Embryologie
INLEIDING
Embryologie = studie vd ontwikkeling vh organisme uitgaande vd bevrucht eicel
→ beschrijvend = anatomische beschrijving vd vrucht vn dag tot dag
→ procesmatig = studie vd sturende mechanismen die ad oorsprong liggen
Beginstadia ~ andere diersoorten
→ fylogenetische ontwikkeling = we stammen af vn gemeenschappelijke voorouder
→ stappen vd ontwikkeling zichtbaar ih embryo
Embryonale ontwikkeling = 8 weken: - 1-3 = bevruchting & vorming vd zygote
- 2-4 = implantatie & vorming 2 kiembladen
- 3-5 = vorming 3 kiembladen
- 4-8 + 6-10 = embryonale periode + organogenese
- 9-38 + 11-40 = foetale periode
→ klemtoon op rijping & verdere groei
1 bevruchte eicel → 200 biljoen cellen
→ differentiëren tot 200-tal verschillende celtypes
→ ondergebracht bij 1 vd 3 kiembladen: - ectoderm
- mesoderm
- endoderm
Differentiatie ~ differentiële genexpressie
→ kiemcellen ~ stamcellen
→ lokalisatie in embryo: - patroonvorming
- positionele specificatie
Hoe eerder iets fout loopt, hoe ernstiger !
1
,Embryologie
WEEK 1
ZAADCEL & EICEL
MITOSE - MEIOSE
Haploïde cellen zijn genetisch gezien verschillend vn elkaar door crossing over
→ is geen fout
→ gebeurd sowieso
SPERMATOGENESE – SPERMIOGENESE - SPERMATOZOÖN
Spermiogenese = enkel rijping
→ cytoplasma verdwijnt
→ flagel wordt gevormd
Spermatogenese = 75 dagen
→ tubuli seminiferi = 50 dagen
→ rete testis
→ epididimys
OÖGENESE – OVUM – MESNT RUELE CYCLUS
Ovum = eicel
Meiose II kan enkel met binnengedrongen zaadcel
OVULATIE
REIS VAN DE ZAADCELLEN
Coïtus met zaadlozing: - zaadcellen = 50-200 miljoen = 4-6 dagen
- zaadvocht = uit zaadblaasjes / prostaat / cowperklieren
→ weg vn ± 15cm
→ 12-24u
Activatie zaadcel = capacitatie = flagel begint te slaan/zwemmen nr eileiders
→ brandstof = fructose
→ buffer = neutralisatie vn zure pH in vagina
¼ vd zaadcellen vergaat id vagina
½ vd zaadcellen in eileider waar gn eicel is
300-1.000 zaadcellen bereiken eicel
2
, Embryologie
BEVRUCHTING
= in ampulla
= 70min – 5 dagen na zaadlozing
1 & 2: zaadcel in buurt vn corona radiata; acrosomale reactie
→ acromosoom versmelt met celmembraan
→ vrijzetten acrosomale enzymen
3: acrosomale enzymen lossen corona radiata & zona pellucida op
4: membraan vn 1 zaadcel versmelt met membraan eicel
= impregnatie
KLIEV INGSDELING
Meteen na versmelting membraan ei- & zaadcel = eicelactivatie
→ verharde zona pellucida
→ afwerking meiose II
Versmelten vrouwelijk/haploïd & mannenlijk/haploïd → eerste mitose deling
→ tweecellige zygote
Na 36u: 2 cellen
Na 48u: 4 cellen
Na 60u: 8 cellen
Na 72u: 16 cellen → morula = moerbeistadium
Na 84u: 32 cellen
Na 4 dagen: blastula = blastocyst = blastulaholte = blastocoele
→ embryoblast = toekomstige embryocellen
→ trofoblast = toekomstige placentacellen
→ komt aan in baarmoeder
Dag 5: blastocyst breekt door zona pellucida & hecht zich aan endometrium
→ adhesie
Na dag 5: innesteling in endometrium
→ nidatie
6-10 dagen na ovulatie: implantatievenster
Overzicht:1. Oöcyt onmiddellijk na ovulatie
2. bevruchting ong 12-24u na ovulatie
3. stadium vn mannenlijke & vrouwelijke pronuclei
4. spoelfiguur vn 1e mitotische deling
5. tweecellig stadium
6. morula met 12-16 blastomeren
7. morula ong 4 dagen oud
8. vroeg blastula; zona pellucida verdwenen
9. vroege fase implantatie
3
INLEIDING
Embryologie = studie vd ontwikkeling vh organisme uitgaande vd bevrucht eicel
→ beschrijvend = anatomische beschrijving vd vrucht vn dag tot dag
→ procesmatig = studie vd sturende mechanismen die ad oorsprong liggen
Beginstadia ~ andere diersoorten
→ fylogenetische ontwikkeling = we stammen af vn gemeenschappelijke voorouder
→ stappen vd ontwikkeling zichtbaar ih embryo
Embryonale ontwikkeling = 8 weken: - 1-3 = bevruchting & vorming vd zygote
- 2-4 = implantatie & vorming 2 kiembladen
- 3-5 = vorming 3 kiembladen
- 4-8 + 6-10 = embryonale periode + organogenese
- 9-38 + 11-40 = foetale periode
→ klemtoon op rijping & verdere groei
1 bevruchte eicel → 200 biljoen cellen
→ differentiëren tot 200-tal verschillende celtypes
→ ondergebracht bij 1 vd 3 kiembladen: - ectoderm
- mesoderm
- endoderm
Differentiatie ~ differentiële genexpressie
→ kiemcellen ~ stamcellen
→ lokalisatie in embryo: - patroonvorming
- positionele specificatie
Hoe eerder iets fout loopt, hoe ernstiger !
1
,Embryologie
WEEK 1
ZAADCEL & EICEL
MITOSE - MEIOSE
Haploïde cellen zijn genetisch gezien verschillend vn elkaar door crossing over
→ is geen fout
→ gebeurd sowieso
SPERMATOGENESE – SPERMIOGENESE - SPERMATOZOÖN
Spermiogenese = enkel rijping
→ cytoplasma verdwijnt
→ flagel wordt gevormd
Spermatogenese = 75 dagen
→ tubuli seminiferi = 50 dagen
→ rete testis
→ epididimys
OÖGENESE – OVUM – MESNT RUELE CYCLUS
Ovum = eicel
Meiose II kan enkel met binnengedrongen zaadcel
OVULATIE
REIS VAN DE ZAADCELLEN
Coïtus met zaadlozing: - zaadcellen = 50-200 miljoen = 4-6 dagen
- zaadvocht = uit zaadblaasjes / prostaat / cowperklieren
→ weg vn ± 15cm
→ 12-24u
Activatie zaadcel = capacitatie = flagel begint te slaan/zwemmen nr eileiders
→ brandstof = fructose
→ buffer = neutralisatie vn zure pH in vagina
¼ vd zaadcellen vergaat id vagina
½ vd zaadcellen in eileider waar gn eicel is
300-1.000 zaadcellen bereiken eicel
2
, Embryologie
BEVRUCHTING
= in ampulla
= 70min – 5 dagen na zaadlozing
1 & 2: zaadcel in buurt vn corona radiata; acrosomale reactie
→ acromosoom versmelt met celmembraan
→ vrijzetten acrosomale enzymen
3: acrosomale enzymen lossen corona radiata & zona pellucida op
4: membraan vn 1 zaadcel versmelt met membraan eicel
= impregnatie
KLIEV INGSDELING
Meteen na versmelting membraan ei- & zaadcel = eicelactivatie
→ verharde zona pellucida
→ afwerking meiose II
Versmelten vrouwelijk/haploïd & mannenlijk/haploïd → eerste mitose deling
→ tweecellige zygote
Na 36u: 2 cellen
Na 48u: 4 cellen
Na 60u: 8 cellen
Na 72u: 16 cellen → morula = moerbeistadium
Na 84u: 32 cellen
Na 4 dagen: blastula = blastocyst = blastulaholte = blastocoele
→ embryoblast = toekomstige embryocellen
→ trofoblast = toekomstige placentacellen
→ komt aan in baarmoeder
Dag 5: blastocyst breekt door zona pellucida & hecht zich aan endometrium
→ adhesie
Na dag 5: innesteling in endometrium
→ nidatie
6-10 dagen na ovulatie: implantatievenster
Overzicht:1. Oöcyt onmiddellijk na ovulatie
2. bevruchting ong 12-24u na ovulatie
3. stadium vn mannenlijke & vrouwelijke pronuclei
4. spoelfiguur vn 1e mitotische deling
5. tweecellig stadium
6. morula met 12-16 blastomeren
7. morula ong 4 dagen oud
8. vroeg blastula; zona pellucida verdwenen
9. vroege fase implantatie
3
