Medische criminalistiek
Inhoudsopgave
1. Basisbegrippen en Bayesiaanse statistiek ................................................................................................ 4
Inleiding .............................................................................................................................................................. 4
Historiek .............................................................................................................................................................. 6
Criminalistiek = wetenschap ............................................................................................................................... 9
Criminalistische processen ................................................................................................................................ 11
Klassieke principes van de forensische wetenschappen ................................................................................... 11
2. Plaats delict ........................................................................................................................................... 28
Definitie............................................................................................................................................................. 28
Eerste vaststellers ............................................................................................................................................. 29
Soorten sporen .................................................................................................................................................. 33
S.A.S = Seksuele Agressie Set ............................................................................................................................ 44
3. Serologie ................................................................................................................................................ 47
Bloed ................................................................................................................................................................. 47
Sperma = semen ............................................................................................................................................... 59
Vaginaal secreet ............................................................................................................................................... 61
Speeksel ............................................................................................................................................................ 61
Urine ................................................................................................................................................................. 61
4. Forensische odontologie ........................................................................................................................ 62
Inleiding ............................................................................................................................................................ 62
Tandheelkundige algemeenheden .................................................................................................................... 63
Historiek ............................................................................................................................................................ 75
Dentale identificatie.......................................................................................................................................... 76
Leeftijdsbepaling ............................................................................................................................................... 83
Massarampen ................................................................................................................................................... 90
Beetsporen en beetwonden .............................................................................................................................. 98
Conclusie ......................................................................................................................................................... 100
5. Mogelijkheden van DNA-onderzoek bij een forensische expertise ....................................................... 101
Inleiding .......................................................................................................................................................... 101
1
, Begrippen uit de genetica ............................................................................................................................... 102
Opstellen van een DNA-profiel ........................................................................................................................ 108
Waarschijnlijkheidsberekeningen ................................................................................................................... 109
Mitochondriaal DNA ....................................................................................................................................... 109
Het Y-chromosoom ......................................................................................................................................... 109
Organisatie van Forensisch DNA-onderzoek in België .................................................................................... 109
6. Forensische antropologie ..................................................................................................................... 110
Definitie........................................................................................................................................................... 110
Osteologie ....................................................................................................................................................... 111
Aantreffen, opsporen of collecteren van menselijke resten ............................................................................ 115
Zijn het menselijke resten? ............................................................................................................................. 117
Hoe oud zijn de botten? (Hoe lang is persoon overleden?) ............................................................................. 117
Bepalen van het geslacht ................................................................................................................................ 119
Leeftijd bepalen .............................................................................................................................................. 121
Ras .................................................................................................................................................................. 122
Lengte ............................................................................................................................................................. 123
Gewicht ........................................................................................................................................................... 124
Pathologieën ................................................................................................................................................... 124
7. Vingersporenonderzoek/dactyloscopie ............................................................................................... 125
Historiek .......................................................................................................................................................... 125
Biologie ........................................................................................................................................................... 127
Grondslagen van de dactyloscopie ................................................................................................................. 128
Handpalmsporen ............................................................................................................................................ 130
Criminalistisch belang van vingerafdrukken ................................................................................................... 130
Classificatie- en identificatiesysteem in België ............................................................................................... 131
Onderzoek van vingersporen .......................................................................................................................... 134
Hoe worden latente vingersporen zichtbaar gemaakt? ................................................................................. 136
Nemen van vingerafdrukken bij een persoon ................................................................................................. 142
De toekomst .................................................................................................................................................... 143
8. Forensische ballistiek ........................................................................................................................... 145
Inleiding .......................................................................................................................................................... 145
Vuurwapens .................................................................................................................................................... 146
Munitie............................................................................................................................................................ 153
2
, Ballistiek der vuurwapens ............................................................................................................................... 161
Technische verrichtingen horend bij het ballistisch onderzoek ....................................................................... 164
9. Forensische aspecten van rampen/massarampen ............................................................................... 169
Theorie ............................................................................................................................................................ 169
Disaster Victim Identification (DVI) ................................................................................................................. 173
Thailand .......................................................................................................................................................... 177
10. Casus bespreking ............................................................................................................................. 181
Theorie ............................................................................................................................................................ 181
Casus ............................................................................................................................................................... 185
Medico-legaal onderzoek (door wetsgeneesheer) .......................................................................................... 186
Sporen technisch onderzoek ........................................................................................................................... 187
Moeilijken op een plaats delict ....................................................................................................................... 188
3
, 1. Basisbegrippen en Bayesiaanse statistiek
Snel eens doornemen van teksten ‘Bewijskracht_Sjerps_1’, ‘SaksKoehlerFallacy
Inleiding
Waarheidsvinding: Het principe is waarheidsvinding. We vinden sporen en zo moeten we weten wat
er is gebeurd. Het is in de loop van de eeuwen geëvolueerd, bv. voor 1500 deed men de mensen pijn
zodat ze zouden toegeven dat ze schuldig zijn hoge pijngrens: nooit schuld opbiechten >< lage
pijngrens: snel opbiechten.
Het grote probleem: een aantal wetenschappelijke technieken zijn nog altijd niet doorgedrongen
binnen het rechtssysteem omdat rechters voor een stuk conservatief zijn en zich zeer onwennig
voelen met medische begrippen.
Wetenschappelijk gegeven nu die je in mensentaal gaat formuleren in bv. HvA zodat de waarheid
daarop gebaseerd kan worden.
Forensische wetenschappen = Forensic science:
- Definitie: De toepassing van alle wetenschappen die kunnen worden aangewend bij het
achterhalen van de waarheid en gebruikt worden voor gerechtelijke doeleinden.
o Nadruk leggen dat het gaat om een wetenschappelijk vlak waarbij men de waarheid
moet vinden voor gerechtelijke doeleinden. Dit zijn de keynotes en dit kan je breed
of minder breed gaan definiëren
o Wat is waarheid? Democratisch systeem voorbeeld wat na een rechtspraak is
toegezegd. Als iemand voor het Hof van Assisen komt en hij wordt vrijgesproken dan
moeten we dat aanvaarden (= de juridische waarheid) ook al is de wetenschappelijke
waarheid anders. Wat er in de wet staat is de waarheid, we moeten dat als
democraat aanvaarden.
o Gerechtelijke doeleinden: Onderzoeken gaan doen waarbij we de vraag moeten
stellen of het bijdraagt tot gerechtelijke doeleinden. Bijdragen tot de statistiek is dit
niet, maar kan wel een bijkomend doel zijn. Eindcausaliteit van ons werk moeten we
in het oog houden kunnen we bijdragen tot de waarheidsvinding? We moeten
werken op een wetenschappelijke manier!
- Hoofddoel forensisch onderzoek: reconstrueren van een unieke gebeurtenis d.m.v.
wetenschappelijk sporenonderzoek. Dit onderzoek geeft antwoorden op volgende vragen:
wie, wat, waar, wanneer, waarmee, waarom en hoe hebben de feiten zich afgespeeld?
Belang van de waarnemer = crime scene officer Herkenner van relevante sporen (physical
evidence). Medische criminalistiek is veel meer dan louter het technisch opnemen van die
sporen, men moet ook analyseren.
- Houck – Siegel: Fundamentals of Forensic science: The science of associating people, places,
and things involved in criminal activities; these scientific disciplines assist in investigating and
adjudicating criminal and civil cases
- Is a system endeavor to describe how events of legal concern have happened based on
observation, hypothesis formation and experiment
- Forensisch komt van het Latijnse ‘behoren tot de forum/markt’. Wanneer een
strafrechterlijke of burgerlijke zaak in het oude Rome voorkwam, gebeurde dit op het ‘form’.
4
Inhoudsopgave
1. Basisbegrippen en Bayesiaanse statistiek ................................................................................................ 4
Inleiding .............................................................................................................................................................. 4
Historiek .............................................................................................................................................................. 6
Criminalistiek = wetenschap ............................................................................................................................... 9
Criminalistische processen ................................................................................................................................ 11
Klassieke principes van de forensische wetenschappen ................................................................................... 11
2. Plaats delict ........................................................................................................................................... 28
Definitie............................................................................................................................................................. 28
Eerste vaststellers ............................................................................................................................................. 29
Soorten sporen .................................................................................................................................................. 33
S.A.S = Seksuele Agressie Set ............................................................................................................................ 44
3. Serologie ................................................................................................................................................ 47
Bloed ................................................................................................................................................................. 47
Sperma = semen ............................................................................................................................................... 59
Vaginaal secreet ............................................................................................................................................... 61
Speeksel ............................................................................................................................................................ 61
Urine ................................................................................................................................................................. 61
4. Forensische odontologie ........................................................................................................................ 62
Inleiding ............................................................................................................................................................ 62
Tandheelkundige algemeenheden .................................................................................................................... 63
Historiek ............................................................................................................................................................ 75
Dentale identificatie.......................................................................................................................................... 76
Leeftijdsbepaling ............................................................................................................................................... 83
Massarampen ................................................................................................................................................... 90
Beetsporen en beetwonden .............................................................................................................................. 98
Conclusie ......................................................................................................................................................... 100
5. Mogelijkheden van DNA-onderzoek bij een forensische expertise ....................................................... 101
Inleiding .......................................................................................................................................................... 101
1
, Begrippen uit de genetica ............................................................................................................................... 102
Opstellen van een DNA-profiel ........................................................................................................................ 108
Waarschijnlijkheidsberekeningen ................................................................................................................... 109
Mitochondriaal DNA ....................................................................................................................................... 109
Het Y-chromosoom ......................................................................................................................................... 109
Organisatie van Forensisch DNA-onderzoek in België .................................................................................... 109
6. Forensische antropologie ..................................................................................................................... 110
Definitie........................................................................................................................................................... 110
Osteologie ....................................................................................................................................................... 111
Aantreffen, opsporen of collecteren van menselijke resten ............................................................................ 115
Zijn het menselijke resten? ............................................................................................................................. 117
Hoe oud zijn de botten? (Hoe lang is persoon overleden?) ............................................................................. 117
Bepalen van het geslacht ................................................................................................................................ 119
Leeftijd bepalen .............................................................................................................................................. 121
Ras .................................................................................................................................................................. 122
Lengte ............................................................................................................................................................. 123
Gewicht ........................................................................................................................................................... 124
Pathologieën ................................................................................................................................................... 124
7. Vingersporenonderzoek/dactyloscopie ............................................................................................... 125
Historiek .......................................................................................................................................................... 125
Biologie ........................................................................................................................................................... 127
Grondslagen van de dactyloscopie ................................................................................................................. 128
Handpalmsporen ............................................................................................................................................ 130
Criminalistisch belang van vingerafdrukken ................................................................................................... 130
Classificatie- en identificatiesysteem in België ............................................................................................... 131
Onderzoek van vingersporen .......................................................................................................................... 134
Hoe worden latente vingersporen zichtbaar gemaakt? ................................................................................. 136
Nemen van vingerafdrukken bij een persoon ................................................................................................. 142
De toekomst .................................................................................................................................................... 143
8. Forensische ballistiek ........................................................................................................................... 145
Inleiding .......................................................................................................................................................... 145
Vuurwapens .................................................................................................................................................... 146
Munitie............................................................................................................................................................ 153
2
, Ballistiek der vuurwapens ............................................................................................................................... 161
Technische verrichtingen horend bij het ballistisch onderzoek ....................................................................... 164
9. Forensische aspecten van rampen/massarampen ............................................................................... 169
Theorie ............................................................................................................................................................ 169
Disaster Victim Identification (DVI) ................................................................................................................. 173
Thailand .......................................................................................................................................................... 177
10. Casus bespreking ............................................................................................................................. 181
Theorie ............................................................................................................................................................ 181
Casus ............................................................................................................................................................... 185
Medico-legaal onderzoek (door wetsgeneesheer) .......................................................................................... 186
Sporen technisch onderzoek ........................................................................................................................... 187
Moeilijken op een plaats delict ....................................................................................................................... 188
3
, 1. Basisbegrippen en Bayesiaanse statistiek
Snel eens doornemen van teksten ‘Bewijskracht_Sjerps_1’, ‘SaksKoehlerFallacy
Inleiding
Waarheidsvinding: Het principe is waarheidsvinding. We vinden sporen en zo moeten we weten wat
er is gebeurd. Het is in de loop van de eeuwen geëvolueerd, bv. voor 1500 deed men de mensen pijn
zodat ze zouden toegeven dat ze schuldig zijn hoge pijngrens: nooit schuld opbiechten >< lage
pijngrens: snel opbiechten.
Het grote probleem: een aantal wetenschappelijke technieken zijn nog altijd niet doorgedrongen
binnen het rechtssysteem omdat rechters voor een stuk conservatief zijn en zich zeer onwennig
voelen met medische begrippen.
Wetenschappelijk gegeven nu die je in mensentaal gaat formuleren in bv. HvA zodat de waarheid
daarop gebaseerd kan worden.
Forensische wetenschappen = Forensic science:
- Definitie: De toepassing van alle wetenschappen die kunnen worden aangewend bij het
achterhalen van de waarheid en gebruikt worden voor gerechtelijke doeleinden.
o Nadruk leggen dat het gaat om een wetenschappelijk vlak waarbij men de waarheid
moet vinden voor gerechtelijke doeleinden. Dit zijn de keynotes en dit kan je breed
of minder breed gaan definiëren
o Wat is waarheid? Democratisch systeem voorbeeld wat na een rechtspraak is
toegezegd. Als iemand voor het Hof van Assisen komt en hij wordt vrijgesproken dan
moeten we dat aanvaarden (= de juridische waarheid) ook al is de wetenschappelijke
waarheid anders. Wat er in de wet staat is de waarheid, we moeten dat als
democraat aanvaarden.
o Gerechtelijke doeleinden: Onderzoeken gaan doen waarbij we de vraag moeten
stellen of het bijdraagt tot gerechtelijke doeleinden. Bijdragen tot de statistiek is dit
niet, maar kan wel een bijkomend doel zijn. Eindcausaliteit van ons werk moeten we
in het oog houden kunnen we bijdragen tot de waarheidsvinding? We moeten
werken op een wetenschappelijke manier!
- Hoofddoel forensisch onderzoek: reconstrueren van een unieke gebeurtenis d.m.v.
wetenschappelijk sporenonderzoek. Dit onderzoek geeft antwoorden op volgende vragen:
wie, wat, waar, wanneer, waarmee, waarom en hoe hebben de feiten zich afgespeeld?
Belang van de waarnemer = crime scene officer Herkenner van relevante sporen (physical
evidence). Medische criminalistiek is veel meer dan louter het technisch opnemen van die
sporen, men moet ook analyseren.
- Houck – Siegel: Fundamentals of Forensic science: The science of associating people, places,
and things involved in criminal activities; these scientific disciplines assist in investigating and
adjudicating criminal and civil cases
- Is a system endeavor to describe how events of legal concern have happened based on
observation, hypothesis formation and experiment
- Forensisch komt van het Latijnse ‘behoren tot de forum/markt’. Wanneer een
strafrechterlijke of burgerlijke zaak in het oude Rome voorkwam, gebeurde dit op het ‘form’.
4
