Micro-Economie 24-25 THEORIE
Topic 1: Inleiding Economie, wat doe je ermee
1.1 Theorie - Definitie • Wat is economie?
Economie Sociale wetenschap die gaat bestuderen hoe producent en consumenten
kiezen op welke manier ze de schaarse beschikbare middelen gaan besteden
en op welke manier deze keuzes de hele maatschappij gaan beïnvloeden
● Sociale wetenschap: economie bestudeert menselijke keuzes
● We onderscheiden patronen en proberen voorspellingen te doen
● Economie is doorgaans een vereenvoudigde voorstelling van de realiteit, gebaseerd op
allerlei veronderstellingen
● Ceteris-paribus-clausule
- We veronderstellen dat alle andere variabelen ongewijzigd blijven, wanneer we één
parameter aanpassen
- In realiteit veranderen alle parameters voortdurend en beïnvloeden die veranderingen
elkaar
● Perfecte informatie
- We veronderstellen dat alle ‘factoren’ in de economie op elk moment dezelfde en alle
informatie hebben om hun keuzes op te baseren
= Sterke vereenvoudigingen van de realiteit
1.2 Theorie– Schaarste en Behoefte
● Behoefte
- Het aanvoelen van een tekort en het verlangen dit in te vullen
- Behoeften kunnen zeer verscheiden zijn: collectief/individueel, materieel/immaterieel,…
- Behoeften worden verondersteld onbeperkt te zijn
● Schaarste
- Beperkt aanbod van middelen om onze behoeften te bevredigen
- Grondstoffen zijn beperkt beschikbaar, maar ook tijd en arbeid zijn schaars
- Schaarste van een goed kan variëren in de tijd
- Efficiëntere productie, waterschaartste, olie…
● Waarde en schaarste gaan hand in hand
- Hoe meer je van een product hebt (hoe meer aanbod) → hoe lager de waarde
van het product
- Hoe minder aanbod je hebt → hoe hoger de waarde
1
,1.3 Theorie– Keuzeprobleem in de economie
● Keuzeprobleem
- Welke middelen gaan we aanwenden om in welke behoeften te voorzien?
- Producent: beperkte beschikbaarheid van productiefactoren
● Productiefactoren zijn beperkt en moeten vergoed worden
1. Arbeid: loon
2. Kapitaal: interest
3. Natuur: huur
● Consument: beperkt budget
- Keuze tussen leuke reis en elke week uitgaan
● Ook andere spelers in de maatschappij worden geconfronteerd met keuzeproblemen,
zoals bijvoorbeeld de overheid
● Opportuniteitskost: keuze maken voor het ene betekent verlies van het andere
- Opportuniteitskost = de alternatieve opbrengst die je misloopt omdat je een andere
keuze gemaakt hebt
- Jaar extra studeren of gaan werken
1.4 Theorie– Gevolgen van keuzes op de economie
We bestuderen niet de individuele keuzes van producenten en consumenten, maar wel
de gevolgen van deze keuzes op de economie
● 2 niveaus:
1. Micro economie:
- Bekijken van keuzes van individuele consumenten en producenten
- Voornamelijk gericht op allocatie- en distributieprobleem
- Bekijken van de keuzes binnen één markt (artisanale perenlimonade)
2. Macro economie:
- Bekijken van keuzes die de economie in het geheel beïnvloeden
- Kijken naar een ganse economie (België, Europa, Globaal)
- Alle goederen en diensten die binnen een economie worden geproduceerd
- Vooral focus op stabiliteitsprobleem
2
, ● 3 types problemen
1. Allocatieprobleem:
- welke economische middelen gaan we aanwenden om welke behoeften te
bevredigen?
2. Verdelingsprobleem:
- Hoe worden de voordelen van de geproduceerde goederen en diensten verdeeld?
3. Stabiliteitsprobleem:
- Hoe kunnen we de beschikbare middelen optimaal inzetten om collectief zoveel
mogelijk voordeel te behalen
1.5 Theorie– Marktmechanismen en -sturing
● Wanneer vraag (consument) en aanbod (producent) elkaar tegemoet komen, wordt er
een marktevenwicht bereikt
● De marktprijs is dan de prijs waartegen net evenveel consumenten bereid zijn het
product te kopen als dat er producenten zijn die bereid zijn het product te maken
● In de vrije markt (zonder inmenging van de overheid) zou er in principe altijd een
evenwichtsprijs moeten worden gevonden
● De vrije markt houdt echter geen rekening met een aantal factoren
● De marktprijs is niet altijd een ‘faire’ prijs voor alle consumenten of producenten
● Sommige producten hebben schadelijke effecten op de maatschappij
● Bepaalde producten kunnen niet commercieel worden verkocht: openbare wegen,
parken, defensie,…
● Om deze tekortkomingen op te vangen, zal de overheid vaak tussenkomen in de
economie
● Vrije economie: geen inmenging van de overheid
● Gemengde economie: zekere mate van inmenging van de overheid
● Gestuurde economie: grote inmenging van de overheid
● Centraal geplande economie: overheid bepaalt volledig de productie en de prijzen
- Heel veel administratie
- Geen concurrentie dus geen stimulus om te innoveren
- Enkel zinvol in bepaalde situaties: economie in heropbouw
3
, 1.6 Theorie– Een aantal economische modellen
Model 1: De curve van de productiemogelijkheden
- In deze voorstelling van de economie zijn er slechts twee goederen: bier en brood
- Dezelfde productiefactoren, land om het graan te verhouden (natuur) en arbeid om het
graan te verwerken, kunnen gebruikt worden voor beide goederen
- Negatief verband tussen de hoeveelheid bier en brood dat kan geproduceerd worden
- Meer brood betekent minder graan beschikbaar voor bier en vice versa
- Opportuniteitskost: meer brood produceren betekent minder bier produceren en dus
minder opbrengst uit bier
● Punten boven de curve zijn niet haalbaar: beperkte beschikbaarheid van
productiefactoren
● Punten onder de curve zijn haalbaar maar niet efficiënt: met de beschikbare
productiefactoren kunnen we in totaal meer produceren
● Curve kan ook verschuiven
• Nieuwe technologie leidt tot efficiëntere productie
- Nieuwe gist zorgt ervoor dat brood helft minder lang gekneed moet worden en dus is er
minder arbeid nodig per brood
- Met dezelfde hoeveelheid graan en arbeid kunnen we meer producten maken
• Toename in de productiefactoren leidt tot meer beschikbare middelen
- Bevolkingsgroei
- Ontginning van land
4
Topic 1: Inleiding Economie, wat doe je ermee
1.1 Theorie - Definitie • Wat is economie?
Economie Sociale wetenschap die gaat bestuderen hoe producent en consumenten
kiezen op welke manier ze de schaarse beschikbare middelen gaan besteden
en op welke manier deze keuzes de hele maatschappij gaan beïnvloeden
● Sociale wetenschap: economie bestudeert menselijke keuzes
● We onderscheiden patronen en proberen voorspellingen te doen
● Economie is doorgaans een vereenvoudigde voorstelling van de realiteit, gebaseerd op
allerlei veronderstellingen
● Ceteris-paribus-clausule
- We veronderstellen dat alle andere variabelen ongewijzigd blijven, wanneer we één
parameter aanpassen
- In realiteit veranderen alle parameters voortdurend en beïnvloeden die veranderingen
elkaar
● Perfecte informatie
- We veronderstellen dat alle ‘factoren’ in de economie op elk moment dezelfde en alle
informatie hebben om hun keuzes op te baseren
= Sterke vereenvoudigingen van de realiteit
1.2 Theorie– Schaarste en Behoefte
● Behoefte
- Het aanvoelen van een tekort en het verlangen dit in te vullen
- Behoeften kunnen zeer verscheiden zijn: collectief/individueel, materieel/immaterieel,…
- Behoeften worden verondersteld onbeperkt te zijn
● Schaarste
- Beperkt aanbod van middelen om onze behoeften te bevredigen
- Grondstoffen zijn beperkt beschikbaar, maar ook tijd en arbeid zijn schaars
- Schaarste van een goed kan variëren in de tijd
- Efficiëntere productie, waterschaartste, olie…
● Waarde en schaarste gaan hand in hand
- Hoe meer je van een product hebt (hoe meer aanbod) → hoe lager de waarde
van het product
- Hoe minder aanbod je hebt → hoe hoger de waarde
1
,1.3 Theorie– Keuzeprobleem in de economie
● Keuzeprobleem
- Welke middelen gaan we aanwenden om in welke behoeften te voorzien?
- Producent: beperkte beschikbaarheid van productiefactoren
● Productiefactoren zijn beperkt en moeten vergoed worden
1. Arbeid: loon
2. Kapitaal: interest
3. Natuur: huur
● Consument: beperkt budget
- Keuze tussen leuke reis en elke week uitgaan
● Ook andere spelers in de maatschappij worden geconfronteerd met keuzeproblemen,
zoals bijvoorbeeld de overheid
● Opportuniteitskost: keuze maken voor het ene betekent verlies van het andere
- Opportuniteitskost = de alternatieve opbrengst die je misloopt omdat je een andere
keuze gemaakt hebt
- Jaar extra studeren of gaan werken
1.4 Theorie– Gevolgen van keuzes op de economie
We bestuderen niet de individuele keuzes van producenten en consumenten, maar wel
de gevolgen van deze keuzes op de economie
● 2 niveaus:
1. Micro economie:
- Bekijken van keuzes van individuele consumenten en producenten
- Voornamelijk gericht op allocatie- en distributieprobleem
- Bekijken van de keuzes binnen één markt (artisanale perenlimonade)
2. Macro economie:
- Bekijken van keuzes die de economie in het geheel beïnvloeden
- Kijken naar een ganse economie (België, Europa, Globaal)
- Alle goederen en diensten die binnen een economie worden geproduceerd
- Vooral focus op stabiliteitsprobleem
2
, ● 3 types problemen
1. Allocatieprobleem:
- welke economische middelen gaan we aanwenden om welke behoeften te
bevredigen?
2. Verdelingsprobleem:
- Hoe worden de voordelen van de geproduceerde goederen en diensten verdeeld?
3. Stabiliteitsprobleem:
- Hoe kunnen we de beschikbare middelen optimaal inzetten om collectief zoveel
mogelijk voordeel te behalen
1.5 Theorie– Marktmechanismen en -sturing
● Wanneer vraag (consument) en aanbod (producent) elkaar tegemoet komen, wordt er
een marktevenwicht bereikt
● De marktprijs is dan de prijs waartegen net evenveel consumenten bereid zijn het
product te kopen als dat er producenten zijn die bereid zijn het product te maken
● In de vrije markt (zonder inmenging van de overheid) zou er in principe altijd een
evenwichtsprijs moeten worden gevonden
● De vrije markt houdt echter geen rekening met een aantal factoren
● De marktprijs is niet altijd een ‘faire’ prijs voor alle consumenten of producenten
● Sommige producten hebben schadelijke effecten op de maatschappij
● Bepaalde producten kunnen niet commercieel worden verkocht: openbare wegen,
parken, defensie,…
● Om deze tekortkomingen op te vangen, zal de overheid vaak tussenkomen in de
economie
● Vrije economie: geen inmenging van de overheid
● Gemengde economie: zekere mate van inmenging van de overheid
● Gestuurde economie: grote inmenging van de overheid
● Centraal geplande economie: overheid bepaalt volledig de productie en de prijzen
- Heel veel administratie
- Geen concurrentie dus geen stimulus om te innoveren
- Enkel zinvol in bepaalde situaties: economie in heropbouw
3
, 1.6 Theorie– Een aantal economische modellen
Model 1: De curve van de productiemogelijkheden
- In deze voorstelling van de economie zijn er slechts twee goederen: bier en brood
- Dezelfde productiefactoren, land om het graan te verhouden (natuur) en arbeid om het
graan te verwerken, kunnen gebruikt worden voor beide goederen
- Negatief verband tussen de hoeveelheid bier en brood dat kan geproduceerd worden
- Meer brood betekent minder graan beschikbaar voor bier en vice versa
- Opportuniteitskost: meer brood produceren betekent minder bier produceren en dus
minder opbrengst uit bier
● Punten boven de curve zijn niet haalbaar: beperkte beschikbaarheid van
productiefactoren
● Punten onder de curve zijn haalbaar maar niet efficiënt: met de beschikbare
productiefactoren kunnen we in totaal meer produceren
● Curve kan ook verschuiven
• Nieuwe technologie leidt tot efficiëntere productie
- Nieuwe gist zorgt ervoor dat brood helft minder lang gekneed moet worden en dus is er
minder arbeid nodig per brood
- Met dezelfde hoeveelheid graan en arbeid kunnen we meer producten maken
• Toename in de productiefactoren leidt tot meer beschikbare middelen
- Bevolkingsgroei
- Ontginning van land
4
