EMOTIONELE
ONTWIKKELING
Skills lab
[School]
[Cursustitel]
, Maud Bourry
LES 1: KADER EN CONCEPT
HOE KIJK JE NAAR GEDRAG?
Moeilijk te begrijpen?
Een serieus probleem?
Een beetje vervelend?
‘Soms willen ze echt niet mee werken?!’
‘Ze kunnen het & toch doen ze het niet!?’
Wat met de invloed van jullie houding op hun gedrag?
Wat met de betekenis van (hun) gedrag?
→ We kijken heel vaak naar het topje van de ijsberg, maar het deel onder het water dat
zien we niet
→ Welke reden zit er achter het gedrag?
Anton Dosen
(kinder)psychiater
Functiedimensie
Biologische dimensie Je moet kijken naar het holistische beeld met daarbij
Sociale dimensie de ontwikkeling die Dosen erbij heeft toegevoegd
Ontwikkelingsdimensie
o Niet alleen voor kinderen maar ook bij volwassenen met een verstandelijke
beperking
= terugkeren naar de ontwikkeling
o Nu: dit kader kan ook gebruikt worden bij mensen zonder een beperking
1
, Maud Bourry
→ Elk gedrag heeft een
betekenis
Gedrag = een taal
→ Is het gedrag normaal voor hun emotioneel ontwikkelingsniveau?
→ Wat zeggen ze tegen ons met hun gedrag?
Buitenkant versus binnenkant
Vaardigheden versus emoties
Kunnen/willen versus aankunnen
Cognitieve ontw. versus emotionele ontwikkeling
Vragen/eisen versus noden/behoeften
→ Wat is normaal? Wat verwacht ik?
Wat is de norm?
Wat mag ik van deze persoon normaal verwachten?
→ Verstandelijk: wat weet iemand?
→ Lichamelijk: wat kan iemand fysiek?
→ Levensgeschiedenis: wat maakte iemand mee?
→ Sociaal: hoe gaat iemand met de ander om?
→ Emotioneel: wat kan iemand aan? = binnen de
persoon
Wij willen het ‘beste’ voor hen !
Vanuit geloof in hun kunnen
Vanuit de beste bedoelingen
Vanuit handelings-, leerplannen en ontwikkelingsdoelen, gerechtelijke afspraken,
…
Vanuit onze prestatiemaatschappij
→ Het huidige vertrekpunt: ‘zoveel mogelijk uit hen halen…’
Zij willen ook het ‘beste’!
→ Een beter vertrekpunt: hoe kunnen wij hen bieden wat nodig is?
2
, Maud Bourry
Geeft meer rust en ruimte
Basis = betrouwbare relatie !
Ontwikkeling gebeurt dan vanzelf
→ Gedragsproblemen
Vaak aanhoudende vraag om aandacht ontstaan door verkeerde aanpak
voortvloeiend uit voorbije trauma’s enz.
Wat zit erachter? Wat vertellen ze echt?
Bruikbaarheid emotionele ontwikkeling?
Voor volwassenen en kinderen
Voor onderwijs, psychiatrie, ambulante en residentiële begeleiding, …
Voor gedragsproblemen en complexe problematieken
Het is belangrijk voor:
o Het kind, de jongere of de volwassene
o Zijn netwerk
o Jullie, als begeleiders
ONTWIKKELINGSDYNAMISCH KADER
Disharmonisch profiel:
Risico op overvraagd worden
Risico zichzelf te overschatten
Risico om vooral op kunnen en weten ondersteund te
worden
Een lage emotieregulatie:
Hoe lager iemand emotioneel functioneert:
1. Hoe meer wij zullen moeten begeleiden (en
verantwoordelijkheid nemen voor gedrag)
2. Hoe moeilijker iemand zichzelf in de hand kan
houden (dus hoe lager de lat!)
3. Hoe kwetsbaarder iemand is
→ hier komen wij in het spel!
→ Wij kunnen iemand (meer) adequaat laten functioneren als we
voldoende inspelen op zijn emotionele behoeften…
→ Hoe lager de emotionele behoefte van een cliënt, hoe groter de
verantwoordelijkheid voor de begeleider
3
ONTWIKKELING
Skills lab
[School]
[Cursustitel]
, Maud Bourry
LES 1: KADER EN CONCEPT
HOE KIJK JE NAAR GEDRAG?
Moeilijk te begrijpen?
Een serieus probleem?
Een beetje vervelend?
‘Soms willen ze echt niet mee werken?!’
‘Ze kunnen het & toch doen ze het niet!?’
Wat met de invloed van jullie houding op hun gedrag?
Wat met de betekenis van (hun) gedrag?
→ We kijken heel vaak naar het topje van de ijsberg, maar het deel onder het water dat
zien we niet
→ Welke reden zit er achter het gedrag?
Anton Dosen
(kinder)psychiater
Functiedimensie
Biologische dimensie Je moet kijken naar het holistische beeld met daarbij
Sociale dimensie de ontwikkeling die Dosen erbij heeft toegevoegd
Ontwikkelingsdimensie
o Niet alleen voor kinderen maar ook bij volwassenen met een verstandelijke
beperking
= terugkeren naar de ontwikkeling
o Nu: dit kader kan ook gebruikt worden bij mensen zonder een beperking
1
, Maud Bourry
→ Elk gedrag heeft een
betekenis
Gedrag = een taal
→ Is het gedrag normaal voor hun emotioneel ontwikkelingsniveau?
→ Wat zeggen ze tegen ons met hun gedrag?
Buitenkant versus binnenkant
Vaardigheden versus emoties
Kunnen/willen versus aankunnen
Cognitieve ontw. versus emotionele ontwikkeling
Vragen/eisen versus noden/behoeften
→ Wat is normaal? Wat verwacht ik?
Wat is de norm?
Wat mag ik van deze persoon normaal verwachten?
→ Verstandelijk: wat weet iemand?
→ Lichamelijk: wat kan iemand fysiek?
→ Levensgeschiedenis: wat maakte iemand mee?
→ Sociaal: hoe gaat iemand met de ander om?
→ Emotioneel: wat kan iemand aan? = binnen de
persoon
Wij willen het ‘beste’ voor hen !
Vanuit geloof in hun kunnen
Vanuit de beste bedoelingen
Vanuit handelings-, leerplannen en ontwikkelingsdoelen, gerechtelijke afspraken,
…
Vanuit onze prestatiemaatschappij
→ Het huidige vertrekpunt: ‘zoveel mogelijk uit hen halen…’
Zij willen ook het ‘beste’!
→ Een beter vertrekpunt: hoe kunnen wij hen bieden wat nodig is?
2
, Maud Bourry
Geeft meer rust en ruimte
Basis = betrouwbare relatie !
Ontwikkeling gebeurt dan vanzelf
→ Gedragsproblemen
Vaak aanhoudende vraag om aandacht ontstaan door verkeerde aanpak
voortvloeiend uit voorbije trauma’s enz.
Wat zit erachter? Wat vertellen ze echt?
Bruikbaarheid emotionele ontwikkeling?
Voor volwassenen en kinderen
Voor onderwijs, psychiatrie, ambulante en residentiële begeleiding, …
Voor gedragsproblemen en complexe problematieken
Het is belangrijk voor:
o Het kind, de jongere of de volwassene
o Zijn netwerk
o Jullie, als begeleiders
ONTWIKKELINGSDYNAMISCH KADER
Disharmonisch profiel:
Risico op overvraagd worden
Risico zichzelf te overschatten
Risico om vooral op kunnen en weten ondersteund te
worden
Een lage emotieregulatie:
Hoe lager iemand emotioneel functioneert:
1. Hoe meer wij zullen moeten begeleiden (en
verantwoordelijkheid nemen voor gedrag)
2. Hoe moeilijker iemand zichzelf in de hand kan
houden (dus hoe lager de lat!)
3. Hoe kwetsbaarder iemand is
→ hier komen wij in het spel!
→ Wij kunnen iemand (meer) adequaat laten functioneren als we
voldoende inspelen op zijn emotionele behoeften…
→ Hoe lager de emotionele behoefte van een cliënt, hoe groter de
verantwoordelijkheid voor de begeleider
3