CULTUURWETENSCHAPPEN
Deviantie
-> door socialisatie leren mensen de waarden, normen en gedragingen van een samenleving
deviantie = het gedrag dat in strijd is met de regels van een groep of van de maatschappij
synoniem: afwijkend gedrag
↳ bepaling wat afwijkend gedrag is:
- afhankelijk van de sociale en historische context
- voorbeeld: Wereldgezondheidsorganisatie (WHO): homoseksualiteit pas in
1990 van de lijst van de geestesziekten -> toch nog steeds 65 landen waar het
strafbaar is
- afhankelijk van sociale positie
- voorbeeld: kledingcode/ deontologie -> beroep (dokter, advocaat,
politieagent,...)
GEVOLGEN
1) disfunctionele gevolgen
= gedrag die nadelige gevolgen heeft voor de maatschappij
Welke disfunctionele gevolgen zijn er?
● kan ervoor zorgen dat de maatschappij niet kan functioneren
○ bv staking van de spoorwegen; veel mensen geen vervoer meer
● zorgt ervoor dat degenen die geen afwijkend gedrag stellen niet langer bereid
zijn om te gehoorzamen aan de regels -> kan aanstekelijk werken
○ voorbeelden: zwartrijden op de tram/ bus of hooligans
● vertrouwen in maatschappij gaat verloren: iedereen die zijn rol vervult ->
aangetast door het deviant gedrag
○ voorbeeld: belastingontduiking beloond => gevoel dat ze bedrogen
worden door maatschappij
2) functionele gevolgen
= gedrag met positieve gevolgen voor de groep of maatschappij
● regels zijn categorisch
↳ slaan op specifieke situaties waarbij ze aangeven welk gedrag verwacht
wordt
⇒ dagelijkse realiteit: geen 2 situaties hetzelfde
⇒ sommige gevallen: afwijken noodzakelijk!
voorbeeld: stiptheidsactie; regels worden zo strikt gevolgd om te bewijzen dat
hierdoor het in de praktijk niet (altijd) soepel gaat
, Welke functionele gevolgen zijn er?
● kan nuttig zijn
● soms moeten we van de regels afwijken -> problemen voorkomen
○ bv. op het voetpad gaan staan met de auto om een ambulance door te
laten - onderweg naar iemand in nood/ ziekenhuis
● strikt naleven -> vastlopen
- deviant gedrag kan ook helpen als een soort uitlaatklep
-> grote spanningen als gevolgen van zekere ontevredenheid verminderd wordt
- kan ook leiden tot een betere regelementering
-> niet altijd duidelijk wanneer een bepaalde regel wordt overtreden
=> grens: wat toegestaan is - wat niet toegestaan is → overschreden
- oplossing is vaak nieuwe regel/ regel aanpassen
- bijdrage aan samenhorigheid
-> slachtoffers: protest => samenhorigheid tegen overtreder(s)
- signaalfunctie
-> erop wijzen dat bepaalde zaken in de maatschappij verkeerd verlopen + herdacht
moeten worden
Deviantie
-> door socialisatie leren mensen de waarden, normen en gedragingen van een samenleving
deviantie = het gedrag dat in strijd is met de regels van een groep of van de maatschappij
synoniem: afwijkend gedrag
↳ bepaling wat afwijkend gedrag is:
- afhankelijk van de sociale en historische context
- voorbeeld: Wereldgezondheidsorganisatie (WHO): homoseksualiteit pas in
1990 van de lijst van de geestesziekten -> toch nog steeds 65 landen waar het
strafbaar is
- afhankelijk van sociale positie
- voorbeeld: kledingcode/ deontologie -> beroep (dokter, advocaat,
politieagent,...)
GEVOLGEN
1) disfunctionele gevolgen
= gedrag die nadelige gevolgen heeft voor de maatschappij
Welke disfunctionele gevolgen zijn er?
● kan ervoor zorgen dat de maatschappij niet kan functioneren
○ bv staking van de spoorwegen; veel mensen geen vervoer meer
● zorgt ervoor dat degenen die geen afwijkend gedrag stellen niet langer bereid
zijn om te gehoorzamen aan de regels -> kan aanstekelijk werken
○ voorbeelden: zwartrijden op de tram/ bus of hooligans
● vertrouwen in maatschappij gaat verloren: iedereen die zijn rol vervult ->
aangetast door het deviant gedrag
○ voorbeeld: belastingontduiking beloond => gevoel dat ze bedrogen
worden door maatschappij
2) functionele gevolgen
= gedrag met positieve gevolgen voor de groep of maatschappij
● regels zijn categorisch
↳ slaan op specifieke situaties waarbij ze aangeven welk gedrag verwacht
wordt
⇒ dagelijkse realiteit: geen 2 situaties hetzelfde
⇒ sommige gevallen: afwijken noodzakelijk!
voorbeeld: stiptheidsactie; regels worden zo strikt gevolgd om te bewijzen dat
hierdoor het in de praktijk niet (altijd) soepel gaat
, Welke functionele gevolgen zijn er?
● kan nuttig zijn
● soms moeten we van de regels afwijken -> problemen voorkomen
○ bv. op het voetpad gaan staan met de auto om een ambulance door te
laten - onderweg naar iemand in nood/ ziekenhuis
● strikt naleven -> vastlopen
- deviant gedrag kan ook helpen als een soort uitlaatklep
-> grote spanningen als gevolgen van zekere ontevredenheid verminderd wordt
- kan ook leiden tot een betere regelementering
-> niet altijd duidelijk wanneer een bepaalde regel wordt overtreden
=> grens: wat toegestaan is - wat niet toegestaan is → overschreden
- oplossing is vaak nieuwe regel/ regel aanpassen
- bijdrage aan samenhorigheid
-> slachtoffers: protest => samenhorigheid tegen overtreder(s)
- signaalfunctie
-> erop wijzen dat bepaalde zaken in de maatschappij verkeerd verlopen + herdacht
moeten worden
