5. Empathisch luisteren en zorgvuldig kijken
Inleiding..................................................................................................................................................1
5.1 Empathisch luisteren........................................................................................................................2
5.2 authentiek zijn..................................................................................................................................3
5.3 Omgaan met emoties.......................................................................................................................3
De eigen ervaring................................................................................................................................3
Ervaring zelf ≠ ervaring van de ander..............................................................................................3
Ervaringsdeskundigheid..................................................................................................................3
Hoeveel kun jij aan?........................................................................................................................4
5.4 Afstemmen.......................................................................................................................................4
Waarnemen en interpreteren.............................................................................................................4
5.5 Zorgvuldig kijken...............................................................................................................................5
5.6 reflectief werken...............................................................................................................................5
Gevoelsreflectie..................................................................................................................................6
5.7 Moeilijkheden in het echt luisteren..................................................................................................6
Vragen stellen.....................................................................................................................................6
Gespreksvoorwaarden........................................................................................................................6
Oordeel...............................................................................................................................................7
Afleidend gedrag in de gespreksvoering.............................................................................................7
Incongruentie.....................................................................................................................................7
Inleiding
Een empathische begeleider
1
, - probeert zoveel mogelijk onderzoekend en betrokken te zijn (kritisch zijn, willen begrijpen,
willen bereiken, willen delen, willen vernieuwen) en de weg te vinden binnen het
referentiekader van de cliënt.
- Hij probeert de wereld door de ogen van de cliënt te zien alsof het zijn wereld is. ->
waardering voor de cliënt als persoon
- Dat betekent dat je je kunt inleven in de innerlijke wereld van de ander, terwijl je wel jezelf
blijft.
Het gaat om samen begrijpen.
- Empathie gaat niet alleen om het eigen begrip of het begrip voor de ander. Wel om samen
begrijpen
Cliënt voelt zich gewaardeerd als persoon en gehoord wanneer je als begeleider aandachtig en
empathisch kunt luisteren en afstemmen.
o Aandachtig en betrokken opstellen
o ‘Wie kan ik voor jou zijn?’ / ‘Wat is jouw probleem en wat zou jou kunnen helpen?’:
aandachtige afstemming
Cliënt ondersteunen door erkenning te geven
- Cliënt heeft met zijn eigen ervaringen een volwaardige plek in het begeleidingsproces
5.1 Empathisch luisteren
Empathie / Emotionele afstemming = een respectvol begrijpen en aanvaarden van wat er in de ander
leeft. We hebben vaak de neiging om adviezen te geven, om gerust te stellen, ons eigen standpunt in
te brengen of onze eigen gevoelens te uiten. Empathie vraagt echter dat we ons hoofd leeg maken en
met heel ons wezen naar de ander luisteren.
- Niet eenvoudig, meer dan aangeleerde vaardigheden. Het gaat over een juiste luisterhouding.
- Leren hoe empathisch luisteren functioneert
• Empathisch luisteren kan je oefenen.
- Leren om anderen vrij te laten in zijn beleving, je leert de waarheid van ander te begrijpen &
aanvaarden.
- Luisteren naar wat er gezegd wordt en hoe het gezegd wordt.
Gesprek heeft dus eigenlijk 2 doelen:
kennis van het gespreksonderwerp te vergroten
relatie te verbeteren
• Oprecht empathisch luisteren veronderstelt dat je als begeleider de cliënt niet zozeer als ‘cliënt’
tegemoet treedt, maar het contact aangaat van mens tot mens.
- Werkelijke interesse voor het standpunt van de ander
Carl Rogers: hij noemt een invoelende luisterhouding accurate empathie
- = de leefwereld van de ander w beluisterd en meegevoeld alsof het je eigen leefwereld is
- Niet de bedoeling om de leefwereld van de ander geheel toe te eigenen
Maar: Je volledig openstellen voor wat de ander ervaart
2
Inleiding..................................................................................................................................................1
5.1 Empathisch luisteren........................................................................................................................2
5.2 authentiek zijn..................................................................................................................................3
5.3 Omgaan met emoties.......................................................................................................................3
De eigen ervaring................................................................................................................................3
Ervaring zelf ≠ ervaring van de ander..............................................................................................3
Ervaringsdeskundigheid..................................................................................................................3
Hoeveel kun jij aan?........................................................................................................................4
5.4 Afstemmen.......................................................................................................................................4
Waarnemen en interpreteren.............................................................................................................4
5.5 Zorgvuldig kijken...............................................................................................................................5
5.6 reflectief werken...............................................................................................................................5
Gevoelsreflectie..................................................................................................................................6
5.7 Moeilijkheden in het echt luisteren..................................................................................................6
Vragen stellen.....................................................................................................................................6
Gespreksvoorwaarden........................................................................................................................6
Oordeel...............................................................................................................................................7
Afleidend gedrag in de gespreksvoering.............................................................................................7
Incongruentie.....................................................................................................................................7
Inleiding
Een empathische begeleider
1
, - probeert zoveel mogelijk onderzoekend en betrokken te zijn (kritisch zijn, willen begrijpen,
willen bereiken, willen delen, willen vernieuwen) en de weg te vinden binnen het
referentiekader van de cliënt.
- Hij probeert de wereld door de ogen van de cliënt te zien alsof het zijn wereld is. ->
waardering voor de cliënt als persoon
- Dat betekent dat je je kunt inleven in de innerlijke wereld van de ander, terwijl je wel jezelf
blijft.
Het gaat om samen begrijpen.
- Empathie gaat niet alleen om het eigen begrip of het begrip voor de ander. Wel om samen
begrijpen
Cliënt voelt zich gewaardeerd als persoon en gehoord wanneer je als begeleider aandachtig en
empathisch kunt luisteren en afstemmen.
o Aandachtig en betrokken opstellen
o ‘Wie kan ik voor jou zijn?’ / ‘Wat is jouw probleem en wat zou jou kunnen helpen?’:
aandachtige afstemming
Cliënt ondersteunen door erkenning te geven
- Cliënt heeft met zijn eigen ervaringen een volwaardige plek in het begeleidingsproces
5.1 Empathisch luisteren
Empathie / Emotionele afstemming = een respectvol begrijpen en aanvaarden van wat er in de ander
leeft. We hebben vaak de neiging om adviezen te geven, om gerust te stellen, ons eigen standpunt in
te brengen of onze eigen gevoelens te uiten. Empathie vraagt echter dat we ons hoofd leeg maken en
met heel ons wezen naar de ander luisteren.
- Niet eenvoudig, meer dan aangeleerde vaardigheden. Het gaat over een juiste luisterhouding.
- Leren hoe empathisch luisteren functioneert
• Empathisch luisteren kan je oefenen.
- Leren om anderen vrij te laten in zijn beleving, je leert de waarheid van ander te begrijpen &
aanvaarden.
- Luisteren naar wat er gezegd wordt en hoe het gezegd wordt.
Gesprek heeft dus eigenlijk 2 doelen:
kennis van het gespreksonderwerp te vergroten
relatie te verbeteren
• Oprecht empathisch luisteren veronderstelt dat je als begeleider de cliënt niet zozeer als ‘cliënt’
tegemoet treedt, maar het contact aangaat van mens tot mens.
- Werkelijke interesse voor het standpunt van de ander
Carl Rogers: hij noemt een invoelende luisterhouding accurate empathie
- = de leefwereld van de ander w beluisterd en meegevoeld alsof het je eigen leefwereld is
- Niet de bedoeling om de leefwereld van de ander geheel toe te eigenen
Maar: Je volledig openstellen voor wat de ander ervaart
2
