders
-Minder snel medicaliseren van problemen
-Integrale aanpak met betere samenwerking rond gezinnen en (jeugd)hulp op maat
Wat er in de stelselwijziging gebeurd is, is een overheveling van bestuurlijke en financiële
verantwoordelijkheden in de jeugdzorg (transitie), in combinatie met inhoudelijke
vernieuwing van het stelsel (transformatie).
Ontwikkeling van decentralisaties
Per 1 januari 2015 – decentralisaties, zorg in instellingen is zwaarder en korter, zorg thuis is
breder en langer.
Zorg omzetten naar wetten (2014-2015)
Zorgverzekeringswet: Wijkverpleging, behandeling doven en blinden, langdurige GGZ-
opnames
Wet langdurige zorg: Meest intensieve en zware zorg 24/7
Wet maatschappelijke ondersteuning: Minder zware en intensieve zorg, begeleiding en
ondersteuning
Jeugdwet: Grootste deel van de zorg voor gehandicapte kinderen en jongeren
, De gedachte achter het veranderende zorgstelsel is dat burgers zichzelf zo veel mogelijk
helpen, waar nodig met hulp uit de omgeving, en zo nodig met professionele hulp.
Drie niveaus van opvoeding
1. Gewone opvoeding: leren en opgroeien ondersteunen vanuit maatschappelijke
collectieve voorzieningen voor jeugdigen en hun ouders/verzorgers (pedagogische
civil society)
2. Het ondersteunen van opgroei- en opvoedvragen en/of problemen vanuit
laagdrempelige gemeentelijke basisvoorzieningen, flexibele zorg, basis zorg
3. Meer intensieve of langdurige ondersteuning van het opgroeien en opvoeden,
hooggespecialiseerde zorg
Concept Jeugdwet: Nieuwe verantwoordelijkheden van gemeenten:
-Geïndiceerde jeugdhulp, gesloten jeugdzorg, jeugdbescherming en jeugdreclassering
(Voorheen gefinancierd door provinciaal gefinancierde jeugdzorg)
-Jeugd GGZ, jeugd vb, begeleiding, persoonlijke verzorging, kortdurend verblijf voor
alle grondslagen voor jeugdigen
(Voorheen gefinancierd door AWBZ gefinancierde jeugdzorg)
-Jeugd GGZ, dyslexie zorg
(Voorheen gefinancierd door Zvw gefinancierde jeugdzorg)
Vanaf 1 januari 2015 worden deze gefinancierd via harmonisatie van financiering in
de Jeugdwet en decentralisatie-uitkering via het gemeentefonds. Vanaf 1 januari 2015
wordt er 15%-20% bezuinigd.
Verantwoordelijkheden van gemeenten:
-Versterken van het opvoedkundig klimaat in gezinnen, wijken, buurten, scholen en
kinderopvang
-Voorzien in een voldoende passend (effectief) aanbod van jeugdhulp
-Advies geven over en bepalen en inzetten van de aangewezen vorm van jeugdhulp
-Op toegankelijke wijze adviseren van professionals (consultatiefunctie)
-Doen van onderzoek bij de RvdK
-Compenseren van beperkingen in de zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie
-Op eenvoudige wijze adviseren van jeugdigen met vragen
Samenvatting
Gedrag- en opvoedingsproblemen
College 1 – Jeugdzorg naar gemeente
,Ontwikkelingen voor 2015:
1. Mensen eten ongezonder, mensen leven langer en mensen worden eerder chronisch ziek,
waardoor de druk op de zorg groter wordt.
2. De zorgsector blijft groeien door meer mensen met gezondheidsproblemen. Zorguitgaven
per hoofd van de bevolking nemen toe.
3. Zorg is niet de oplossing voor alle gezondheidsvraagstukken.
Gezondheid is meer dan zorg. Sociale determinanten van volksgezondheid zijn:
sociaaleconomische factoren (40%), leefstijl (30%), gezondheidszorg (20%) en fysieke
factoren (10%). Daarnaast is van veel behandelingen en therapieën (meer dan 50%)
niet bekend of ze wel degelijk goed werken omdat ze niet voldoende onderzocht zijn.
Financieringsstromen:
-Provinciaal gefinancierd
-Zvw gefinancierd (zorgverzekeringswet)
-AWZB gefinancierd (Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten)
Was van 1968 tot 2015 de wettelijke verzekering voor de kosten van langdurige zorg
aan mensen met een ernstige beperking door ouderdom, een chronische ziekte, een
handicap of langdurige psychische problemen
Sinds 2015 wordt de extramurale zorg door de gemeenten geregeld. De overblijvende
delen van de AWBZ zijn omgevormd tot de Wet langdurige zorg.
Uitgaven aan de zorg in Nederland:
De zorg in Nederland kost +- 92 miljard per jaar en is daarmee de op een na duurste zorg ter
wereld. De kosten stijgen nergens zo hard als in Nederland, de grootste kostenstijging tussen
2005 en 2010 vond plaats bij jongeren (jeugdzorg en gehandicaptenzorg). Nederland heeft
veel 24-uurs zorg, deze is in Nederland ruimer en toegankelijker dan in andere landen. De
kostenstijging is echter onhoudbaar. Bij alle jeugdzorgvoorzieningen stijgt het gebruik met 8%
per jaar, wat wordt beperkt tot een stijging van 6% per jaar doordat de ambulante zorg
goedkoper is.
De transformatie (van voor 2015 naar na 2015) is gericht op:
-Het tot stilstand brengen van stijgende zorgkosten
-De visie dat zorg zo dicht mogelijk bij de burger georganiseerd moet worden
Met als pijlers onder deze visie:
-Eigen kracht
-Eigen verantwoordelijkheid en verantwoordelijkheid voor naasten
-Participatie in de maatschappij
-Gebiedsgericht denken (in plaats van denken in doelgroepen, denken hoe men bewoners in
een bepaald gebied kan verzorgen)
Redenen voor de stelselwijziging
1. Er was weinig aandacht voor kwaliteit van gewone opgroeien en opvoeden
, 2. Eerste lijn (pedagogische huisarts) ontbreekt
3. Enorme toename in het gebruik van gespecialiseerde zorg
-7,4% toename per jaar in jeugd- & opvoedhulp
-12,5% stijging per jaar in Jeugd GGZ
-17,5% stijging per jaar in cluster 4 onderwijs
4. Versnippering in deelsectoren met als gevolg complexe hulp aan gezinnen en
‘waterbedeffect’
5. Weinig zicht op effectiviteit, beter zicht benodigd
Stelselwijziging
-Transformatie naar meer preventie en eerdere ondersteuning
-Uitgaan van eigen kracht van jeugdigen en ouders
-Minder snel medicaliseren van problemen
-Integrale aanpak met betere samenwerking rond gezinnen en (jeugd)hulp op maat
Wat er in de stelselwijziging gebeurd is, is een overheveling van bestuurlijke en financiële
verantwoordelijkheden in de jeugdzorg (transitie), in combinatie met inhoudelijke
vernieuwing van het stelsel (transformatie).
Ontwikkeling van decentralisaties
Per 1 januari 2015 – decentralisaties, zorg in instellingen is zwaarder en korter, zorg thuis is
breder en langer.
Zorg omzetten naar wetten (2014-2015)
Zorgverzekeringswet: Wijkverpleging, behandeling doven en blinden, langdurige GGZ-
opnames
Wet langdurige zorg: Meest intensieve en zware zorg 24/7
Wet maatschappelijke ondersteuning: Minder zware en intensieve zorg, begeleiding en
ondersteuning
Jeugdwet: Grootste deel van de zorg voor gehandicapte kinderen en jongeren
, De gedachte achter het veranderende zorgstelsel is dat burgers zichzelf zo veel mogelijk
helpen, waar nodig met hulp uit de omgeving, en zo nodig met professionele hulp.
Drie niveaus van opvoeding
1. Gewone opvoeding: leren en opgroeien ondersteunen vanuit maatschappelijke
collectieve voorzieningen voor jeugdigen en hun ouders/verzorgers (pedagogische
civil society)
2. Het ondersteunen van opgroei- en opvoedvragen en/of problemen vanuit
laagdrempelige gemeentelijke basisvoorzieningen, flexibele zorg, basis zorg
3. Meer intensieve of langdurige ondersteuning van het opgroeien en opvoeden,
hooggespecialiseerde zorg
Concept Jeugdwet: Nieuwe verantwoordelijkheden van gemeenten:
-Geïndiceerde jeugdhulp, gesloten jeugdzorg, jeugdbescherming en jeugdreclassering
(Voorheen gefinancierd door provinciaal gefinancierde jeugdzorg)
-Jeugd GGZ, jeugd vb, begeleiding, persoonlijke verzorging, kortdurend verblijf voor
alle grondslagen voor jeugdigen
(Voorheen gefinancierd door AWBZ gefinancierde jeugdzorg)
-Jeugd GGZ, dyslexie zorg
(Voorheen gefinancierd door Zvw gefinancierde jeugdzorg)
Vanaf 1 januari 2015 worden deze gefinancierd via harmonisatie van financiering in
de Jeugdwet en decentralisatie-uitkering via het gemeentefonds. Vanaf 1 januari 2015
wordt er 15%-20% bezuinigd.
Verantwoordelijkheden van gemeenten:
-Versterken van het opvoedkundig klimaat in gezinnen, wijken, buurten, scholen en
kinderopvang
-Voorzien in een voldoende passend (effectief) aanbod van jeugdhulp
-Advies geven over en bepalen en inzetten van de aangewezen vorm van jeugdhulp
-Op toegankelijke wijze adviseren van professionals (consultatiefunctie)
-Doen van onderzoek bij de RvdK
-Compenseren van beperkingen in de zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie
-Op eenvoudige wijze adviseren van jeugdigen met vragen
