STRAFRECHT
DEEL 1= STRAFRECHT
KLASSIEK STRAFRECHT
• Klassiek strafrecht of klassieke leer
• Klemtoon op daad
• veel aandacht legaliteit en proportionaliteit en schuld (ben blij voor guus hoor vriend)
• Beccaria (1738-1794)
• Leg, propbeginsel
• Bentham (1748-1832)
• Straf = nuttig!
• Idee panopticon
• von Feuerbach (1775-1833)
• Leg beginsel
• Howard (1726-1790)
• Bezig met gevang
• Hervormer van gevangenissen, werkte aan betere omstandigheden voor
gevangenen
• Goswin de Fierlant+ Vilain XIIII
• 18de eeuw
• Strijd tgn georganiseerde misdadigersgroepen
• Ipv najagen = mensen opsluiten
• Oprichten tuchthuizen
• Belang van rechtszekerheid stimuleert vastleggen van strafrecht in wetboeken
• Alles is toegelaten behalve datgene dat verboden is
• Straf nt afh v dader w ied gelijk
• Robespierre periode
, • Ofwel doodstraf of vrijspraak
• Franse revolutionaire periode
• Code Lepeletier (1791), Code Merlin (1795)
• Regelde bestraffing zwaarte misdrijven
• Vaste straf
• Na periode terreur met robespierre
• Code merlin
• hervorming
• Franse Code pénal van 1810
• Napoleon
• Legaliteit en proportionaliteit (maar wel strenge straffen)
• minimum- en maximumstraffen, gevangenisstraffen maar ook nog lijfstraffen en
onterende straffen.
• Burgerij aan macht
• Franse code d’instruction criminelle 1808
• strafvordering
• Nederlandse periode (1815-1830):
• Franse code pénal bleef toepasselijk
• Willem I wou nieuw eigen sw = nt gelukt
• Belgische code pénal van 1867
• Pas in 1867 eigen Belgisch Strafwetboek geïnspireerd op Code pénal van 1810. Met doodstraf.
• Haus = ontwerp voorbereid v strafwetboek
• Mini v jus = lebeau
• Sys verzachtende omstandigheden
Doodstraf afgeschaft 1999
- Laatste in wo II
Kritieken op het strafrecht van het ancien régime sporen met sociaal- economische ontwikkelingen waarbij een
nieuwe burgerlijke elite de macht van vorst adel en clerus aan banden legt.
Liberaal mensbeeld van de ondernemende mens voor wie alles toegelaten is dat niet verboden is. Weinig aandacht
voor feitelijke ongelijkheden in maatschappij
- Mens ‘gelijk’ ≠ praktijk
,DADER- EN GEVAARSTRAFRECHT (19E EEUW- EERSTE HELFT 20STE EEUW)
SOCIAAL VERWEER EN MENSENBEELD V ONVRIJE MENS
• Ontwikkelingen binnen de wetenschap en positivisme (criminologie)
• => mensbeeld van de onvrije gedetermineerde mens (laugh for life (w pos))
• criminele antropologie (Lombroso)
• Geboren crimineel
• Klemtoon bio gedet aspect
• Biologische school
• sociologische milieuschool (Lacassagne)
• besch ms !
• schuld / verantw verdwijnt w mens = gedet
• schuldnotie => gevaarsnotie
• morele verantw => soc verantw
• Predelinquenten ook gestraft
• bio-sociologische school (Ferri).
- Strafrecht en straffen weinig zinvol om misdrijven te voorkomen en te bestraffen. Enkel bescherming van
de maatschappij (sociaal verweer).
GEVAAR EN DADER IN PLAATS VAN SCHULD EN DAAD
- Schuld (als morele verantwoordelijkheid)
o geen nuttig concept
§ vervangen door gevaarlijkheid (als sociale verantwoordelijkheid)
o Maatregelen (ter bescherming van de maatschappij) in de plaats van straffen
o Reactie vooral afgestemd op de dader en veel minder op de daad.
o Proportionaliteit en legaliteit veel minder belangrijk dan in klassiek strafrecht.
§ Leg nt w aangepast ten functie vd dader
§ Prop straf nt in verh met daad mr gevaar dader
SOCIAAL VERWEER IN BELGIË
- Vooral via Adolphe Prins
o belichaamd in een neo-klassieke versie van het sociaal verweer
§ ‘gewone’, volwassen delinquenten als principieel verantwoordelijk worden gezien (zoals
klassiek strafrecht)
, § anderen als ze gevaarlijk blijken (minderjarigen, personen met een geestesstoornis) aan
beschermingsmaatregelen kunnen onderworpen worden.
§ => tweesporenbeleid
STRAFRECHT OP TWEE SPOREN
o Klassiek strafrecht en klassiek strafwetboek van 1867 blijven in een eerste spoor voor ‘gewone’
volwassen delinquenten
o Er komt een tweede spoor voor een reactie tegen gevaarlijke niet-verantwoordelijke personen en
een aanvulling van de reactie t.a.v. ‘gewone’ volwassen in complementaire wetten
§ Wet Lejeune
• op de voorwaardelijke veroordeling en voorwaardelijke invrijheidstelling (1888)
o straftoem en strafuitv individualiseren naargelang pers
o prins!!
§ Voorw veroordeling
• Mog dat iem straf w opgelegd mr deel of volledige straf
voorw opgelegd
• Straf nt zitten of betalen op vw dat je gedurende bep
termijn geen nieuwe feiten pleegt
o Wijziging sr
o Nt meer alle daders gelijk!
§ Voorw invrijheidstelling
• Je hebt eff straf gekregen dus je moet die gaan zitten
• Nu mog dat je vroeger vrij komt
o Was 1/3 vd straf met vw
o Ook dadergericht
• Wet op de kinderbescherming (1912)
o Opvoedkundige maatr vr kind
• Afbouw van cellulaire opsluiting onder Vandervelde (1919-1920)
o Mensen gn nt vanzelf verbetern
§ Moet je iets mee doen
§ Behalve als het aangeboren is
• Wet op abnormalen en gewoontemisdadigers (1930)
o Interneringswet
o Abnormalen = ontoerekeningsvatbare
-
SOCIAAL VERWEER EN MAATSCHAPPIJ
- Economische crisis bij (klein-industriële) burgerij, arbeidersklasse dringt aan op lotsverbetering (maar
geen stemrecht)
DEEL 1= STRAFRECHT
KLASSIEK STRAFRECHT
• Klassiek strafrecht of klassieke leer
• Klemtoon op daad
• veel aandacht legaliteit en proportionaliteit en schuld (ben blij voor guus hoor vriend)
• Beccaria (1738-1794)
• Leg, propbeginsel
• Bentham (1748-1832)
• Straf = nuttig!
• Idee panopticon
• von Feuerbach (1775-1833)
• Leg beginsel
• Howard (1726-1790)
• Bezig met gevang
• Hervormer van gevangenissen, werkte aan betere omstandigheden voor
gevangenen
• Goswin de Fierlant+ Vilain XIIII
• 18de eeuw
• Strijd tgn georganiseerde misdadigersgroepen
• Ipv najagen = mensen opsluiten
• Oprichten tuchthuizen
• Belang van rechtszekerheid stimuleert vastleggen van strafrecht in wetboeken
• Alles is toegelaten behalve datgene dat verboden is
• Straf nt afh v dader w ied gelijk
• Robespierre periode
, • Ofwel doodstraf of vrijspraak
• Franse revolutionaire periode
• Code Lepeletier (1791), Code Merlin (1795)
• Regelde bestraffing zwaarte misdrijven
• Vaste straf
• Na periode terreur met robespierre
• Code merlin
• hervorming
• Franse Code pénal van 1810
• Napoleon
• Legaliteit en proportionaliteit (maar wel strenge straffen)
• minimum- en maximumstraffen, gevangenisstraffen maar ook nog lijfstraffen en
onterende straffen.
• Burgerij aan macht
• Franse code d’instruction criminelle 1808
• strafvordering
• Nederlandse periode (1815-1830):
• Franse code pénal bleef toepasselijk
• Willem I wou nieuw eigen sw = nt gelukt
• Belgische code pénal van 1867
• Pas in 1867 eigen Belgisch Strafwetboek geïnspireerd op Code pénal van 1810. Met doodstraf.
• Haus = ontwerp voorbereid v strafwetboek
• Mini v jus = lebeau
• Sys verzachtende omstandigheden
Doodstraf afgeschaft 1999
- Laatste in wo II
Kritieken op het strafrecht van het ancien régime sporen met sociaal- economische ontwikkelingen waarbij een
nieuwe burgerlijke elite de macht van vorst adel en clerus aan banden legt.
Liberaal mensbeeld van de ondernemende mens voor wie alles toegelaten is dat niet verboden is. Weinig aandacht
voor feitelijke ongelijkheden in maatschappij
- Mens ‘gelijk’ ≠ praktijk
,DADER- EN GEVAARSTRAFRECHT (19E EEUW- EERSTE HELFT 20STE EEUW)
SOCIAAL VERWEER EN MENSENBEELD V ONVRIJE MENS
• Ontwikkelingen binnen de wetenschap en positivisme (criminologie)
• => mensbeeld van de onvrije gedetermineerde mens (laugh for life (w pos))
• criminele antropologie (Lombroso)
• Geboren crimineel
• Klemtoon bio gedet aspect
• Biologische school
• sociologische milieuschool (Lacassagne)
• besch ms !
• schuld / verantw verdwijnt w mens = gedet
• schuldnotie => gevaarsnotie
• morele verantw => soc verantw
• Predelinquenten ook gestraft
• bio-sociologische school (Ferri).
- Strafrecht en straffen weinig zinvol om misdrijven te voorkomen en te bestraffen. Enkel bescherming van
de maatschappij (sociaal verweer).
GEVAAR EN DADER IN PLAATS VAN SCHULD EN DAAD
- Schuld (als morele verantwoordelijkheid)
o geen nuttig concept
§ vervangen door gevaarlijkheid (als sociale verantwoordelijkheid)
o Maatregelen (ter bescherming van de maatschappij) in de plaats van straffen
o Reactie vooral afgestemd op de dader en veel minder op de daad.
o Proportionaliteit en legaliteit veel minder belangrijk dan in klassiek strafrecht.
§ Leg nt w aangepast ten functie vd dader
§ Prop straf nt in verh met daad mr gevaar dader
SOCIAAL VERWEER IN BELGIË
- Vooral via Adolphe Prins
o belichaamd in een neo-klassieke versie van het sociaal verweer
§ ‘gewone’, volwassen delinquenten als principieel verantwoordelijk worden gezien (zoals
klassiek strafrecht)
, § anderen als ze gevaarlijk blijken (minderjarigen, personen met een geestesstoornis) aan
beschermingsmaatregelen kunnen onderworpen worden.
§ => tweesporenbeleid
STRAFRECHT OP TWEE SPOREN
o Klassiek strafrecht en klassiek strafwetboek van 1867 blijven in een eerste spoor voor ‘gewone’
volwassen delinquenten
o Er komt een tweede spoor voor een reactie tegen gevaarlijke niet-verantwoordelijke personen en
een aanvulling van de reactie t.a.v. ‘gewone’ volwassen in complementaire wetten
§ Wet Lejeune
• op de voorwaardelijke veroordeling en voorwaardelijke invrijheidstelling (1888)
o straftoem en strafuitv individualiseren naargelang pers
o prins!!
§ Voorw veroordeling
• Mog dat iem straf w opgelegd mr deel of volledige straf
voorw opgelegd
• Straf nt zitten of betalen op vw dat je gedurende bep
termijn geen nieuwe feiten pleegt
o Wijziging sr
o Nt meer alle daders gelijk!
§ Voorw invrijheidstelling
• Je hebt eff straf gekregen dus je moet die gaan zitten
• Nu mog dat je vroeger vrij komt
o Was 1/3 vd straf met vw
o Ook dadergericht
• Wet op de kinderbescherming (1912)
o Opvoedkundige maatr vr kind
• Afbouw van cellulaire opsluiting onder Vandervelde (1919-1920)
o Mensen gn nt vanzelf verbetern
§ Moet je iets mee doen
§ Behalve als het aangeboren is
• Wet op abnormalen en gewoontemisdadigers (1930)
o Interneringswet
o Abnormalen = ontoerekeningsvatbare
-
SOCIAAL VERWEER EN MAATSCHAPPIJ
- Economische crisis bij (klein-industriële) burgerij, arbeidersklasse dringt aan op lotsverbetering (maar
geen stemrecht)
